Οι γιορτινές μέρες είναι συνυφασμένες με τα οικογενειακά τραπέζια, το ψητό αρνί, τα σπιτικά γλυκά και τις χίλιες δυο λιχουδιές. Οι περισσότεροι από εμάς το παρακάνουμε στο φαγητό μία στις τόσες, συνήθως σε κάποια έξοδο, σε γιορτινό τραπέζι ή, γενικότερα, όταν υπάρχει καλό φαΐ και παρέα. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Πρόβλημα υπάρχει όταν το άτομο:
* δεν ελέγχει πόσο τρώει
* τρώει τεράστιες ποσότητες φαγητού
* τρώει υπερβολικά γρήγορα κατά τη διάρκεια του επεισοδίου
* τρώει «του σκασμού»
* τρώει τεράστιες ποσότητες φαγητού ακόμη κι αν δεν πεινάει
* τρώει μόνος/-η, γιατί ντρέπεται να καταναλώσει τόσο μεγάλες ποσότητες φαγητού μπροστά σε άλλους
* αισθάνεται ένοχο, αηδιασμένο ή στενοχωρημένο μετά το υπερβολικό φαγητό.
* Συνηθισμένη διαταραχή
Η βουλιμική διαταραχή της διατροφής είναι πιθανότατα μια από τις πιο συνηθισμένες διαταραχές της διατροφής. Τα περισσότερα άτομα που υποφέρουν από αυτήν είναι παχύσαρκα, αν και άτομα με κανονικό βάρος μπορεί να έχουν αυτή τη διαταραχή. Υπολογίζεται ότι 10%-15% των ελαφρά παχύσαρκων ατόμων που προσπαθούν να χάσουν βάρος στο σπίτι ή σε κάποιο ινστιτούτο υποφέρουν από τη συγκεκριμένη διαταραχή. Η πάθηση αυτή είναι ακόμη συχνότερη στα ιδιαίτερα παχύσαρκα άτομα.
* Τι την προκαλεί
Περίπου τα μισά από τα άτομα που υποφέρουν από αυτή την ψυχολογική διαταραχή έχουν επίσης και κατάθλιψη, είτε παράλληλα είτε στο παρελθόν. Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο αν η κατάθλιψη προκαλεί τη βουλιμική διαταραχή της διατροφής ή το αντίστροφο, αλλά το σίγουρο είναι ότι συχνά οι δύο αυτές διαταραχές συνυπάρχουν.
Πολλά άτομα που υποφέρουν από βουλιμική διαταραχή της διατροφής δηλώνουν ότι είναι θυμωμένα, στενοχωρημένα, εκνευρισμένα, βαριούνται και ανησυχούν, και όλα αυτά τα ανάμεικτα αρνητικά συναισθήματα τους εισάγουν στον φαύλο κύκλο του υπερβολικού φαγητού. Παρορμητική συμπεριφορά, που χαρακτηρίζεται από το να κάνουν διάφορες ενέργειες χωρίς πρώτα να τις καλοσκεφθούν, και άλλα συναισθηματικά προβλήματα εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα στα άτομα που έχουν βουλιμική διαταραχή της διατροφής.
Οι ψυχοδυναμικές θεωρίες υποστηρίζουν ότι η διαταραχή αυτή οφείλεται σε ένα πρόβλημα στην ταυτότητα του φύλου. Οταν υπάρχει ψυχοπαθολογία στη σχέση μητέρας – κόρης και η ταύτιση των δύο δεν έχει διανύσει τον ομαλό ψυχολογικό δρόμο προκειμένου η κόρη να ολοκληρωθεί ως γυναικεία προσωπικότητα, εμφανίζονται αντιφατικά συναισθήματα αγάπης αλλά και μίσους προς τη μητέρα, αποδοχής και απόρριψης από τη μητέρα. Τα συναισθήματα αυτά βασανίζουν την κόρη όχι μόνο στην εφηβεία αλλά και στην ενήλικη ζωή της, και προκειμένου να τα καταλαγιάσει, να τα «γεμίσει» και να αναπληρώσει το ψυχολογικό κενό που νιώθει η πάσχουσα καταφεύγει στο υπερβολικό φαγητό. Τα άτομα αυτά έχουν μια διαστρεβλωμένη ιδέα τού πώς-πόσο-γιατί τρώει κανείς και έχουν βασικά κενά στις γνώσεις τους στο θέμα της διαχείρισης του φαγητού. Το αποτέλεσμα; Ενεργούν βάσει λανθασμένων πεποιθήσεων σχετικά με το φαγητό και επιδεινώνεται η κατάστασή τους. Για παράδειγμα, μπορεί να πιστεύουν ότι τρώγοντας μια σοκολάτα θα νιώσουν καλύτερα, πράγμα το οποίο έχει μια βάση και μπορεί πράγματι παροδικά να αισθανθούν καλύτερα.
Αλλά δεν αναγνωρίζουν εκείνη τη στιγμή ότι τρώγοντας τη σοκολάτα δεν θα λυθεί το συγκεκριμένο πρόβλημα που τους απασχολεί (π.χ., το να τελειώσουν μια αναφορά για το γραφείο ή να λύσουν ένα θέμα που προέκυψε με τον σύντροφό τους) και επίσης «ξεχνούν» ότι, αφού φάνε τη σοκολάτα, θα αρχίσουν να βασανίζονται από ενοχές για το ότι την έφαγαν.
* Υπάρχει βοήθεια;
Βεβαίως! Η ψυχολογική στήριξη (ατομικά ή σε ομάδα) είναι υψίστης σημασίας.
Ενα πρόγραμμα που βοηθάει το άτομο να αναγνωρίσει τις συναισθηματικές του δυσκολίες, τον λανθασμένο τρόπο που αντιμετωπίζει τα πράγματα και που ταυτόχρονα του διδάσκει νέες μεθόδους αντιμετώπισης των συναισθημάτων του και των διατροφικών του συνηθειών είναι ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση αυτής της διαταραχής.
* Διατροφικά προειδοποιητικά χαρακτηριστικά
* γρήγορη αύξηση βάρους ή παχυσαρκία
* αυξομειώσεις στο βάρος
* κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού σε μικρό χρονικό διάστημα
* δεν χρησιμοποιεί καθαρτικό ή διουρητικά
* δεν έχει έλεγχο του πόσο τρώει
* τρώει όταν είναι μόνο
* τρώει αργά το βράδυ
* κρύβει φαγητό για να το καταναλώσει αργότερα, όταν θα είναι μόνο.
* Ψυχολογικά προειδοποιητικά χαρακτηριστικά
* διαχειρίζεται έντονες συναισθηματικές καταστάσεις τρώγοντας
* αποδίδει τις επιτυχίες και τις αποτυχίες του στο βάρος του
* αποφεύγει κοινωνικές εκδηλώσεις με φαγητό
* έχει κατάθλιψη ή στενόχωρη διάθεση
* έχει άγχος
* βρίσκεται σε ένταση και στρες.
Η δρ Λίζα Βάρβογλη είναι ψυχολόγος – υχοθεραπεύτρια.
