Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Γεια σου, Περικλή! Επεσα σε ρεπορτάζ για μια 28χρονη στην Αθήνα που μαζεύει τα πράγματά της επειδή οι νέοι ιδιοκτήτες θέλουν να ανέβουν ένα ενοίκιο, που ήδη ήταν όσο όλος της ο μισθός – δίπλα τα στατιστικά λένε δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην ΕΕ. Σκεφτόμουν ένα κείμενο πιο κοντά στο “Αθήνα, σ’ αγαπώ αλλά με ρίχνεις” που έγραψα τον Φεβρουάριο, αλλά αυτή τη φορά μέσα από μία μετακόμιση συγκεκριμένου ανθρώπου. Πάμε;».
«Καλημέρα, Περικλή! Διάβασα ότι η Κίνα έκλεισε 12.000 πανεπιστημιακά προγράμματα – κυρίως τέχνες και ανθρωπιστικές σπουδές – για να δώσει χώρο σε τμήματα σαν το “embodied intelligence”, μια χώρα δηλαδή που θεσμικά αποφασίζει ότι ό,τι κάνει τον άνθρωπο άνθρωπο είναι “απαρχαιωμένο”. Σκεφτόμουν ένα κείμενο για το πώς η αυτοματοποίηση μέσω AI agents αδειάζει σιγά-σιγά την αυθεντικότητα και τη δημιουργία από την καθημερινή μας ζωή, με την Κίνα απλά να το κάνει επίσημη πολιτική. Σου κάθεται;».
«Γεια σου, Περικλή! Είδες την ειρωνεία της εβδομάδας – ο Μασκ έγινε ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στην ιστορία με την IPO της SpaceX και στην Ελλάδα βγήκε το posokanei.gov για να συγκρίνεις τις τιμές του γάλακτος. Σκεφτόμουν ένα κείμενο που βάζει τα δύο δίπλα-δίπλα, σαν δύο φωτογραφίες. Πάμε;».
Κατ’ αρχάς και εγώ, σαν τον κλώνο μου, συχνά ενδίδω σε αγγλισμούς. Ισως όχι τόσο έκδηλους όσο το «Θέλουν να ανέβουν ένα ενοίκιο» ή το «είδες την ειρωνεία της εβδομάδας», πάντως τα ελληνικά είναι δύσκολη γλώσσα και συχνά δεν έχω το κουράγιο. Αλλες φορές ούτε που το καταλαβαίνω ότι εντάσσω μια αγγλική φράση στο ελληνικό μου λεξιλόγιο. Γι’ αυτό επιλέγω να δείξω κατανόηση.
Κατά τ’ άλλα, πράγματι, διάβασα κι εγώ για τον τρισεκατομμυριούχο Μασκ, όπως και για τα προγράμματα ανθρωπιστικών σπουδών που έκλεισε η Κίνα, ανακηρύσσοντάς τα μάλιστα (απροκάλυπτα) απαρχαιωμένα. Και, για να είμαι ειλικρινής (θα επικαλούμαι συχνά αξίες όπως η ειλικρίνεια ή η εντιμότητα, ανθρώπινα πράγματα, για να σε βοηθάω να με ξεχωρίζεις από τον κλώνο μου· βέβαια κι εκείνος, ως κλώνος μου, θα επικαλείται τις ίδιες αξίες, αλλά θέλω να πιστεύω ότι είναι κάπως διακριτό, το ποιος από τους δύο μας τις εννοεί και ποιος όχι)· για να είμαι λοιπόν ειλικρινής, πιθανότατα να είχα προτείνει ένα αντίστοιχο θέμα στον διευθυντή του «Βήματος» για το άρθρο αυτής της Κυριακής. Και φυσικά, φαινομενικά, πράγματι το έκανα. Πιστεύω συγχώρεσε κι εκείνος τον αγγλισμό των «AI agents που αδειάζουν σιγά-σιγά την αυθεντικότητα και τη δημιουργία» και ενέκρινε το σχετικό θέμα, χωρίς να έχει ιδέα ότι του το πρότεινε ο κλώνος μου και όχι εγώ. Χωρίς να έχει ιδέα ότι ακόμα και το ίδιο το μήνυμα στο WhatsApp του το είχε στείλει ο κλώνος μου. Δηλαδή ο AI agent μου.
