Αναταραχή επικρατεί τις τελευταίες ημέρες στην κορυφή της πυραμίδας των ενόπλων δυνάμεων της Κίνας, μετά την αποκάλυψη ότι ο πιο υψηλόβαθμος στρατηγός της χώρας και στενός σύμμαχος του Σι Τζινπίνγκ, Τζανγκ Γιουσιά ερευνάται για διαφθορά ή πιο επίσημα για «ύποπτες σοβαρές παραβιάσεις της πειθαρχίας και της νομοθεσίας» .
Ο Τζανγκ Γιουσιά είναι αναπληρωτής πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (CMC), του ανώτατου οργάνου διοίκησης του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA), δεύτερος στην ιεραρχία μετά τον ίδιο τον Σι στη δομή της στρατιωτικής διοίκησης και θεωρείται εδώ και χρόνια ο στενότερος στρατιωτικός σύμμαχος του Κινέζου προέδρου.
Το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε το Σάββατο ότι τόσο ο Τζανγκ όσο και ο Λιου Τζενλί, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Κοινού Επιτελικού Τμήματος της CMC, τέθηκαν υπό έρευνα, κάτι που σημαίνει ότι το επταμελές όργανο έχει πλέον μόνο δύο μέλη τον επικεφαλής Σι Τζινπίνγκ και τον Ζανγκ Σενγκμίν.
Βαριές κατηγορίες για μια σειρά από θέματα
Η Wall Street Journal μετέδωσε ότι ο Τζανγκ κατηγορείται πως διέρρευσε πληροφορίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι έλαβε δωροδοκίες για υπηρεσιακές ενέργειες, μεταξύ των οποίων και η προώθηση αξιωματικού στη θέση του υπουργού Άμυνας, επικαλούμενη πηγές που έχουν γνώση υψηλόβαθμης ενημέρωσης για τις κατηγορίες.
Σύμφωνα με την εφημερίδα μέσα στο Σαββατοκύριακο έγινε άτυπη κλειστή ενημέρωση για το ζήτημα και σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο αυτής ο Τζανγκ ερευνάται -πέρα από τις διαρροές προς τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας- και για «δημιουργία πολιτικών φατριών», όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει προσπάθειες συγκρότησης δικτύων επιρροής που υπονομεύουν την ενότητα του Κόμματος, καθώς και για κατάχρηση εξουσίας στο ανώτατο όργανο λήψης στρατιωτικών αποφάσεων του Κομμουνιστικού Κόμματος, την CMC.
Παράλληλα, οι αρχές εξετάζουν τον ρόλο του στην εποπτεία μιας ισχυρής υπηρεσίας που είναι αρμόδια για την έρευνα, την ανάπτυξη και τις προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Τζανγκ φέρεται να δεχόταν τεράστια χρηματικά ποσά σε αντάλλαγμα για υπηρεσιακές προαγωγές στο πλαίσιο αυτού του συστήματος προμηθειών με ιδιαίτερα υψηλό προϋπολογισμό.
Η έρευνα της Κίνας σε βάρος του κορυφαίου στρατηγού της φέρνει την πολυετή εκστρατεία του προέδρου Σι Τζινπίνγκ κατά της διαφθοράς εντός τους στενότερου κύκλο εξουσίας γύρω του, υπογραμμίζοντας ότι ακόμη και οι πιο στενές προσωπικές σχέσεις δεν προσφέρουν καμία προστασία όταν τίθεται ζήτημα πίστης στην ηγεσία του Κόμματος.
Τι αναφέρουν οι ειδικοί για το θέμα και τι σηματοδοτεί
Ειδικοί στα θέματα της Κίνας επισημαίνουν ότι η κίνηση του Σι εναντίον του μακροχρόνιου συμμάχου του και μέλους του Πολιτικού Γραφείου, στρατηγού Τζανγκ Γιουσιά, συγκεντρώνει ακόμη περισσότερη εξουσία στα χέρια του προέδρου, καθιστά ακόμη πιο αδιαφανή την –ήδη μυστικοπαθή– διοίκηση του κινεζικού στρατού και υποδηλώνει ότι μια άμεση επίθεση στην Ταϊβάν είναι λιγότερο πιθανή στο εγγύς μέλλον.
«Η απομάκρυνση του Τζανγκ σημαίνει ότι πλέον κανείς στην ηγεσία δεν είναι ασφαλής», δήλωσε ο Τζόναθαν Τζιν από το Ινστιτούτο Brookings στην Ουάσινγκτον, χαρακτηρίζοντας την έρευνα «πρωτοφανή».
Ο Τζιν, που υπήρξε για χρόνια κορυφαίος αναλυτής για την Κίνα στη CIA και την περίοδο 2021-2023 διετέλεσε διευθυντής για θέματα Κίνας στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, πρόσθεσε ότι η υπόθεση σηματοδοτεί μια «βαθιά μετατόπιση» στην κινεζική πολιτική.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται εντυπωσιακή, καθώς οι προηγούμενες εκκαθαρίσεις στόχευαν πρόσωπα που μπορεί να είχαν κάποια επαφή με τον Σι, αλλά δεν συνδέονταν μαζί του με ισχυρούς προσωπικούς δεσμούς. Αυτή τη φορά, η εκστρατεία έφτασε σε αυτό που ο Τζιν περιγράφει ως τη «ζώνη των αστεροειδών» του πολιτικού ηλιακού συστήματος του Σι.
Τόσο ο Σι όσο και ο Τζανγκ ανήκουν στα λεγόμενα «πριγκιπόπουλα», δηλαδή σε στελέχη που είναι παιδιά πρώην ανώτατων αξιωματικών. Ο 75χρονος στρατηγός αναμενόταν αρχικά να αποσυρθεί το 2022, ωστόσο ο Σι τον διατήρησε στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή (CMC), το ανώτατο όργανο διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων, για τρίτη θητεία, γεγονός που υπογράμμιζε τη στενή τους σχέση.
Ο στρατός υπήρξε ένας από τους βασικούς στόχους της εκτεταμένης εκστρατείας κατά της διαφθοράς που ξεκίνησε ο Σι μετά την άνοδό του στην εξουσία το 2012. Οι εκκαθαρίσεις έφτασαν το 2023 μέχρι και τη δύναμη Πυραύλων, που ελέγχει τα πυρηνικά όπλα και τους συμβατικούς πυραύλους. Τα τελευταία χρόνια, δύο πρώην υπουργοί Άμυνας αποπέμφθηκαν επίσης από το Κομμουνιστικό Κόμμα για υποθέσεις διαφθοράς.
«Πιστεύω ότι οι ανησυχίες σχετικά με την διαφθορά είναι πιθανότατα πραγματικές, αν και στην κινεζική πολιτική συχνά λειτουργούν ως πρόσχημα για την απομάκρυνση κάποιου», είπε ο Τζιν, υπενθυμίζοντας πόσο βαθιά ριζωμένη ήταν η διαφθορά πριν από την εκστρατεία του Σι.
«Ο Σι έχει αποδεκατίσει την ανώτατη ηγεσία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA) όσο κανένας ηγέτης πριν από αυτόν», δήλωσε ο Νιλ Τόμας, αναλυτής του Asia Society.
Εξουδετέρωση απειλών
Σε κύριο άρθρο της την Κυριακή, η επίσημη εφημερίδα του στρατού, PLA Daily, χαρακτήρισε την έρευνα μεγάλη επιτυχία και ανέφερε ότι οι δύο στρατηγοί «υπονόμευσαν σοβαρά και παραβίασαν» το Σύστημα Ευθύνης του Προέδρου.
Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, ο Σι, ως πρόεδρος της CMC, κατέχει την «ανώτατη εξουσία λήψης στρατιωτικών αποφάσεων» και αποτελεί τον θεσμικό μηχανισμό μέσω του οποίου ασκείται η απόλυτη ηγεσία του Κόμματος στον στρατό.
«Η επίκληση παραβίασης του Συστήματος Ευθύνης του Προέδρου υποδηλώνει ότι ο Τζανγκ είχε αποκτήσει υπερβολική ισχύ την οποία δεν ήλεγχε ο πρόεδρος Σι», σημείωσε ο Λάιλ Μόρις από το Ινστιτούτο Πολιτικής του Asia Society.
Το άρθρο δεν έδινε περισσότερες λεπτομέρειες ούτε στοιχεία για την διαμάχη εξουσίας. Ενώ ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι υποδηλώνεται ότι αφορά σε έλλειψη πίστης, άλλοι αμφισβητούν ότι ο Τζανγκ αποτελούσε πραγματική απειλή για την κυριαρχία του Σι.
