H ριάλιτι τηλεοπτική ζωή κυλά ανέμελα

Το παιχνίδι της γάτας και του ποντικιού παίζεται εδώ και καιρό με πρωταγωνιστές το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και τηλεοπτικές εκπομπές οι οποίες εγκαλούνται για παράβαση των αρχών της αξιοπρέπειας του ατόμου, της προστασίας των ανηλίκων, του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου. Την περασμένη εβδομάδα το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης αποφάσισε να θέσει στο «μικροσκόπιο» δύο εκπομπές «κοινωνικού περιεχομένου»: και οι δύο μεταδίδονται από τον Alpha με «πρωθιερείς» τον… παλιό κ. A. Μικρούτσικο (που παρουσιάζει το «Dream Show») και τον… νέο κ. Ηλ. Ψινάκη (οικοδεσπότη του «Distraction»).

Το κυνήγι καλά κρατεί, η «φάκα» ανοιγοκλείνει αλλά η ριάλιτι τηλεοπτική ζωή, ακόμη και τιμωρημένη, συνεχίζεται απρόσκοπτα. Το ΕΣΡ κυνηγάει τις εκπομπές των καναλιών οι οποίες στο όνομα της τηλεθέασης εξευτελίζουν κάθε έννοια δεοντολογίας αλλά και ατομικών δικαιωμάτων. Οι περί ων ο λόγος εκπομπές πέφτουν, εν γνώσει τους, όπως όλα δείχνουν, στη «φάκα» των προστίμων του ΕΣΡ, πληρώνουν και συνεχίζουν «σφυρίζοντας» με τις ίδιες επιλογές για τις οποίες τιμωρούνται.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν δύο τελευταίες αποφάσεις του ΕΣΡ να αλλάξουν ζώνη μετάδοσης δύο επίμαχες εκπομπές του Alpha, το «Κουσκούς» με την κυρία Κατερίνα Καραβάτου και το «Από καρδιάς» με τον κ. A. Μικρούτσικο. Παρά το γεγονός ότι τα πρόστιμα έχουν πέσει «βροχή», το ανώτερο ως και 300.000 ευρώ, οι υπεύθυνοι του καναλιού εμμένουν. Τον περασμένο Ιανουάριο το ΕΣΡ επέβαλε στο «Από καρδιάς» 300.000 ευρώ πρόστιμο και έκανε σύσταση στο κανάλι της Κάντζας να μεταφέρει την εκπομπή από την απογευματινή στη νυχτερινή ζώνη για λόγους προστασίας των παιδιών. Εναν μήνα πριν, το συμβούλιο, ύστερα από αλλεπάλληλα πρόστιμα, ζήτησε και την αλλαγή ώρας μετάδοσης του «Κουσκούς».

H συνέχεια είναι γνωστή. Οι εκπομπές παρέμειναν στις ζώνες μετάδοσής τους και το ΕΣΡ πληροφορήθηκε από το κανάλι ότι επήλθαν αλλαγές περιεχομένου, προς την κατεύθυνση του σεβασμού των αρχών δεοντολογίας. Ακόμη και αν το ΕΣΡ επανέλθει προς επανεξέταση των υποθέσεων, έχει ήδη κερδηθεί πολύτιμος για τις παραγωγές χρόνος. H ίδια «λύση» έχει χρησιμοποιηθεί αρκετές φορές στο παρελθόν, ήδη από τις πρώτες παρεμβάσεις του ΕΣΡ για το περιεχόμενο των ριάλιτι «Big Brother» και «Bαr» το μακρινό 2002.

Βεβαίως το θέμα είναι ευρύτερο. Το τι ακούγεται καθημερινά σε εκπομπές τηλεοπτικών σταθμών είναι απίστευτο. Μια μικρή έρευνα στο αρχείο του ΕΣΡ αρκεί για να… ανακαλύψει κανείς τη σημερινή τηλεοπτική ζούγκλα.

* Παράδειγμα πρώτο (απόφαση ΕΣΡ, αριθμ. 194/111.4.2006): Εκπομπή «Από καρδιάς» της 3ης Ιανουαρίου, με παρουσιαστή τον κ. A. Μικρούτσικο. Οδηγός ταξί και η σύζυγός του «ομολογούν» (αντί πληρωμής) ότι η δεύτερη απήχθη και ξυλοφορτώθηκε από εραστή της (έναν εκ των πολλών). Το «κλου» της υπόθεσης είναι η τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ανδρών (εραστή και απατημένου) όπου ανταλλάσσονται… φιλοφρονήσεις του τύπου «μ…..», «είσαι κότα» κ.ο.κ. και μια πρόσκληση για «μονομαχία» το βράδυ. Σήμανση της εκπομπής «Κατάλληλο, επιθυμητή η γονική συναίνεση». Σε άλλο επεισόδιο της εκπομπής, στις 16 Ιανουαρίου, μια γυναίκα και τα πρώην πεθερικά της «ανοίγουν την καρδιά τους». H πρωταγωνίστρια έχει μείνει έγκυος από τα 14, δίδει το παιδί για υιοθεσία για να παντρευτεί άλλον, αποκτά μαζί του τέσσερα παιδιά και ύστερα από πολλές περιπέτειες ανακαλύπτει ότι είναι άπιστος. Οι διάλογοι… άριστοι: «Είσαι ο μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο που άμα σε δω σε φιλετάρω, σε ξεκοκαλίζω…». Επονται και άλλες αναφορές στην επίμαχη εκπομπή, για να καταλήξει το ΕΣΡ ότι «υπό το πρόσχημα της επιλύσεως κοινωνικών και ψυχολογικών προβλημάτων εμφανίζονται πρόσωπα τα οποία αυτοκαταγγέλλονται για αξιόποινες ή ανήθικες συμπεριφορές και εκτρέπονται σε χαρακτηρισμούς εντελώς απαράδεκτους, όπως “ζώον”, “μωρή κότα”, “γυναικούλα”, “βλάκα”, “ηλίθιε” και άλλους παρόμοιους». Οι εκπομπές αυτές, σημειώνεται, «συντελούν αναμφισβητήτως στην υποβάθμιση της χώρας και στην εξοικείωση των παρακολουθούντων τηλεθεατών προς τη χυδαιότητα».

