Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η συζήτηση γύρω από την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν που έχει προκληθεί σε παγκόσμιο επίπεδο πολύ πριν η ταινία του Βρετανού σκηνοθέτη αρχίσει να παίζεται στα σινεμά και κορυφώνεται τώρα που παίζεται, αναδεικνύει τη διαχρονική επιρροή του ομηρικού έπους και το πάθος που αυτό εξακολουθεί να εμπνέει στην Ελλάδα.
Είναι προφανές ότι ο Οδυσσέας παραμένει όχι μόνο ένας λογοτεχνικός ήρωας, αλλά και σύμβολο της ιστορικής συνείδησης και του ακατάβλητου πνεύματος του ελληνικού έθνους.
Ωστόσο, αν και η ταινία έχει κερδίσει θετικά σχόλια για την οπτική της αφήγηση, έχει επίσης δεχθεί κριτική από ορισμένους ειδικούς στην κλασική αρχαιότητα και σχολιαστές του πολιτισμού σχετικά με τις αλλαγές στην πρωτότυπη ομηρική αφήγηση, συμπεριλαμβανομένης της παράλειψης ή της επανερμηνείας αρκετών εμβληματικών επεισοδίων.
Δέχθηκε επίσης κριτική κινηματογραφιστών. «Ο Οδυσσέας δεν είναι η Ελλάδα — ο Οδυσσέας είναι η ψυχή των Ελλήνων», ανέφερε προσφάτως ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής υπογραμμίζοντας ότι το αρχαίο έπος είναι βαθιά συνυφασμένο με την πολιτισμική ταυτότητα του έθνους, και όχι απλώς μια ιστορία που μπορεί να ερμηνευθεί εκ νέου κατά το δοκούν.
Είναι πράγματι εντυπωσιακό να το ακούς αυτό από τον Γιάννη Σμαραγδή, ο οποίος καθότι άνθρωπος της δουλειάς, γνωρίζει πολύ καλά ότι οι συνθήκες του κινηματογράφου απαιτούν πολλούς συμβιβασμούς από τους σκηνοθέτες σε ότι αφορά την πληρότητα, σε συνδυασμό με το δικό τους προσωπικό όραμα.
Δεν νομίζω ότι υπάρχουν μαρτυρίες για την «συνομιλία» του Ιωάννη Καποδίστρια με την Παναγία, όμως στην δική του ταινία, «Καποδίστριας», υπάρχουν σκηνές που υπονοούν κάτι τέτοιο • και είναι σεβαστή η άποψη του σκηνοθέτη, εφόσον το πιστεύει. Θα κριθεί για την απόδοσή τους, όχι όμως για την απόφασή του να τις δείξει, εφόσον – επαναλαμβάνω – αυτό πιστεύει ο ίδιος, αυτό είναι το δικό του όραμα.
Όμως αναρωτιέται κανείς για ποιόν λόγο η ενασχόληση με την «Οδύσσεια» δεν πήρε τόσο μεγάλη έκταση όταν π.χ. γυρίστηκε η τηλεοπτική «Οδύσσεια» (1997) του Αντρέι Κοντσαλόφσκι όπου πρωταγωνιστής στον ρόλο του Οδυσσέα ήταν ο Αρμάν Ασάντε;
Γιατί δεν άνοιξε ρουθούνι όταν πριν από μόλις δύο χρόνια παίχτηκε η «Επιστροφή» του Ουμπέρτο Παζολίνι στην οποία ο Ρέιφ Φάινς υποδύθηκε τον Οδυσσέα και η Ζιλιέτ Μπινός την Πηνελόπη; Αν δείτε την «Επιστροφή» του Παζολίνι που ασχολείται αποκλειστικά με την Επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη, θα δείτε ότι αυτό το τμήμα αποδίδεται σχεδόν ταυτόσημα στην ταινία του Νόλαν.
Αραγε ο Αρμάν Ασάντε και ο Ρέιφ Φάινς υπήρξαν όντως ιδανικοί στον ρόλο του μυθικού ήρωα; Δεν νομίζω. Απλώς δεν τους έδωσε κανείς σημασία. Και γιατί δεν τους έδωσε; Διότι ούτε η σειρά ούτε η ταινία έκαναν τον θόρυβο της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν, στον οποίο η επιτυχία της στηρίζεται.
Το κλειδί της επιτυχίας της «Οδύσσειας» του Νόλαν, δεν οφείλεται καν στο αν είναι καλή ή κακή ταινία. Οφείλεται αποκλειστικά στον εντυπωσιασμό του θορύβου που αυτή η ταινία προκάλεσε πριν καν παιχτεί στα σινεμά. Γιατί αν δεν είχε κάνει θόρυβο από την αρχή, κανείς δεν θα ασχολούνταν τόσο πολύ σήμερα.
Όχι βέβαια ότι αυτό δεν εξηγείται.
Πρώτον στην εποχή του Αρμάν Ασάντε και της «Οδύσσειας» του Κοντσαλόφσκι (για να μην αναφερθώ στον «Οδυσσέα» του Μάριο Καμερίνι με τον Κερκ Ντάγκλας στη δεκαετία του 1950) τα κοινωνικά δίκτυα ήταν ανύπαρκτα. Σήμερα, λύνουν και δένουν βοηθώντας απεριόριστα στην επιτυχία μιας ταινίας ακόμα και με την αρνητική προσέγγισή τους πριν καν η ταινία παιχτεί!
Δεύτερον καμία ταινία γύρω από την «Οδύσσεια» δεν είχε τόση προώθηση πριν καν αρχίσει να γυρίζεται.
Και τρίτον κανένας από τους δημιουργούς προ του Νόλαν, δεν είχε τολμήσει κάποια πράγματα όπως το χρώμα της Ωραίας Ελένης που είναι σαν τον καφέ μας.
Όλα αυτά όμως προκαλούν ανησυχίες γιατί είναι ανησυχητικό να βλέπεις τις ταινίες να μην κρίνονται ως σώμα παρά να βρίσκονται στην δικαιοδοσία των κοινωνικών δικτύων πριν καν παιχτούν στις αίθουσες.
Αλλά τελικά τι είναι προτιμότερο; Να γυρίζεται μια ταινία για τον Οδυσσέα και να μην την παίρνει χαμπάρι άνθρωπος ή να γυρίζεται μια ταινία για τον «Οδυσσέα» και να γίνεται παγκόσμιο θέμα;
