Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στο Ιράν να ξεκινήσει αμέσως να πουλάει πετρέλαιο και άλλα καύσιμα, με βάση το μνημόνιο κατανόησης στο οποίο κατέληξαν οι δύο πλευρές, γράφει η έγκριτη οικονομική εφημερίδα Wall Street Journal, επικαλούμενη πηγές που έχουν γνώση της συμφωνίας.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος είπε, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, ότι το Ιράν θα μπορέσει να ξεκινήσει να πουλάει πετρέλαιο αμέσως μόλις υπογραφεί η συμφωνία, την Παρασκευή.
Σημείωσε ωστόσο ότι για να γίνει αυτό η Τεχεράνη θα πρέπει να τηρεί όλους τους συμφωνηθέντες όρους, όπως να μην παρεμποδίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Μετά το δημοσίευμα της WSJ, η τιμή του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές υποχώρησε περαιτέρω: Γύρω στις 19.10 (ώρα Ελλάδας) η τιμή του Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας, παράδοσης Αυγούστου, είχε πέσει στα 78,87 δολάρια το βαρέλι (-5,17%) ενώ το αμερικανικό WTI, παράδοσης Ιουλίου, κυμαινόταν στα 75,96 δολάρια το βαρέλι (-5,93%).
Οικονομικά κίνητρα για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης
Η κίνηση αυτή προσφέρει στην Τεχεράνη ένα πρώιμο οικονομικό κίνητρο για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των διαβουλεύσεων. Η πρόβλεψη για την εξαίρεση από τις κυρώσεις (waivers) καλύπτει επίσης και τις απαραίτητες υποστηρικτικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών συναλλαγών, των μεταφορών και της ασφάλισης που απαιτούνται για τη διευκόλυνση των πωλήσεων.
Παράλληλα, η μη κερδοσκοπική οργάνωση United Against Nuclear Iran (Ηνωμένοι Ενάντια στο Πυρηνικό Ιράν) γνωστοποίησε ότι ένα ιρανικό supertanker που μεταφέρει πετρέλαιο απέπλευσε από το λιμάνι του Τσαμπαχάρ, πέρασε τον αποκλεισμό των ΗΠΑ και έπλεε έξω από τον Κόλπο του Ομάν με ενεργοποιημένο τον πομπό εντοπισμού θέσης. Πρόκειται για το πρώτο τέτοιο περιστατικό από την έναρξη του αμερικανικού αποκλεισμού τον περασμένο Απρίλιο.
Τι προβλέπει το Μνημόνιο Συνεργασίας
Το μνημόνιο συνεργασίας (MoU), το οποίο σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση υπεγράφη ηλεκτρονικά από τις ΗΠΑ και το Ιράν την Κυριακή και πρόκειται να οριστικοποιηθεί αυτή την εβδομάδα, περιλαμβάνει:
- Παρατεταμένη παύση των εχθροπραξιών.
- Άρση του αμερικανικού και του ιρανικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.
- Προετοιμασία του εδάφους για εκτεταμένες συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Πολλοί νομοθέτες και πολιτικοί αξιωματούχοι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ εκφράζουν την αντίθεσή τους στην παροχή οικονομικής χαλάρωσης και στην άρση της πίεσης του αμερικανικού αποκλεισμού πριν εξασφαλιστούν σημαντικές παραχωρήσεις από την πλευρά του Ιράν.
Η άδεια στο Ιράν να εξάγει το πετρέλαιό του συνιστά παραχώρηση ενός βασικού μοχλού πίεσης των ΗΠΑ, τον οποίο όμως ο Λευκός Οίκος θεώρησε απαραίτητο να θυσιάσει προκειμένου να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, εξήγησε ο Φαρζίν Ναντίμι, ειδικός σε θέματα Ιράν και ανώτερος συνεργάτης του Washington Institute.
«Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι αυτού του είδους τα “δέλεαρ” είναι απαραίτητα για να αναγκαστεί το Ιράν να προβεί σε υποχωρήσεις, καθώς σε αντίθετη περίπτωση θα ήταν πολύ δύσκολο να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Ναντίμι.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ διατηρούν τη δυνατότητα να επιβάλουν εκ νέου τον αποκλεισμό στις ιρανικές εξαγωγές, εφόσον διατηρήσουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στην περιοχή.
Τα «παγωμένα» κεφάλαια και το κόστος της ανοικοδόμησης
Η συμφωνία προβλέπει πολύ μεγαλύτερη οικονομική ελάφρυνση εάν το Ιράν συμμορφωθεί με τις αμερικανικές απαιτήσεις για την καταστροφή του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου και τη διάλυση του πυρηνικού του προγράμματος.
