Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, o απρόσμενος σταρ

Εχω καταλήξει σε μια σειρά από λόγους για τους οποίους μπορεί να αρέσει σε κάποιον ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς ή αλλιώς ο ηθοποιός με το πιο αντιεμπορικό όνομα στην ιστορία της σόουμπιζ. Ενας λόγος είναι το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός του, γιατί ο ίδιος ο Κάμπερμπατς έχει πει ότι το πρόσωπό του τού θυμίζει τον πλατύποδα Σιντ στην «Εποχή των παγετώνων» (και πολύ πιθανόν να μην έχει άδικο).

Εχω καταλήξει σε μια σειρά από λόγους για τους οποίους μπορεί να αρέσει σε κάποιον ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς ή αλλιώς ο ηθοποιός με το πιο αντιεμπορικό όνομα στην ιστορία της σόουμπιζ. Ενας λόγος είναι το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός του, γιατί ο ίδιος ο Κάμπερμπατς έχει πει ότι το πρόσωπό του τού θυμίζει τον πλατύποδα Σιντ στην «Εποχή των παγετώνων» (και πολύ πιθανόν να μην έχει άδικο). Ενας άλλος λόγος είναι ότι ο Κάμπερμπατς έχει γίνει talk of the world χωρίς να τον έχει στηρίξει κάποια τεράστια κινηματογραφική επιτυχία στην οποία ο ίδιος να είναι το επίκεντρο, πόσω μάλλον ο ρομαντικός πρωταγωνιστής. Τρίτος λόγος, ο προφανής, ο «Σέρλοκ», η τηλεοπτική σειρά συμπαραγωγής Hartswood Films / BBC Wales και Masterpiece Theatre που μεταφέροντας τις περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς στη σύγχρονη εποχή κάνει θραύση οδεύοντας στην τέταρτη σεζόν της (κάθε σεζόν περιλαμβάνει μόλις τρία ως τέσσερα επεισόδια γυρισμένα σαν μεγάλου μήκους ταινίες). Ενας τελευταίος λόγος θα έλεγα ότι είναι το στυλ του Μπένεντικτ Κάμπερμπατς: θυμίζει εκπρόσωπο περασμένων μεγαλείων του Ηνωμένου Βασιλείου χωρίς να παίρνει ουδόλως σοβαρά τον εαυτό του. «Για ποιον λόγο θα μπορούσε κάποιος να ενδιαφέρεται για τις απόψεις μου;» έχει πει σε συνέντευξη. «Εδώ οι απόψεις μου δεν ενδιαφέρουν εμένα».

Φαίνεται όμως ότι τελικά ενδιαφέρουν. Και αν όχι οι ίδιες οι απόψεις του, αρκεί η ομιλία του. Πολύς κόσμος γουστάρει που ο Κάμπερμπατς απλώς… υπάρχει, ανεξάρτητα από το τι κάνει. Είναι ένας άνθρωπος που κινεί το ενδιαφέρον, ίσως ακριβώς επειδή δεν κάνει απολύτως τίποτε μόνο και μόνο για να το κινήσει. Εκτός από τη δουλειά του. Και αυτή την τελευταία την κάνει πάρα πολύ καλά.

Πολύ ψηλός και πολύ λιγνός, με τα καταγάλανα μάτια του να απέχουν αρκετά εκατοστά το ένα από το άλλο, ο Κάμπερμπατς νιώθεις ότι όχι απλώς έρχεται από άλλη εποχή, αλλά από άλλον αιώνα. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένας από τους αντιπαθητικούς, σνομπ αριστοκράτες που συναντάμε στα μυθιστορήματα του Καρόλου Ντίκενς. Το διαπεραστικό βλέμμα του νομίζω ότι έχει συμβάλει αρκετά ώστε να μην τυποποιηθεί. Οι ρόλοι του από τη μια δουλειά στην άλλη είναι εντελώς διαφορετικοί· ο Κάμπερμπατς μπορεί να παίξει τον ελαφρώς αργόστροφο, βαθιά καταπιεσμένο άντρα («Αύγουστος» δίπλα στη Μέριλ Στριπ) ή μια κυνική ιδιοφυΐα όπως ο «Σέρλοκ» του Αρθουρ Κόναν Ντόιλ. Με το βλέμμα του μπορεί να εκφράσει παγωμένη διαστροφή, όπως έγινε στο «Star Trek: Into darkness» (είναι ο «κακός» της ιστορίας), ή απλή ανθρωπιά, όπως συμβαίνει με τον πλούσιο λευκό κτηματία ο οποίος κατά βάθος δεν συμφωνεί με τον ρατσισμό στο «12 χρόνια σκλάβος» του Στιβ Μακ Κουίν που κέρδισε το 2014 το Οσκαρ καλύτερης ταινίας.