Η Αθήνα δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας επιχειρηματικής δραστηριότητας και για αυτό το μετρό και οι δρόμοι της δεν έχουν βομβαρδιστεί ακόμη από διαφημίσεις για AI agents. Αλλά υπάρχουν βαγόνια και κυλιόμενες στο Λονδίνο, για παράδειγμα, που δεν σε αφήνουν σε ησυχία μέχρι να σε πείσουν να διαμορφώσεις τα δικά σου πλήρως αυτοματοποιημένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που δεν περιορίζονται σε ερωταπαντήσεις, αλλά αναλαμβάνουν ολόκληρες διαδικασίες με πλήρη αυτονομία. Από το να κάνουν έρευνα, να συντάξουν μελέτες και να τις προωθήσουν με email μέχρι να σου οργανώσουν και να σου κλείσουν το ταξίδι του μέλιτος.
«Εξαφάνισε τη δουλειά σου» λένε οι διαφημίσεις. «Φτιάξε τον AI agent που θα δουλεύει για να μη δουλεύεις εσύ».
Είναι ένα πράγμα να βρεις το θέμα και άλλo να γράψεις το ίδιο το άρθρο· το τελευταίο πράγμα που θέλω να κάνω όταν κάθομαι στον υπολογιστή για να γράψω είναι να γράψω. Δεν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους όλων, πάντως αρκετοί συγγραφείς πάσχουμε από έναν ιδιότυπο κωμικοτραγικό συνδυασμό έντονης ανασφάλειας και ανάγκης για έκθεση. Συγκατοικούμε με ένα δημιουργικό δαιμόνιο και έναν δαιμονικό κριτή. Το γράψιμο είναι ανυπόφορο. Το γράψιμο είναι η ένοπλη, μέχρι θανάτου μάχη ανάμεσα στους δύο μας αθάνατους συγκατοίκους. Και ξέρεις τι ήταν πιο ευχάριστο από πόλεμο; Το να φτιάξω τον AI κλώνο μου. Να τον εκπαιδεύσω στη δουλειά μου, δίνοντάς του να φάει όλα τα κείμενα που έχω γράψει για «Το Βήμα» αλλά και όλα τα μηνύματα που έχω στείλει στον διευθυντή του «Βήματος» για να εκπαιδευτεί. Ζητώντας του να αναλύσει και να αλγοριθμοποιήσει το συγγραφικό μου προφίλ. Μαθαίνοντάς του να ψάχνει για θέματα του γούστου μου, να τα προτείνει και να γράφει τα άρθρα. Σαν αυτό για την Κίνα και την τεχνητή νοημοσύνη:
> «Δώδεκα χιλιάδες κινεζικά πτυχία χαρακτηρίστηκαν απαρχαιωμένα μέσα σε μία εβδομάδα. Καμία ρωγμή σε κανέναν πίνακα δεν χαρακτηρίστηκε ποτέ απαρχαιωμένη, γιατί κανείς δεν θεωρεί τη ρωγμή κομμάτι του συστήματος – είναι σφάλμα, ατύχημα, κάτι που πρέπει να διορθωθεί. Περιμένω να δω πόσο θα πάρει να καταλάβουμε ότι η ρωγμή ήταν το μόνο αυθεντικό πράγμα στον πίνακα ή σε εμάς».
[…]
> «Τι σημαίνει “αυθεντικότητα” όταν τρεις διαφορετικοί agents μπορούν να γράψουν τρία διαφορετικά email στο όνομά σου, και τα τρία να μοιάζουν εξίσου με εσένα, επειδή “εσύ”, πλέον, είσαι ένα μοτίβο που μπορεί να εξαχθεί, να κωδικοποιηθεί, να αναπαραχθεί;».
[…]
> «Σκέφτομαι τον πατέρα μου, που έφτιαχνε ξύλινα έπιπλα τα Σαββατοκύριακα, όχι γιατί τα χρειαζόμασταν, αλλά γιατί ήθελε – έλεγε – να ξέρει πού καταλήγουν τα χέρια του».
