Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Κάθε χρόνο, περίπου τέτοια εποχή, η διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων ολοκληρώνεται, αφήνοντας ανάμικτες εντυπώσεις στους υποψηφίους και τις οικογένειές τους ανάλογα με το ποια ίσως θα είναι η τελική έκβαση των αποτελεσμάτων. Ερωτήματα όπως: θα τα έχω καταφέρει; Θα περάσω στη σχολή που επιθυμώ; Τώρα που δεν έγραψα καλά, τι μπορώ να κάνω; Τι επιλογές υπάρχουν; κ.ο.κ. τριβελίζουν το μυαλό τόσο των παιδιών όσο και των γονέων τους.
Συνήθως η αρθρογραφία όλων των τελευταίων ετών περιορίζεται στο τι μπορούν να κάνουν οι υποψήφιοι πριν τις πανελλαδικές εξετάσεις για να πάνε τα πράγματα όσο καλύτερα γίνεται. Δεν έχει δοθεί όμως ιδιαίτερη σημασία στη ζωή μετά από αυτές τις εξετάσεις. Γιατί όπως όλοι γνωρίζουμε ο αέναος κύκλος της ζωής δε σταματά εκεί. Εδώ ακριβώς έρχεται και η διάθεση του γράφοντος να αναρωτηθούμε δημιουργικά σχετικά με αυτή τη μετά τις πανελλαδικές εποχή, είτε ανήκουμε στους επιτυχόντες, είτε όχι.
Τι σημαίνει επιτυχών των πανελλαδικών εξετάσεων; Προφανώς είναι ο υποψήφιος που τελικά θα καταφέρει να επιτύχει στη σχολή που επιθυμεί. Εδώ είναι που θα ακούσουμε το γνωστό «Ναι!!! Τα κατάφερα» και θα δούμε τόσο τον υποψήφιο όσο πιθανώς και την οικογένεια να πλέουν σε πελάγη ευτυχίας. Ήταν λοιπόν μέχρι εδώ; Ο στόχος επετεύχθη; Εμείς θα πούμε ότι ο αρχικός στόχος επετεύχθη. Γιατί η ουσία βρίσκεται στην πορεία μετά τις εξετάσεις, όπου ο κάθε υποψήφιος θα πρέπει να προετοιμαστεί για τις απαιτήσεις των σπουδών του, έτσι ώστε ανταποκρινόμενος σωστά σε αυτές να μπορέσει να τις ολοκληρώσει και να εξελιχθεί σε έναν ολοκληρωμένο επαγγελματία και επιστήμονα άνθρωπο. Έχει όμως η διαδικασία αυτή απαιτήσεις; Η από τη στιγμή που ο υποψήφιος πέτυχε στις πανελλαδικές εξετάσεις όλα απλοποιούνται στη συνέχεια;
Στο σημείο αυτό θα πούμε ότι δεν είναι λίγες οι φορές που πολλά παιδιά αφού επιτύχουν στις πανελλαδικές εξετάσεις δεν έχουν ανάλογη συνέχεια μετά. Αρκετές είναι οι περιπτώσεις παιδιών που έχουν εγκαταλείψει το πανεπιστήμιο, ενώ δεν είναι και λίγα τα παιδιά αυτά που νιώθουν ότι δεν τους ταιριάζει η σχολή στην οποία πέτυχαν. Το βασικό ερώτημα εδώ είναι το γιατί παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα. Η απάντηση βρίσκεται στην ελλειπή ψυχολογική προετοιμασία των παιδιών για τη μετά τις πανελλαδικές εξετάσεις εποχή και στην απουσία σωστής ενημέρωσης.
Η επιτυχία στις πανελλαδικές εξετάσεις είναι σημαντική αλλά δεν είναι η μοναδική και η πιο καθοριστική για τη γενικότερη ζωή ενός ανθρώπου. Αυτό που θα πρέπει να επισημάνουμε στα παιδιά μας είναι ότι το πανεπιστήμιο δεν έχει μόνο τη λεγόμενη «φοιτητική ζωή» αλλά έχει και αρκετές απαιτήσεις. Το μυστικό βρίσκεται στην καλή «εκκίνηση». Ξεκινώντας το πανεπιστήμιο αυτό που θα βοηθήσει το νέο φοιτητή είναι το να κατανοήσει από την αρχή τη λογική της εκάστοτε πανεπιστημιακής σχολής, τον τρόπο που εξετάζει τα μαθήματά της, τις υποχρεώσεις και κυρίως το ότι η λογική του «δε βαριέσαι άσε κανά μάθημα για το Σεπτέμβριο» όχι μόνο δεν αποδίδει αλλά θα μας φέρει συνήθως σε ένα σημείο όπου τα χρωστούμενα μαθήματα θα είναι τόσο πολλά που θα δυσκολευόμαστε να παρακολουθήσουμε το έκαστο επόμενο εξάμηνο, καθώς θα έχουμε σχηματίσει πολλά κενά. Με το «η αρχή είναι το ήμισυ του παντός» οι αρχαίοι ημών πρόγονοι δίνουν την απάντηση και είναι ίσως πιο επίκαιροι από ποτέ.
Ένα δεύτερο ζήτημα που συναντούν οι επιτυχόντες είναι ότι επειδή τα πρώτα έτη στην οποιαδήποτε σχολή έχουν γενικότερα μαθήματα και όχι εξειδικευμένα, πολλές φορές χάνεται το ενδιαφέρον του νέου φοιτητή και αρχίζουν οι δεύτερες σκέψεις «μήπως δεν έκανα σωστή επιλογή σχολής;». Εδώ είναι που πρέπει να εξηγήσουμε στο νέο φοιτητή ότι συνήθως τα μαθήματα εξειδικεύονται μετά το δεύτερο έτος μια πανεπιστημιακής σχολής και επομένως έως τότε μπορεί και να μην έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον όλα τα μαθήματα. Αυτό όμως δεν θα ισχύει και αργότερα κατά τη διάρκεια των σπουδών. Επομένως, λίγη υπομονή μέχρι να δούμε καλύτερα στα επόμενα έτη το αντικείμενο των σπουδών μας και αν και πάλι καταλήξουμε στο ότι δε μας καλύπτει πλήρως, υπάρχουν πολλές επιλογές μετά όπως π.χ. η δυνατότητα να δώσουμε κατατακτήριες εξετάσεις και να πάμε σε μια άλλη σχολή, ή μεταπτυχιακές σπουδές που μπορεί να μας οδηγήσουν σε ένα αντικείμενο πιο εξειδικευμένο που να μας ταιριάζει περισσότερο κτλ. Γενικότερα θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι πλέον υπάρχει μεγάλη διασύνδεση των επαγγελμάτων και οι μεταπτυχιακές εξειδικεύσεις μπορούν να μας στρέψουν σε πολλούς διαφορετικούς κλάδους. Για παράδειγμα ο απόφοιτος της διοίκησης των επιχειρήσεων μπορεί να εξειδικευτεί στα ναυτιλιακά ή στα τουριστικά ή στο μάρκετινγκ ή στο Human Resources κτλ. Η υπομονή, η σωστή ενημέρωση και εξέταση των όποιων επιλογών θα μας δείξουν το σωστό δρόμο στην επαγγελματική μας σταδιοδρομία.
Να δούμε όμως τι σημαίνει και μη επιτυχών; Μη επιτυχών σημαίνει ότι κάποιος δεν πέτυχε στη σχολή που είχε βάλει ως στόχο. Είτε γιατί δεν πέτυχε τα μόρια της σχολής που επιθυμούσε είτε γιατί δεν έγραψε καλά γενικότερα έτσι ώστε να επιτύχει στην οποιαδήποτε σχολή. Στον υποψήφιο αυτό πρέπει να πούμε ότι μη επιτυχών σημαίνει ότι ένας υποψήφιος δεν πέτυχε στη συγκεκριμένη προσπάθεια των πανελλαδικών εξετάσεων, τη συγκεκριμένη σχολική χρονιά. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο. Εδώ χρειάζεται προσοχή τόσο από τα παιδιά όσο και από τους γονείς. Η ζωή δεν τελειώνει εδώ. Ας πάρουμε ένα υποθετικό παράδειγμα ενός μαθητή που έχει επιτύχει σε μια σχολή με πολύ υψηλά μόρια. Αυτό συνεπάγεται ότι αυτός ο μαθητής θα τα καταφέρει εξαιρετικά στον επαγγελματικό στίβο; Η απάντηση είναι σαφώς και όχι. Ο συγκεκριμένος μαθητής πέτυχε σε μια σημαντική δοκιμασία αλλά δεν πέτυχε στη ζωή γενικότερα. Η ζωή είναι μια μακρά πορεία με πολλά στάδια, ένα εκ των οποίων είναι και αυτό. Ποιος όμως μας λέει ότι ένας μαθητής που δεν πέτυχε στη συγκεκριμένη διαδικασία, δεν θα τα καταφέρει γενικότερα στη ζωή; Η απάντηση είναι πάλι σαφώς κανένας δε μπορεί να το ισχυριστεί αυτό.
Επομένως αυτό που πρέπει να κάνει ο μη επιτυχών από την επόμενη κιόλας μέρα είναι να δει τις επιλογές του, να τις μελετήσει και να επιλέξει αυτό που θα τον οδηγήσει στη δική του επιτυχημένη σταδιοδρομία. Οι επιλογές είναι πολλές. Μπορεί για παράδειγμα ένας μαθητής να ξαναδώσει πανελλαδικές εξετάσεις, να σπουδάσει σε ένα ΙΕΚ, να απευθυνθεί σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο, να φύγει στο εξωτερικό για να σπουδάσει κ.ο.κ. Αυτή η μη επιτυχία πολλές φορές μπορεί όχι απλά να μην αποτελέσει μια αρνητική εξέλιξη αλλά τελικώς να λειτουργήσει σαν πολύ ισχυρό κίνητρο και να κινητοποιήσει ένα παιδί να δει πιο σοβαρά τις επιλογές του, έτσι ώστε πιο συνειδητοποιημένα να λάβει την πιο σωστή γι’ αυτό απόφαση και να την υποστηρίξει με μεγάλη συνέπεια και σθένος. Ας μην ξεχνάμε ότι ορισμένοι από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στην ιστορία της ανθρωπότητας και των επιχειρήσεων δεν σπούδασαν κάτι ή σπούδασαν σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Η εξέλιξη στη ζωή είναι μια δυναμική διαδικασία με πολλά στάδια και μια μακρά διαδρομή. Επιτυχών ή όχι στις πανελλαδικές εξετάσεις δε σημαίνει επιτυχών ή όχι στη ζωή. Μια εξέταση δεν θα οδηγήσει ποτέ στην απόλυτη αποτυχία ή επιτυχία. Αυτό που θα σε οδηγήσει στο δικό σου success story είναι το να βλέπεις τις εκάστοτε επιλογές σου, στην εκάστοτε χρονική στιγμή της ζωής σου και να παίρνεις την καλύτερη για εσένα απόφαση. Επιλογές υπάρχουν πάντα. Απλά κάνε τη σωστή επιλογή για εσένα!
*Ο Παναγιώτης Κωστόπουλος είναι Ψυχολόγος, Υποψ. Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Εταιρεία Focus Lab, Πειραιάς
