Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή ΑΓΚΥΡΑ, Ανταπόκριση Νίκος Μαρκοβίτης
ΡΕΠΟΡΤΑΖ Μάνος Καραταράκης
Η τουρκική πρωτεύουσα ζει τις τελευταίες εβδομάδες σε διαρκή αναβρασμό. Περισσότεροι από 50.000 αστυνομικοί κυκλοφορούν διαρκώς στους δρόμους, με το ρολόι για τη διεξαγωγή της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ να μετρά αντίστροφα. Αν μη τι άλλο, σε λίγες ημέρες η αγωνία για το αν τελικά το μεγάλο γεγονός προετοιμάστηκε επαρκώς και στέφθηκε με επιτυχία θα έχει τελειώσει. Πρόκειται για ακόμα ένα μεγαλεπήβολο στοίχημα, από αυτά που αρέσκεται να βάζει ο πρόεδρος Ερντογάν. Τι θα πετύχει σε αυτό το εντατικό διήμερο η Τουρκία;
Το μεγάλο στοίχημα
Δεν είναι η πρώτη φορά που η ευρωατλαντική συμμαχία βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις. Και στο περίφημο Λευκό Παλάτι (Ακ Σαράι), το Προεδρικό Μέγαρο της χώρας όπου θα συναντηθούν οι 32 ηγέτες της Συμμαχίας, πιστεύουν ότι η Τουρκία σήμερα είναι σε θέση να διαδραματίσει τον απαραίτητο διαμεσολαβητικό ρόλο σε πολλαπλά μέτωπα. Αλλά και να διεκδικήσει μια διακριτή θέση στην πολιτική ασφαλείας του ΝΑΤΟ στην ευρύτερη περιοχή, καθιστάμενη απαραίτητη τόσο στο εγχείρημα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσο και στον σχεδιασμό του δυτικού συστήματος ασφαλείας. Ο Ταγίπ Ερντογάν θα επιδιώξει, βεβαίως, να δει τη χώρα του να επευφημείται από αμερικανούς και ευρωπαίους εταίρους.
«Τι μπορεί να περιμένει η Τουρκία από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ;» αναρωτιέται ο αναλυτής Μουράτ Γετκίν. Πρώτα απ’ όλα θα αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες της από το 2% στο 3,5%, λειτουργώντας παραλλήλως ως ο συνδετικός κρίκος στα πολλαπλά μέτωπα. Στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, την προστασία της Μαύρης Θάλασσας, ακόμα και τη σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν.
Ο «θείος Σαμ» και τα δώρα
Στην Αγκυρα δεν θα μπορούσαν να λάβουν καλύτερο δώρο από τις πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί κινήσεων «που θα κάνουν πολύ χαρούμενο τον τούρκο πρόεδρο». Το ταξίδι του «πλανητάρχη» στην Αγκυρα λειτουργεί σαφώς υπέρ της ανάδειξης του επιπέδου των διμερών αλλά και των διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ των δύο ηγετών, ενώ το ευκταίο για τους Τούρκους θα είναι εντός του διημέρου να υπάρξουν θετικά σημάδια στα «καυτά» ζητήματα της επαναφοράς στο πρόγραμμα των F-35, αλλά και της παροχής κινητήρων για τα μαχητικά ΚΑΑΝ. Πολλοί αναλυτές στην Τουρκία εκτιμούν ότι το «καλάθι με τα δώρα» θα κρίνει τη μελλοντική σχέση όχι μόνο της χώρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά συνολικά με το ΝΑΤΟ.
Για την Αγκυρα, βεβαίως, το πλέον σημαντικό της Συνόδου είναι τα αποτελέσματα του τετ α τετ Τραμπ – Ερντογάν. Ο τούρκος πρόεδρος θέλει μια δημόσια επιβεβαίωση από τον Ντόναλντ Τραμπ ότι η δυτική Συμμαχία είναι λειψή χωρίς την Τουρκία. Ενα ισχυρό μήνυμα που θα φτάσει σε κάθε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, μεταξύ αυτών στην Αθήνα και τη Λευκωσία. Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι πολλές φορές στις Συνόδους Κορυφής του ΝΑΤΟ τα ενδιαφέρονται κρύβονται στις επιμέρους επαφές κι όχι στην ολομέλεια.
Σύμφωνα, πάντως, με ενημερωμένες πηγές που μίλησαν στο «Βήμα», δεν θα ήταν απίθανο να δούμε και μία, έστω ολιγόλεπτη, συνάντηση των κ.κ. Μητσοτάκη – Ερντογάν. Κάτι τέτοιο, βεβαίως, δεν επιβεβαιώνεται από την Αθήνα, ενώ στο φόντο συνεχίζει να δεσπόζει ο επερχόμενος νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Αλλωστε στην ελληνική πρωτεύουσα παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις κινήσεις της Τουρκίας να εμπλακεί όσο το δυνατόν βαθύτερα στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Κινήσεις στο στόχαστρο
Μετά την ολοκλήρωση των επαφών της Υπατης Εκπροσώπου της ΕΕ Κάγια Κάλας στην Αγκυρα, ο τούρκος υπουργός Αμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, δείχνοντας εμμέσως πλην σαφώς προς την Ελλάδα, δήλωσε ότι «ο αποκλεισμός μιας τόσο σημαντικής δυνατότητας [σ.σ. της Τουρκίας] από τις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες αποτελεί μια στρατηγικά λανθασμένη προσέγγιση». Προσέθεσε, μάλιστα, ότι η Αγκυρα αναμένει από την Ευρώπη να υιοθετήσει μια «οραματική προσέγγιση και να αγκαλιάσει τη συνεργασία με την Τουρκία».
Κι ενώ η Αγκυρα «τρέχει» μια σειρά από διμερείς συνεργασίες με τους Ευρωπαίους, στις 26 Ιουνίου έφτασε στην τουρκική πρωτεύουσα η γαλλίδα υφυπουργός Αμυνας Αλίς Ριφό προκειμένου να συναντηθεί με τον αντιστράτηγο Ιλκάι Αλτιντάγ, γενικό διευθυντή Αμυνας και Ασφάλειας της Τουρκίας. Στην ανακοίνωση του γαλλικού υπουργείου Αμυνας σημειώθηκε ότι «η επίσκεψη συμβάλλει στην προώθηση της ανάπτυξης της γαλλο-τουρκικής αμυντικής και εξοπλιστικής σχέσης, καθώς οι ευκαιρίες συνεργασίας είναι πολλές».
Ερωτηθείσα για τις κινήσεις της γείτονος αναφορικά με πιθανή ένταξη της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα, η Ινώ Αφεντούλη, επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας του ΕΛΙΑΜΕΠ και πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος του ΝΑΤΟ, δήλωσε στο «Βήμα» πως «πρέπει όχι απλώς να το θεωρούμε δεδομένο. Πρέπει να προετοιμαστούμε για αυτό και να αναπτύξουμε επιχειρηματολογία η οποία να μην μας απομονώσει».
Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες
Μπορεί να μην είναι ένα θέμα που θα λυθεί κατά τη διάρκεια του διημέρου, η Ευρώπη όμως καλείται να καταστεί στρατηγικά αυτόνομη και μάλιστα εντός ενός πολύ σύντομου χρονικού διαστήματος. Η Γηραιά Ηπειρος κινείται μεν προς την κατεύθυνση που χαράσσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν δύναται όμως να αναπληρώσει, τουλάχιστον άμεσα, τις στρατηγικές δυνατότητες που παρέχει σήμερα η Ουάσιγκτον, ειδικά στους τομείς των πληροφοριών, της επιτήρησης και αναγνώρισης, των δυνατοτήτων πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς, της αντιαεροπορικής άμυνας, των στρατηγικών αερομεταφορών και της διοίκησης και ελέγχου (C2).
Σύμφωνα με τον διευθυντή του International Institute for Strategic Studies (IISS) Μπάστιαν Γκίγκεριχ, «ο βασικός στόχος για τη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας στην Αγκυρα είναι να αποδείξει ότι θα επιτευχθούν οι στόχοι των στρατιωτικών δυνατοτήτων και της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας από τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, παρά τις αντίξοες συνθήκες, και ότι η πορεία της επιχειρησιακής ετοιμότητας θα εξακολουθεί να κινείται ανοδικά».
Μιλώντας στο 1ο Athens Defense Conference την προηγούμενη εβδομάδα, ο αναπληρωτής επικεφαλής της αμερικανικής πρεσβείας στην Ελλάδα Τζόσουα Χακ ήταν κατηγορηματικός: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν πλήρως δεσμευμένες στο ΝΑΤΟ». Οπως εξήγησε, εκείνο που έχει αλλάξει δεν είναι η δέσμευση των ΗΠΑ στη Συμμαχία, αλλά η προσδοκία ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να επωμίζεται δυσανάλογα μεγάλο βάρος. «Είμαστε συνδεδεμένοι με την Ευρώπη και θέλουμε μια ισχυρή Ευρώπη. Αυτό δεν είναι εγκατάλειψη, είναι πραγματική συνεργασία».
Ανώτατες ελληνικές στρατιωτικές πηγές που μίλησαν στο «Βήμα της Κυριακής» σημείωναν ότι «ούτε η Ευρώπη μπορεί να κάνει χωρίς την Αμερική ούτε η Αμερική χωρίς την Ευρώπη. Δεν είναι σε καμία περίπτωση ο ένας ανεξάρτητος από τον άλλον». Οι ίδιες πηγές αναδεικνύουν τη σημασία της διασύνδεσης του ΝΑΤΟ σε περιοχές από την Αρκτική και την Αφρική έως την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδο-Ειρηνικό. «Στις περιοχές αυτές το ΝΑΤΟ πρέπει, είτε άμεσα είτε έμμεσα, να έχει λόγο τόσο αναφορικά με την ανάπτυξη των δυνάμεων όσο και για τις αναπτυσσόμενες αποστολές».
Στο ίδιο μήκος κύματος και η δήλωση για «Το Βήμα» του γερμανού πρέσβη στην Ελλάδα Αντρέας Κιντλ: «Θέλουμε από τη Σύνοδο Κορυφής της Αγκυρας να σταλεί ένα σαφές μήνυμα ενότητας και ισχύος. Για τον σκοπό αυτόν, απαιτείται πρόοδος στην εφαρμογή των αποτελεσμάτων της περυσινής Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη από όλους τους συμμάχους, ιδίως όσον αφορά την αύξηση των αμυντικών δαπανών, την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα των εξοπλισμών και τη διάθεση στρατιωτικών δυνατοτήτων. Η ενίσχυση των συμβατικών ευρωπαϊκών δυνατοτήτων αποτροπής είναι ζωτικής σημασίας για την άμυνα της Ευρώπης».