Στην τελευταία ταινία του, «Το παιχνίδι της μίμησης», η οποία ενδεχομένως να οδηγήσει για πρώτη φορά τον Κάμπερμπατς στις υποψηφιότητες του Οσκαρ α’ ανδρικού ρόλου, ο 37χρονος ηθοποιός υποδύεται τον μαθηματικό και πρωτοπόρο της επιστήμης των υπολογιστών Αλαν Τιούρινγκ ο οποίος τον χειμώνα του 1952 συνελήφθη για «απρεπή συμπεριφορά» και αργότερα καταδικάστηκε με την κατηγορία της ομοφυλοφιλίας. Ωστόσο κανένας δεν γνώριζε ότι ο Τιούρινγκ ήταν ένας ιδιοφυής επιστήμονας, ο πατέρας των ηλεκτρονικών υπολογιστών, ο οποίος κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου είχε καθοδηγήσει με επιτυχία μια ομάδα επιστημόνων να σπάσουν τον κώδικα της περίφημης γερμανικής κρυπτογραφικής μηχανής Enigma.

Το σενάριο της ταινίας που σκηνοθέτησε ο Νορβηγός Μόρτεν Τάιλνταμ («Κυνηγός κεφαλών») στηρίζεται στο βιβλίο «Alan Turing: The Enigma» (εκδ. Vintage) του Αντριου Χότζες, ο οποίος είπε ότι «είδε» αμέσως τον Κάμπερμπατς ως τον ιδανικό ηθοποιό που θα μπορούσε συνθέσει την ιδιοφυΐα του Τιούρινγκ με την ανθρωπιά και τα ατέλειωτα συμπλέγματά του. Ο Τάιλνταμ μάλιστα δήλωσε ότι είχε κατασταλάξει στον Κάμπερμπατς προτού το Χόλιγουντ τον ανακαλύψει. «Ο Μπένεντικτ “μεταφέρει” μια εσωτερική ζωή στους ρόλους του και υποδυόμενος τον Τιούρινγκ σε κάνει να πιστεύεις 100% ότι ο άνθρωπος αυτός είναι ικανός να θέσει σε λειτουργία μεγάλες ιδέες».

Παραδόξως, ένας από τους πρώτους ρόλους του Κάμπερμπατς, ο οποίος γεννήθηκε στο Λονδίνο και ήταν γόνος οικογένειας ηθοποιών (Γουάντα Βένταμ και Τίμοθι Κάρλτον οι γονείς του), ήταν «η βασίλισσα των παραμυθιών», όπως αποκαλεί την Τιτάνια του «Ονείρου θερινής νυκτός» του Γουίλιαμ Σαίξπηρ. Ο Κάμπερμπατς πήγαινε στο γυμνάσιο ακόμη στο Χάροου. Αργότερα, για έναν άλλο γυναικείο ρόλο στο «Οπως σας αρέσει» κάποιος λέγεται ότι είπε για τον Κάμπερμπατς πως ήταν «η καλύτερη Ρόζαλιντ μετά τη Βανέσα Ρεντγκρέιβ». Ακολούθησαν σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και στην Ακαδημία Μουσικής και Δραματικών Τεχνών του Λονδίνου και σχετικά γρήγορα επαγγελματικές δουλειές. Οι περισσότερες από τριάντα ταινίες στις οποίες ο Κάμπερμπατς έχει ως σήμερα εμφανιστεί δεν είναι καθόλου λίγες, για να μην αναφερθούμε σε όσα έχει κάνει στο θέατρο, στο ραδιόφωνο και, βεβαίως, στην τηλεόραση, όπου με τον «Σέρλοκ» εκτινάχθηκε σε ύψη δημοφιλίας κερδίζοντας ένα εξώφυλλο στο περιοδικό «Τime» – κάτι που ελάχιστοι καλλιτέχνες έχουν καταφέρει. Οταν του το είπαν, δεν το πίστεψε, θεωρώντας ότι του έκαναν πλάκα και ότι επρόκειτο για φωτομοντάζ.

