Η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση είναι κάτι παραπάνω από μια νομική άσκηση για ειδικούς. Είναι μια βαθιά πολιτική συζήτηση για το κράτος που θέλουμε, για τους θεσμούς που χρειαζόμαστε και για τη χώρα που οφείλουμε να χτίσουμε στις δεκαετίες που έρχονται. Μια συζήτηση που απαιτεί ειλικρίνεια, τόλμη και αίσθηση ιστορικής ευθύνης. Καθώς πλησιάζουμε στο 2030, σχεδόν δύο αιώνες από τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους, η Ελλάδα καλείται να αναμετρηθεί με τις μεγάλες θεσμικές της εκκρεμότητες.
Το Σύνταγμα αποτελεί τον θεμελιώδη χάρτη της Δημοκρατίας μας. Εγγυάται τη διάκριση των εξουσιών, τα δικαιώματα του πολίτη, τη θεσμική διαφάνεια και την ποιότητα της δημοκρατικής λειτουργίας. Ταυτόχρονα, οφείλει να επιτρέπει στο κράτος να λειτουργεί αποτελεσματικά, να αποφασίζει, να υλοποιεί πολιτικές και να απαντά στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Αυτό σημαίνει ένα Σύνταγμα πιο σύγχρονο και πιο λειτουργικό. Ενα Σύνταγμα που θωρακίζει τις μεγάλες αρχές και δίνει στον δημοκρατικά νομιμοποιημένο νομοθέτη τον αναγκαίο χώρο για αποτελεσματική άσκηση πολιτικής. Οι θεσμοί χρειάζονται σταθερότητα, αλλά και προσαρμοστικότητα. Χρειάζονται κανόνες, αλλά και λειτουργικότητα. Στον πυρήνα αυτής της αναθεώρησης πρέπει να βρίσκεται η Δικαιοσύνη. Η ταχύτητα, η αξιοπιστία και η συνέπεια στην απονομή της αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την εμπιστοσύνη των πολιτών, την ποιότητα της Δημοκρατίας και την ανάπτυξη της οικονομίας.
Η ενοποίηση δικαιοδοσιών, η μείωση αντιφάσεων, η επιτάχυνση των διαδικασιών και η ενίσχυση της συνταγματικής προστασίας συνιστούν όρους θεσμικής κανονικότητας. Αφορούν τον πολίτη, την επιχείρηση, την επένδυση, την καθημερινή σχέση του ανθρώπου με το κράτος. Το ίδιο ισχύει και για το Δημόσιο. Η αξιολόγηση και ο επανακαθορισμός της μονιμότητας πρέπει να διαβαστούν ως προϋποθέσεις αξιοκρατίας, ευθύνης και καλύτερης λειτουργίας του κράτους. Ενα Δημόσιο που αξιολογεί, βελτιώνεται. Ενα Δημόσιο που επιβραβεύει τους άξιους, στηρίζει πρώτα τον πολίτη και ταυτόχρονα προστατεύει τους ίδιους τους δημόσιους λειτουργούς που εργάζονται με συνέπεια και επαγγελματισμό.
Η νέα εποχή απαιτεί επίσης συνταγματική επίγνωση των τεχνολογικών αλλαγών. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η ελευθερία της έκφρασης, η λειτουργία των μέσων ενημέρωσης και η προστασία του πολίτη από κακόβουλες χρήσεις της τεχνολογίας αποτελούν ζητήματα πρώτης γραμμής για μια σύγχρονη Δημοκρατία. Το Σύνταγμα πρέπει να κοιτάζει μπροστά, να προβλέπει τις μεγάλες μεταβολές και να δημιουργεί ασφαλές θεσμικό περιβάλλον για την καινοτομία και την προστασία των δικαιωμάτων. Υπάρχει, βέβαια, και η οικονομική διάσταση. Μια σύγχρονη δημοκρατία χρειάζεται κοινωνική προστασία και οικονομική ελευθερία. Χρειάζεται κράτος που στηρίζει τους πιο αδύναμους, ενώ ταυτόχρονα απελευθερώνει την παραγωγή, την επένδυση, την καινοτομία και την εργασία. Η ισχυρή οικονομία και το ισχυρό κοινωνικό κράτος αποτελούν δύο όψεις της ίδιας εθνικής προσπάθειας.
Η Συνταγματική Αναθεώρηση, λοιπόν, είναι ευκαιρία θεσμικής ωρίμανσης. Είναι η στιγμή να απαντήσουμε στις ανάγκες της κοινωνίας, στις ανησυχίες των πολιτών και να συμφωνήσουμε σε ένα κράτος πιο αποτελεσματικό, πιο διαφανές, πιο δίκαιο, πιο φιλικό προς τον πολίτη.
Η Νέα Δημοκρατία έχει ιστορική ευθύνη να πρωταγωνιστήσει σε αυτή τη συζήτηση. Και το κάνει, ως ένα κατεξοχήν κόμμα της προόδου. Με προτάσεις, με θεσμική σοβαρότητα, με πίστη στη Δημοκρατία και με εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της χώρας. Η αναθεώρηση του Συντάγματος μπορεί να γίνει ένα από τα μεγάλα πολιτικά ορόσημα της επόμενης περιόδου. Να σηματοδοτήσει τη μετάβαση από το κράτος των καθυστερήσεων στο κράτος της ευθύνης. Γιατί η πραγματική πολιτική ευθύνη βρίσκεται ακριβώς εκεί. Στην ικανότητα να αλλάζουμε όσα πρέπει, την ώρα που πρέπει, με τόλμη, μέτρο και δημοκρατική νομιμοποίηση. Το Σύνταγμα της σύγχρονης Ελλάδας πρέπει να εκφράζει μια χώρα με αυτοπεποίθηση. Μια χώρα που σέβεται την ιστορία της, αλλά σχεδιάζει με καθαρότητα το μέλλον της.
Ο κ. Χάρης Θεοχάρης είναι υφυπουργός Εξωτερικών.
