Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης εισέρχεται η κρίση στη Μέση Ανατολή μετά την επίθεση των ιρανικών δυνάμεων εναντίον εμπορικού πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στα Στενά του Ορμούζ, το βράδυ της Πέμπτης.
Το χτύπημα, το οποίο πραγματοποιήθηκε με drone, τορπίλισε τις διεθνείς προσπάθειες για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στον πιο κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη και προκάλεσε άμεσο άλμα άνω του 2% στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Η επίθεση σημειώθηκε λίγες ώρες αφότου το Ιράν, επιδεικνύοντας τον έλεγχό του πάνω στα Στενά, είχε προειδοποιήσει τα πλοία ότι η μόνη διαδρομή μέσω του ζωτικού αυτού περάσματος για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ήταν μέσω των δικών του χωρικών υδάτων. Πολλά πλοία χρησιμοποιούσαν μια διαδρομή στη νότια πλευρά των Στενών, πλέοντας κοντά στις ακτές του Ομάν.
Το πλήγμα διέκοψε την κυκλοφορία μέσω της κρίσιμης θαλάσσιας διόδου, διαψεύδοντας τον ισχυρισμό του Προέδρου Τραμπ ότι το Ιράν δεν ελέγχει τα Στενά, καθώς και τις διαβεβαιώσεις του ότι αυτά ήταν και πάλι ανοιχτά για τη ναυσιπλοΐα.
Το διπλωματικό θρίλερ
Η επίθεση ανάγκασε τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) -υπηρεσία του ΟΗΕ- να αναστείλει το σχέδιό του για την απομάκρυνση των ναυτικών από εκατοντάδες πλοία που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο.
Δεν ήταν αμέσως σαφές πώς το πλήγμα θα επηρεάσει τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν σχετικά με τον έλεγχο των Στενών και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συναντήθηκε την Πέμπτη με Άραβες ηγέτες του Κόλπου στο Μπαχρέιν, προσπαθώντας να διασκεδάσει τις ανησυχίες τους για την ασφάλεια.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν είχε προειδοποιήσει τα πλοία νωρίτερα την Πέμπτη ότι πρέπει να συντονίζονται με το ναυτικό του και τόνισε ότι δεν πρέπει να ακολουθούν εναλλακτικές διαδρομές, σε μια προφανή αναφορά στα χωρικά ύδατα του Ομάν. Η απειλή εκτοξεύθηκε τη στιγμή που η ναυσιπλοΐα στη θαλάσσια δίοδο παρουσίαζε κατακόρυφη αύξηση αυτή την εβδομάδα, μετά από μήνες παράλυσης αναφέρει το δημοσίευμα των New York Times.
«Αυτή η διαδρομή είναι απαράδεκτη και εξαιρετικά επικίνδυνη», ανέφερε το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης νωρίς την Πέμπτη σε ανακοίνωσή του, την οποία μετέδωσε το Tasnim, ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο που συνδέεται με τους Φρουρούς. «Προειδοποιούμε όλα τα σκάφη να απέχουν αυστηρά από οποιαδήποτε κίνηση εκτός των καθορισμένων διαδρομών», πρόσθεσε, προειδοποιώντας ότι θα ληφθούν μέτρα κατά των πλοίων που δεν συμμορφώνονται με τις οδηγίες του.
Στο στόχαστρο το πλοίο «Ever Lovely»
Ο οργανισμός Θαλάσσιων Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO), ο οποίος διοικείται από το Βασιλικό Ναυτικό της Βρετανίας, ανέφερε ότι ένα φορτηγό πλοίο επλήγη από «άγνωστο βλήμα», προκαλώντας ζημιές στη γέφυρα. Το περιστατικό συνέβη 7,5 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά του Νταχίτ στο Ομάν, από όπου διέρχονταν τα πλοία που ακολουθούσαν τη διαδρομή του Ομάν.
Το πλοίο που επλήγη, το Ever Lovely, ανήκει στην Evergreen Marine, μια ναυτιλιακή εταιρεία με έδρα την Ταϊβάν, σύμφωνα με τη ναυτιλιακή βάση δεδομένων Equasis. Η Wall Street Journal ήταν η πρώτη που μετέδωσε την είδηση για το πλήγμα εναντίον του πλοίου στα Στενά.
Ο Γιάκομπ Λάρσεν, επικεφαλής ασφαλείας της BIMCO, της μεγαλύτερης ναυτιλιακής ένωσης στον κόσμο, ανέφερε σε δήλωσή του την Πέμπτη ότι η επίθεση υπογραμμίζει τη σημασία ύπαρξης σαφών συμφωνιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών. Η τρέχουσα συμφωνία «δεν είναι επαρκώς σαφής», τόνισε.
Η οργή του Ιράν και η δύσκολη θέση του Ομάν
Ο Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί επειδή δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να μιλήσει δημόσια, δήλωσε ότι η παροχή εναλλακτικής διαδρομής από το Ομάν προς τα πλοία εξόργισε το Ιράν και υπονόμευσε τον έλεγχό του πάνω στο πέρασμα, γι’ αυτό και αποφάσισε να αναλάβει δράση.