Λογική αντίδραση για έναν άνθρωπο κοντρολαρισμένο, όπως φαίνεται από την εκφορά του λόγου του. Ακούγοντας ξανά την ηχογράφηση από το 2011, όταν τον είχα συναντήσει στο Λονδίνο με αφορμή το «Αλογο του πολέμου», μία από τις πρώτες διεθνείς κινηματογραφικές επιτυχίες του, στην οποία έπαιξε κρατώντας τον δεύτερο ρόλο ενός βρετανού αξιωματικού του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου υπό τις οδηγίες του Στίβεν Σπίλμπεργκ, αντιλαμβάνομαι ότι μιλάει πολύ γρήγορα και με μια αριστοκρατική «αύρα», επιλέγοντας δύσκολο λεξιλόγιο που δεν ακούω συχνά σε συνεντεύξεις. Του ζήτησα να μου περιγράψει λίγο την εμπειρία του δίπλα στον Σπίλμπεργκ. «Ο Σπίλμπεργκ είναι ο σταρ των ταινιών του, δεν χρειάζεται άλλους σταρ για αυτές» μου είχε πει ο Κάμπερμπατς. «Γι’ αυτό και βρίσκεται στη θέση να παίρνει όποιον ηθοποιό θέλει, αρκεί να του κάνει για αυτό που έχει στο μυαλό του. Εχει μια γενική ιδέα για το τι πρόκειται να κάνεις με τον ρόλο σου και από εκεί και πέρα σου προσφέρει ο ίδιος μικρά βοηθήματα».

Για τον Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, η τέχνη της ηθοποιίας είναι μια κλίμακα με πολλά σκαλοπάτια. «Το ταξίδι κάθε ηθοποιού είναι φυσικά διαφορετικό, αλλά σε γενικές γραμμές ο κανόνας λέει ότι τα βήματα γίνονται αργά-αργά και σε κάποιες περιπτώσεις η τύχη χτυπά την πόρτα σου και όλα αλλάζουν. Οταν είναι να έρθει η ώρα σου για το μεγάλο βήμα, θα έρθει. Και το αίσθημα είναι εκπληκτικό, νιώθεις υπέροχα που βρίσκεσαι σε αυτό το σημείο, πού και πού χρειάζεται να τσιμπήσεις τον εαυτό σου για να σιγουρευτείς ότι είναι αλήθεια». Ωστόσο ο Κάμπερμπατς συμπλήρωσε κάτι που έχω ακούσει από δεκάδες αστέρες και που πρέπει τελικά να έχει μια δόση αλήθειας: «Σε κάθε περίπτωση, είναι η δουλειά στην οποία θα πρέπει να εστιάσεις, τίποτε άλλο. Αν αρχίσεις να σκέφτεσαι τους θαυμαστές σου ή το γεγονός ότι σε σκηνοθετεί ένας θρύλος όπως ο Σπίλμπεργκ, ο κίνδυνος να χάσεις το παιχνίδι είναι μεγάλος. Η ίδια η δουλειά είναι το μόνο που πρέπει να σε αφορά. Ο σκηνοθέτης είναι το δικό σου εργαλείο που θα σε κάνει καλύτερο, που θα σε βοηθήσει». Τρία χρόνια μετά αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ότι είχε δίκιο.

*Δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑmen Νοεμβρίου 2014

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Αφιερώματα
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk