Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ας φανταστούμε ότι υπάρχει ένα δημόσιο κείμενο στο οποίο ορίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις μας, ο ρόλος του κράτους μας, η λειτουργία του δημοσίου και της δικαιοσύνης, το ίδιο το πολίτευμα, η οικονομική, η εκπαιδευτική, η περιβαλλοντική δραστηριότητα, η υγεία και η δημόσια έκφραση και οι σχέσεις μας τις άλλες χώρες.
Αυτό το κείμενο δεν είναι άλλο από το Σύνταγμα των Ελλήνων, το κείμενο δηλαδή που μας συντροφεύει από τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821 ως σήμερα και έχει αποτυπώσει όλες τις διακυμάνσεις της κοινωνίας μας τα τελευταία 200 χρόνια.
Αδιαμφισβήτητα το παρόν Σύνταγμα από το 1975 ως σήμερα με τις τροποποιήσεις του εκφράζει ίσως την πιο σταθερή πολιτικά περίοδο της χώρας μας χωρίς αλλαγή του πολιτεύματος και παράλληλα παρά τις διακυμάνσεις και τις εντάσεις της πολιτικής, δεν έχουν τεθεί σε πλήρη αμφισβήτηση η ίδια η Δημοκρατία, τα δημοκρατικά δικαιώματα και ο ρόλος του κράτους.
Καλά όλα αυτά, όμως στην πράξη τί μπορεί να αλλάξει και να μας βοηθάει όλους, είναι μια ερώτηση που έχει την απάντηση της κατεύθυνσης της.
Τι αλλαγές χρειαζόμαστε στο Σύνταγμα
Tα διδάγματα από λάθη και προβλήματα της πολιτικής ζωής αλλά και της ίδιας της κοινωνίας, μπορούν να μας δείξουν τα σημεία που χρειάζεται βελτίωση, δηλαδή τι λειτουργεί σωστά, τι πρέπει να βελτιωθεί και τι πρέπει να αλλάξει.
- Τα σκάνδαλα στην διακυβέρνηση της χώρας μπορούν να μας δώσουν το δρόμο για καλύτερη διαχείριση της ευθύνης των εκάστοτε υπουργών και βουλευτών, ενώ τα ελλείμματα στο θεσμό της δικαιοσύνης μπορούν να δείξουν τις αναγκαίες ρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης αλλά και της πιο ουσιαστικής κοινωνικά απόδοσης της.
- Τα προβλήματα στη δόμηση, η περιβαλλοντική κατάσταση και οι αδυναμίες στον αγροτικό τομέα, μας δείχνουν ότι χρειάζεται καλύτερο πλαίσιο για υποδομές και πόλεις που εναρμονίζονται με το περιβάλλον και ανταπεξέρχονται στις φυσικές καταστροφές ενώ ο αγροτικός τομέας με τον κρίσιμο ρόλο του χρειάζεται σαφώς έναν νέο προσανατολισμό.
- Ακολούθως τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και συνολικά η παιδεία, η έρευνα ο πολιτισμός και οι εκπαιδευτικές δομές δείχνουν ότι ναι μεν διαμορφώνεται η γνώση και δημιουργούνται επιστήμονες υψηλού επιπέδου, όμως οι δυσλειτουργίες δεν βοηθούν το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Την ίδια ώρα επίσης υπάρχει η προοπτική των εργαλείων της τεχνητής νοημοσύνης την οποία πρέπει να κατανοήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε κατάλληλα.
- To επίπεδο ζωής, έδειξε ότι επηρεάζεται άμεσα από τη συνολική οικονομική κατάσταση του κράτους και ότι η κοινωνική προστασία χρειάζεται συνολική και σταθερή βελτίωση και όχι εκάστοτε αναγκαίες ρυθμίσεις όπως στην περίοδο Covid. Ενώ παράλληλα τα δημόσια οικονομικά έδειξαν ότι η επιστήμη της πολιτικής οικονομίας χρειάζεται πληρέστερη ένταξη στο κείμενο του Συντάγματος ώστε να μας προστατεύει από εσωτερικούς ή διεθνείς κλυδωνισμούς, αντί των Μνημονίων.
- Η Τοπική Αυτοδιοίκηση και συνολικά η διαδικασία της Αποκέντρωσης θα πρέπει να τεθεί σε νέα βάση με την ενίσχυση της μέσα από ένα σαφές και ξεκάθαρο πλαίσιο αρμοδιοτήτων, μιας και όπως αποδείχθηκε το κεντρικό κράτος αντικειμενικά δεν μπορεί να βρίσκεται στα προβλήματα της γειτονιάς αλλά να θέτει τις βάσεις και το πλαίσιο για την επίλυση τους.
Ανάγκη Συνεννόησης σε πολιτική και κοινωνία
Σε αυτό το μοτίβο πρόσφατα το κυβερνών κόμμα της Νέας Δημοκρατίας έθεσε το ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης καταθέτοντας προτάσεις για αναθεώρηση συγκεκριμένων άρθρων ενώ τα υπόλοιπα κόμματα αναμένεται να ακολουθήσουν άμεσα και να περάσει η διαδικασία στις απαραίτητες ψηφοφορίες όπως το ίδιο το Σύνταγμα καθορίζει.
Εδώ ακριβώς το πολιτικό σύστημα συνολικά θα πρέπει να δει ρεαλιστικά τα σημεία συνεννόησης αλλά και τα σημεία διαφωνίας, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν σε ποια θέματα μπορούμε συνολικά να συνεννοηθούμε ως κοινωνία και να συμφωνήσουμε και σε ποια χρειάζεται να επιλέξουμε κατεύθυνση ανάμεσα σε διαφορετικές προτάσεις.
Γιατί ναι μεν η διαδικασία θα ξεκινήσει στην παρούσα Βουλή αλλά θα ολοκληρωθεί στη Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές όπως το ίδιο το Σύνταγμα ορίζει και σε αυτή τη βάση οι πολίτες έχουν ρόλο και ευθύνη να διαμορφώσουν την κατάσταση, αλλά σαφώς σημαντικότερη ευθύνη (κατά την ψήφιση) έχουν τα πολιτικά κόμματα καθώς και οι επιστήμονες (κατά την τεκμηρίωση) που εξειδικεύονται σε αυτά τα θέματα.
Αν επιθυμούμε τη διαβίωση σε μια κοινωνία και ένα κράτος που ενισχύει την πρόοδο με την εμπέδωση της δικαιοσύνης, της ελευθερία και της ισότητας, αμβλύνει τις ανισότητες και αυξάνει τις δυνατότητες για όλους, προστατεύει το περιβάλλον, λειτουργεί δημοκρατικά και με ουσιαστικές δημόσιες υπηρεσίες, τότε η απάντηση είναι ξεκάθαρη.
Ο δημόσιος διάλογος γύρω από τη Συνταγματική Αναθεώρηση χρειάζεται ενίσχυση διότι η δημοκρατία μας λειτουργεί αντιπροσωπευτικά με τα κόμματα να λαμβάνουν εντολή να καθορίσουν τις αλλαγές, αλλά αυτή η εντολή δεν είναι λευκή επιταγή μιας και τις κατευθύνσεις τις θέτουν οι πολίτες.
Σταύρος Τασιόπουλος, Δικηγόρος Παρ’ Αρείω, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου & Πολ. Επιστήμης