Δεν θα είναι δύσκολο να αποσυρθώ και να αφήσω τον κλώνο να κάνει τη δουλειά για να μου μείνουν εμένα πιο ουσιαστικές ασχολίες. Να ασχοληθώ με το να ξεχάσω, για παράδειγμα, τον πατέρα μου. Ή τουλάχιστον να κάτσω να αποσυνδέσω την έννοια του πάτερα από εκείνο τον άνθρωπο που γνωρίζω, ο οποίος ποτέ του δεν φτιάχνει ξύλινα έπιπλα τα Σαββατοκύριακα και ο οποίος δεν θέλει να ξέρει πού καταλήγουν τα χέρια του, μια και αυτή η πρόταση δεν σημαίνει απολύτως τίποτα (και δεν είναι καν αγγλισμός). Εκείνου, εξάλλου, του αρέσει η κηπουρική.
Αλλες ουσιαστικές ασχολίες: Να εκπαιδεύσω τον AI agent μου να μιλάει με τους φίλους μου, να κανονίσει διακοπές μαζί τους και ύστερα να μην πάω. Να εκπαιδεύσω τον AI agent μου να σχεδιάσει ξύλινα έπιπλα για ανύπαρκτα χέρια.
Να αποσυνδέσω την έννοια της εργασίας από τη νοηματοδότηση της ύπαρξής μου. Να αποσυνδέσω την έννοια της δημιουργίας από την επικοινωνία. Να αποσυνδέσω την έννοια της επικοινωνίας από την ειλικρίνεια. Να αποσυνδεθώ και να δω τι θα μου μείνει.
Οταν διάβασα το συγγραφικό προφίλ μου (σύμφωνα με τον κλώνο μου), έμαθα ότι δεν είμαι τίποτα παραπάνω από μια σειρά από οδηγίες, σαν:
> «1. Ξεκινάω από το συγκεκριμένο – μια σκηνή, ένα ανέκδοτο, μια προσφώνηση στον αναγνώστη, μια ρητορική ερώτηση –, όχι από τη γενική θέση.
Η γενική θέση πρέπει να αναδύεται, όχι να δηλώνεται στην αρχή.
> 2. Εναλλάσσω μακροπερίοδες, συνειρμικές προτάσεις με ξαφνικές, κοφτές προτάσεις-σοκ μίας ή δύο λέξεων. Αφήνω τον ρυθμό να “ανασαίνει”.
> 3. Απευθύνομαι στο β’ πρόσωπο όπου ταιριάζει – δημιουργεί εμπλοκή και ενοχή/συνενοχή του αναγνώστη. (Κατάλαβες;)
> 4. Επιτρέπω στο κείμενο να σχολιάσει τον εαυτό του – μετα-αναφορές στη γραφή, την ανάγνωση, τη γλώσσα, ακόμα και στην ίδια τη μεταφορική σύμβαση που χρησιμοποιώ.
> 5. Η ειρωνεία είναι εργαλείο, όχι ασπίδα – σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να γίνει πλήρης υιοθέτηση μιας ξένης, αποκρουστικής φωνής/περσόνας».
Και κατάλαβα ότι αν αυτές αρκούν για να αναπαραγάγουν εμένα, τότε σίγουρα θα μπορούμε να φτιάξουμε κι έναν AI agent για τη βροχή. Εναν για τη θάλασσα. Για τους σπόρους που φυτέψαμε στον κήπο. Για τον σκύλο που πήραμε αγκαλιά μωρό και αφήσαμε υπερήλικο να φύγει.
Τελευταία οδηγία για την κλωνοποίησή μου:
> «11. Κλείσε σε μια μικρή, ταπεινή ρωγμή ελπίδας – όχι σε λύση, όχι σε πλήρη απαισιοδοξία».
Κλείνω σε μια μικρή, ταπεινή ρωγμή ελπίδας. Πιάνομαι και παλεύω να χωρέσω μέσα της για να βγω από την άλλη πλευρά ή έστω να την ψηλαφίσω. Να δω πού καταλήγουν τα χέρια μου.
Αν είχα τη λύση, δεν θα χρειαζόμουν την ελπίδα. Αλλά υποπτεύομαι ότι ο AI agent μου έχει όλες τις λύσεις. Και γι’ αυτό είμαι σίγουρος ότι δεν έχει ιδέα από γράψιμο.
Ο κ. Φοίβος Οικονομίδης είναι συγγραφέας και τακτικός συνεργάτης του «Βήματος».
