Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Το νέο βιβλίο της Σαμάντα Σβέμπλιν είναι επικίνδυνο για όσους επικοινωνούν με τα έγκατα της πραγματικότητας.
Υπάρχουν συγγραφείς που σου προσφέρουν μια ιδέα για τον κόσμο. Και υπάρχουν οι ελάχιστοι που σου τραβούν για μια στιγμή το χαλί κάτω από τα πόδια, ώστε να δεις ότι όλα στέκονταν τόσα χρόνια πάνω σε κάτι πολύ πιο εύθραυστο από όσο φανταζόσουν. Η Σαμάντα Σβέμπλιν ανήκει στην τελευταία κατηγορία.
«Το καλό μες στο κακό» (εκδ. Πατάκη) είναι μια συλλογή μικρών ψυχικών ατυχημάτων. Κάθε ιστορία ξεκινά σαν να πρόκειται να συμβεί κάτι προοικονομημένο και καταλήγει να σε κάνει να αμφιβάλλεις για τις πιο στοιχειώδεις βεβαιότητες. Το σώμα σου, την οικογένειά σου, τις προθέσεις των άλλων, ακόμη και τις δικές σου.
Στη σημερινή λογοτεχνία κυριαρχούν δύο μεγάλες τάσεις. Η αυτομυθοπλασία, όπου ο συγγραφέας στέκεται μπροστά στον καθρέφτη και προσπαθεί να καταλάβει ποιος είναι, και η δυστοπία, όπου κοιτάζει το μέλλον και προσπαθεί να καταλάβει με τι θα τρακάρουμε. Η Σβέμπλιν κάνει κάτι ακόμη πιο παράξενο. Κοιτάζει το παρόν και ανακαλύπτει ότι είναι ήδη αρκετά τρομακτικό per se.
Το πρώτο διήγημα της συλλογής (προσοχή, σπόιλερ!) είναι από τα πιο δυνατά διηγήματα που έχω διαβάσει ποτέ. Μια γυναίκα μπαίνει στη θάλασσα αποφασισμένη να αυτοκτονήσει. Εχει δέσει πέτρες στο σώμα της. Κατεβαίνει στον βυθό. Εισπνέει νερό. Η απόφαση έχει ληφθεί. Το σχέδιο είναι τέλειο. Κι όμως το σώμα της, επαναστατεί. Επιβιώνει. Επιστρέφει στο σπίτι. Κρύβει τα αποχαιρετιστήρια γράμματα. Φτιάχνει φαγητό. Συνεχίζει τη μέρα της.
Και ξαφνικά η ιστορία μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο ανατριχιαστικό από μια απόπειρα αυτοκτονίας. Πώς ζεις όταν έχεις ήδη φύγει; Πώς επιστρέφεις στην καθημερινότητα όταν έχεις ήδη αποχαιρετήσει τον κόσμο; Πώς κοιτάζεις τα παιδιά σου όταν πριν από λίγες ώρες είχες φανταστεί τη ζωή τους χωρίς εσένα;
Η Σβέμπλιν καταλαβαίνει κάτι που πολλοί συγγραφείς ξεχνούν. Ο πραγματικός τρόμος δεν βρίσκεται στα τέρατα. Βρίσκεται στις μικρές μετατοπίσεις. Στη στιγμή που ο άνθρωπος παραμένει ο ίδιος και συγχρόνως γίνεται κάποιος άλλος. Στη στιγμή που το γνώριμο αποκτά μια σχεδόν ανεπαίσθητη χαραγματιά.
Οι θεωρητικοί της λογοτεχνίας μιλούν σήμερα για τη διαπερατότητα των ορίων, για τη ρευστότητα της ταυτότητας, για το πώς το σώμα, το περιβάλλον και το συναίσθημα αποτελούν ένα ενιαίο δίκτυο. Η Σβέμπλιν πετυχαίνει όλα αυτά χωρίς να δίνει διάλεξη. Το έργο της έχει την ευφυΐα των συγγραφέων που καταλαβαίνουν ότι η θεωρία είναι πιο ισχυρή όταν κρύβεται, όταν απορροφάται σαν υγρό, μέσα στην αφήγηση.