Ο αξιωματούχος πρόσθεσε ότι το Ομάν βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς από τη μία πλευρά συνεργάζεται με το Ιράν για τη δημιουργία ενός συστήματος διαχείρισης των Στενών και από την άλλη δέχεται πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες να απορρίψει κάθε οικονομική εκμετάλλευση και να ανοίξει τη θαλάσσια δίοδο. Συμπλήρωσε ότι το Ομάν δεν έχει τη δυνατότητα να παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας στα πλοία χωρίς τη συμμετοχή του Ιράν, και ότι το Ιράν, το οποίο επιμένει να διατηρεί τον έλεγχο της περιοχής, δεν θα ανεχθεί την παρέμβαση τρίτων.
Αν και το Ιράν συμφώνησε την περασμένη εβδομάδα να επιτρέψει στα πλοία να διέρχονται με ασφάλεια, επιδιώκει παράλληλα να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στη ναυτιλιακή κίνηση, δήλωσε η αναλύτρια Νόαμ Ρέινταν, ανώτερη συνεργάτιδα στο Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον για την Πολιτική Εγγύς Ανατολής. «Το Ιράν θέλει αυτό το καθεστώς ναυσιπλοΐας να λειτουργεί με τους δικούς του όρους», ανέφερε.
Παράλυση και προσωρινό «παράθυρο» στη ναυσιπλοΐα
Η κίνηση μέσω των Στενών σημείωσε κατακόρυφη αύξηση αυτή την εβδομάδα, καθώς τα πλοία που ήταν εγκλωβισμένα επί μήνες στον Περσικό Κόλπο άρχισαν να αποχωρούν. Οι ναυτιλιακές εταιρείες επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν ένα προσωρινό παράθυρο δύο μηνών για να μεταφέρουν αργό πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή.
Περίπου 70 σκάφη διέσχισαν τη θαλάσσια δίοδο την Τετάρτη, συμπεριλαμβανομένων 29 δεξαμενόπλοιων, καθιστώντας την την πιο πολυσύχναστη ημέρα από την 1η Μαρτίου, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε την Πέμπτη η εταιρεία θαλάσσιων δεδομένων Kpler. Πριν από τον πόλεμο, περισσότερα από 130 πλοία περνούσαν από τα Στενά καθημερινά.
Το Μπαχρέιν είναι ο τελευταίος σταθμός της περιοδείας τριών χωρών για τον Ρούμπιο, η οποία τον έφερε επίσης στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ. Σε συνάντηση με εκπροσώπους του εξαμελούς Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου στην πρωτεύουσα του Μπαχρέιν, Μανάμα, προσπάθησε να καθησυχάσει τους περιφερειακούς συμμάχους σχετικά με μια προσυμφωνία ειρήνης με το Ιράν, η οποία έχει αφήσει αναπάντητα ορισμένα από τα κεντρικά ζητήματα ασφαλείας τους.
«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι οποιεσδήποτε αποφάσεις λαμβάνονται καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαπραγματευτικής διαδικασίας, τα συμφέροντα των εταίρων και των συμμάχων μας στην περιοχή λαμβάνονται πάντα υπόψη», δήλωσε στους εκπροσώπους του συμβουλίου την Πέμπτη. Η συμφωνία δεν πρέπει να υπονομεύει «την ασφάλεια, τη σταθερότητα ή την ευημερία κανενός από τους εταίρους μας στην περιοχή του Κόλπου», πρόσθεσε.
Οι ανησυχίες του Κόλπου για τους ιρανικούς πυραύλους
Τα αραβικά κράτη του Κόλπου χαιρετίζουν τις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου, αλλά ανησυχούν ότι η προκαταρκτική συμφωνία δεν καλύπτει τα προγράμματα πυραύλων και drones του Ιράν, με τα οποία η Τεχεράνη είχε επιτεθεί στην περιοχή. Παράλληλα, το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ανεπίλυτο, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να επιμένουν ότι ο συντονισμός μαζί τους είναι υποχρεωτικός.
Αν και ορισμένα εγκλωβισμένα πλοία, όπως της δανέζικης Maersk, άρχισαν να αποχωρούν μετά από αξιολογήσεις ασφαλείας, η κατάσταση παραμένει ρευστή. Από τον Μάιο, ο στρατός των ΗΠΑ (CENTCOM) έχει βοηθήσει στη μεταφορά 500 πλοίων και 250 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου μέσω εναλλακτικών διαδρομών κοντά στο Ομάν.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απέρριψε κατηγορηματικά τις αξιώσεις της Τεχεράνης, τονίζοντας: «Οι διεθνείς θαλάσσιες δίοδοι δεν ανήκουν σε κανένα κράτος. Χωρίς αυτή τη θεμελιώδη αρχή, ο πλανήτης θα βρισκόταν σε απόλυτο χάος».