* Παράδειγμα δεύτερο, απόφαση ΕΣΡ 514, 20 Δεκεμβρίου 2006: Αφορά την εκπομπή «Κουσκούς το μεσημέρι», με σήμανση «Κατάλληλο για όλους, επιθυμητή η γονική συναίνεση»: H… νέα εξομολογείται ότι έχει σχέση με τον άνθρωπο που θα παντρευτεί εδώ και πέντε χρόνια, όμως έμεινε έγκυος από άλλον, με τον οποίο διατηρεί παράνομο δεσμό. «Τους αγαπώ και τους δύο» λέει. «A, τι ωραία!» αναφωνεί συμμετέχων στη συζήτηση. Αλλος όμως την κατακεραυνώνει: «Είσαι ψεύτρα», αφού «τον… κερατώνεις». Ακολουθεί η ιστορία του Θωμά, που «αγαπάει το… πιπίνι του», αλλά και μία άλλη, και η «τριλογία» κλείνει με μια παντρεμένη με δύο παιδιά, η οποία έχει εραστή και λέει ψέματα και στους δύο ομολογώντας ξεκάθαρα «δεν νιώθω καμία ενοχή». H… γνωμάτευση του ΕΣΡ: «Πρόκειται περί υποβαθμισμένης σειράς εκπομπών προβαλλομένων σε ώρα παιδικής τηλεθέασης, ικανών να βλάψουν σοβαρότατα την ηθική και πνευματική ανάπτυξη των ανηλίκων. Ολες οι τηλεφωνικές παρεμβολές εκθέτουν ανήθικες πράξεις εγγάμων και αγάμων προσώπων και είναι απορίας άξιον πώς ομολογούνται δημοσίως τοιαύτες πράξεις. (…) Δημιουργούνται εντεύθεν υπόνοιες ότι ενδέχεται η τηλεφωνική αφήγηση να είναι εικονική και σε κάθε περίπτωση δημιουργείται πλασματική εικόνα της κοινωνικής πραγματικότητος». Το ΕΣΡ ζήτησε και σε αυτή την περίπτωση να αλλάξει η ώρα μετάδοσης.

* Παράδειγμα τρίτο, απόφαση 143/17.3.2006: Αφορά την εκπομπή «Αποκάλυψη τώρα» της κυρίας Τατιάνας Στεφανίδου στον Antenna, στις 19.12.2005. Θέμα, «η δραματική έκκληση μιας μάνας: βοηθήστε τον γιο μου να λυτρωθεί, να γίνει γυναίκα». Το τι έγινε στην εκπομπή περιγράφεται σε 16 σελίδες πρακτικού. Το ΕΣΡ απεφάνθη ότι παρόμοιες εκπομπές, οι οποίες μετεδόθησαν σε ώρες παιδικής τηλεθέασης, «συντελούν στον σεξουαλικό αποπροσανατολισμό των ανηλίκων» και «είναι ικανές να δημιουργήσουν σοβαρή βλάβη στη σωματική, πνευματική και ηθική ανάπτυξή τους». Παρ’ όλα αυτά δεν επιβλήθηκε στον σταθμό πρόστιμο, αλλά μόνο σύσταση να μη μεταδίδει παρόμοιες εκπομπές στη συγκεκριμένη ζώνη.

Δεκάδες είναι οι φάκελοι που έχουν σχηματισθεί στο ΕΣΡ για χυδαίο περιεχόμενο εκπομπών, οι οποίες θα πρέπει να μεταδίδονται νυχτερινές ώρες ή να διακοπούν. Στο παρελθόν η απόφαση του ΕΣΡ για την αλλαγή ώρας της εκπομπής «Φύλλο και φτερό» του Alter είχε οδηγήσει το κανάλι να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, κατηγορώντας την ανεξάρτητη αρχή ότι δεν έχει δικαίωμα να παρεμβαίνει στη διάρθρωση του προγράμματος. Το ΕΣΡ διευκρίνισε ότι πρόκειται για συστάσεις τήρησης της ισχύουσας νομοθεσίας πριν από τη λήψη πιο… δραστικών μέτρων και όχι για παρεμβάσεις στο πρόγραμμα.