Σε ενημέρωση που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα, ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συζητήσει την άρση των κυρώσεων, την αποκατάσταση της πρόσβασης της Τεχεράνης σε μέρος των εκτιμώμενων 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων από δεσμευμένα κεφάλαια, καθώς και τη δημιουργία ενός ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη διευκόλυνση της ανοικοδόμησης και της αποκατάστασης των πολεμικών ζημιών.
«Είμαστε διατεθειμένοι να φανούμε εξαιρετικά γενναιόδωροι στο άνοιγμα της οικονομίας τους και στην άρση των κυρώσεων», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους. «Θα έλεγα λοιπόν ότι τα πάντα βρίσκονται στο τραπέζι, αλλά ταυτόχρονα τίποτα δεν είναι δεδομένο αν δεν συνοδεύεται από πραγματικά αποτελέσματα».
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να συνεισφέρουν στο ταμείο των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Πολιτικές ισορροπίες και ενεργειακή αγορά
Το ζήτημα των οικονομικών οφελών προς το Ιράν είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα στην προσπάθεια του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο. Ο Τραμπ είχε ασκήσει δριμεία κριτική στον πρώην πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα για τη μεταφορά μετρητών στο Ιράν μετά τη θέση σε ισχύ της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, από την οποία ο ίδιος ο Τραμπ αποχώρησε κατά την πρώτη του θητεία.
Ωστόσο, η έγκριση των πωλήσεων πετρελαίου ενδέχεται να αποδειχθεί ένας πιο εύπεπτος τρόπος παροχής οικονομικής βοήθειας στο Ιράν.
«Επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να δώσει στο Ιράν ένα απτό οικονομικό κίνητρο που παράλληλα θα βοηθήσει στη μείωση των παγκόσμιων τιμών της ενέργειας», δήλωσε η Σίμα Σάιν, πρώην ανώτατο στέλεχος της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ και νυν στέλεχος του Ινστιτούτου Σπουδών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ.
Η συμφωνία περιλαμβάνει ήδη την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, σημείο στο οποίο το Ιράν πιθανότατα θα ξαναρχίσει ούτως ή άλλως τις εκτεταμένες επιχειρήσεις λαθρεμπορίου πετρελαίου, πρόσθεσε η Σάιν. «Είναι προτιμότερο να το νομιμοποιήσεις και να επωφεληθείς από αυτό».
Βάσει του μνημονίου συνεργασίας, οι ΗΠΑ είναι επίσης πρόθυμες να επιτρέψουν στο Ιράν πρόσβαση σε ορισμένα από τα δεσμευμένα κεφάλαιά του για πληρωμές που θα καθορίζονται από την κεντρική τράπεζα του Ιράν. Η Ουάσιγκτον διαθέτει ευελιξία ως προς την αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων και θα μπορούσε να δώσει πρόσβαση στο Ιράν πριν από την ολοκλήρωση μιας τελικής συμφωνίας για το πυρηνικό και άλλα ζητήματα.
Το Ιράν έχει ζητήσει περίπου 12 δισεκατομμύρια δολάρια προκαταβολικά και 24 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τη διάρκεια των 60 ημερών της διαπραγμάτευσης που θα ξεκινήσει με την αρχική συμφωνία.
Πού βρίσκονται τα ιρανικά κεφάλαια
Το Ιράν διαθέτει περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία που έχουν καταστεί απρόσιτα λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, προερχόμενα κυρίως από παλαιότερες πωλήσεις πετρελαίου και συναλλαγματικά αποθέματα. Αν και είναι λιγότερο επικερδή από την άρση των κυρώσεων, τα περιουσιακά στοιχεία που μεταφέρονται στο Ιράν δεν μπορούν να ανακτηθούν, ενώ οι κυρώσεις μπορούν να επανεπιβληθούν, καθιστώντας το συγκεκριμένο όφελος πιο μόνιμο.
Ο κύριος όγκος των «παγωμένων» χρημάτων βρίσκεται στο εξωτερικό, κυρίως στην Κίνα, από έσοδα πετρελαίου που συγκεντρώθηκαν επί σειρά ετών και δεν μπορούν να μεταφερθούν στο κυρωμένο τραπεζικό σύστημα της Τεχεράνης.
Υπάρχουν επίσης περίπου 6 δισεκατομμύρια δολάρια σε ιρανικά έσοδα που η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε επιτρέψει να μεταφερθούν στο Κατάρ στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων το 2023, καθώς και ακόμη 1 δισεκατομμύριο δολάριο που διακρατείται στο Ομάν. Και τα δύο ποσά περιορίστηκαν ανεπίσημα αργότερα, μετά τις επιθέσεις της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Τέλος, το Ιράν διαθέτει επιπλέον 15 δισεκατομμύρια δολάρια σε ιρακινές τράπεζες από πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