«Το γεγονός ότι ο Σι προχώρησε σε μια τόσο δραστική κίνηση δείχνει δύο πράγματα: ότι έχει την πλήρη στήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος και ότι αισθάνεται σίγουρος για την εδραίωση της εξουσίας του στον στρατό», είπε ο Μόρις.
Ο Τζανγκ είχε στο παρελθόν εποπτεύσει τη διεύθυνση προμηθειών του PLA, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της εκστρατείας κατά της διαφθοράς, αλλά μέχρι τώρα είχε μείνει στο απυρόβλητο.
Ο Τζέιμς Τσαρ, από το Ινστιτούτο S. Rajaratnam στη Σιγκαπούρη, σημείωσε ότι με την έρευνα αυτή «ο Σι απαντά και στις κατηγορίες ότι η εκστρατεία κατά της διαφθοράς στον στρατό ήταν επιλεκτική και ότι τα δικά του «πριγκιπόπουλα» απολάμβαναν ασυλία».
«Ο Τζανγκ είχε βγει αλώβητος όταν ο προστατευόμενός του, Λι Σανγκφού, βρέθηκε σε δυσμένεια στο δεύτερο μισό του 2023», πρόσθεσε. Ο πρώην υπουργός Άμυνας Λι αποπέμφθηκε εξαιτίας υποψιών για διαφθορά στις στρατιωτικές προμήθειες.
Αποδυναμωμένη ηγεσία
Ωστόσο, το γεγονός ότι η ανώτατη στρατιωτική ηγεσία μένει αποδεκατισμένη και χωρίς άμεσες αντικαταστάσεις εγείρει ερωτήματα για το πώς λειτουργεί ο μεγαλύτερος στρατός του κόσμου.
«Δεν είναι καθόλου σαφές πώς λειτουργεί αυτή τη στιγμή η αλυσίδα διοίκησης, ιδίως όταν τόσοι πολλοί αξιωματικοί που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα μέλη της CMC έχουν επίσης απομακρυνθεί», δήλωσε ο Τζιν.
Άλλοι αναλυτές εκτιμούν ότι πρωτοβουλίες υψηλού επιπέδου, όπως η επέκταση της διακλαδικής εκπαίδευσης, θα επιβραδυνθούν μέχρι ο Σι να ανασυγκροτήσει την Επιτροπή.
«Αυτό μπορεί να σημαίνει την προσθήκη νέων μελών ή τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού γύρω από τον Σι ως κεντρικό λήπτη αποφάσεων», είπε ο Έρικ Χάντμαν της BluePath Labs.
Ο Νιλ Τόμας εκτίμησε ότι ο Σι θέλει να ανανεώσει τη στρατιωτική ηγεσία και ίσως περιμένει το επόμενο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος, το 2027, για να ελέγξει σε βάθος τους κατάλληλους υποψηφίους για τις κενές θέσεις στην CMC.
Μέχρι τότε, ο στρατός θα συνεχίσει να προωθεί τους φιλόδοξους στόχους εκσυγχρονισμού που έχει θέσει ο Σι.
Παρότι η Κίνα δεν έχει εμπλακεί σε πόλεμο εδώ και δεκαετίες, υιοθετεί ολοένα και πιο επιθετική στάση στις περιφερειακές θαλάσσιες διαφορές, καθώς και απέναντι στην αυτοδιοικούμενη Ταϊβάν, την οποία διεκδικεί. Το Πεκίνο πραγματοποίησε τα μεγαλύτερα έως σήμερα στρατιωτικά γυμνάσια γύρω από το νησί στα τέλη του περασμένου έτους.
Με την προσοχή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στραμμένη αλλού και τις εκλογές στην Ταϊβάν προγραμματισμένες για το 2028, ο Σι έχει τον χρόνο να «καθαρίσει το σπίτι του», όπως λένε οι αναλυτές.
«Η αποψίλωση της ανώτατης διοίκησης του PLA δείχνει ότι ο Σι δεν σχεδιάζει άμεση στρατιωτική κλιμάκωση εναντίον της Ταϊβάν. Όμως η εκστρατεία του αποσκοπεί στη δημιουργία μιας νέας γενιάς ικανότερων και πιο πιστών στρατηγών, που στο μέλλον θα αποτελούν μεγαλύτερη απειλή», τόνισε ο Τόμας.
«Ο Σι είναι άνθρωπος με αποστολή», κατέληξε. «Θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να διασφαλίσει ότι το Κόμμα και ο στρατός του είναι πολιτικά πιστοί και ιδεολογικά ευθυγραμμισμένοι».
