Η γερμανική φρεγάτα F126 είχε παρουσιαστεί με υπερθετικούς όρους — το μεγαλύτερο πολεμικό πλοίο της χώρας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και το μεγαλύτερο συμβόλαιο στην ιστορία της ολλανδικής ναυπηγικής εταιρείας Damen Naval. Σήμερα, όμως, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες αποτυχίες αμυντικών προμηθειών του Βερολίνου.

Ύστερα από προβλήματα λογισμικού, καθυστερήσεις και αυξήσεις κόστους, οι αρχές ετοιμάζονται να αφαιρέσουν από τη Damen τον ρόλο του βασικού αναδόχου. Πρέπει πλέον να αποφασίσουν αν θα αναθέσουν το έργο σε γερμανικό ανταγωνιστή ή αν θα το εγκαταλείψουν πλήρως, αποδεχόμενοι περίπου 2 δισ. ευρώ σε ήδη πραγματοποιημένες δαπάνες, αναφέρουν οι Financial Times.

Το 2015, η τότε υπουργός Άμυνας Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν σόκαρε τα δοκιμαζόμενα ναυπηγεία της Γερμανίας , ανακοινώνοντας έναν πανευρωπαϊκό διαγωνισμό για την κατασκευή ενός πολεμικού πλοίου πολλαπλών ρόλων. Εκείνη την εποχή, η φον Ντερ Λάιεν ήταν θυμωμένη με την κοινοπραξία γερμανικών ναυπηγείων, με επικεφαλής την Thyssenkrupp Marine Systems (TKMS), για την αμέλεια στην κατασκευή μιας άλλης φρεγάτας, της F125. Η παράδοση αυτού του πλοίου στο ναυτικό καθυστέρησε πολλά χρόνια, αφού κατέληξε να είναι υπέρβαρο και είχε κλίση 1,3 μοιρών προς τα δεξιά.

Οι τελευταίες  εξελίξεις πλέον έρχονται σε κρίσιμη στιγμή, καθώς η Γερμανία επιδιώκει να ηγηθεί του επανεξοπλισμού της Ευρώπης και να ενισχύσει την άμυνα του ΝΑΤΟ στη Βαλτική. «Για τη Ρωσία, είναι σαν να έρχονται μαζί τα Χριστούγεννα και τα γενέθλιά της», δήλωσε στους Financial Times ο Γιοχάνες Πέτερς του Πανεπιστημίου του Κιέλου. «Χρειαζόμαστε αυτά τα πλοία. Αλλά ό,τι κι αν επιλέξουμε θα προκαλέσει σημαντική καθυστέρηση».

Το γερμανικό υπουργείο Άμυνας επιρρίπτει την ευθύνη στη Damen, επισημαίνοντας την απόφασή της να εισαγάγει νέο λογισμικό ναυπηγικής κατά τη διάρκεια του έργου. Το σύστημα προκάλεσε σοβαρά προβλήματα: «καλώδια και αγωγοί τοποθετήθηκαν σε λάθος σημεία», ενώ ακόμη και μεταλλικά εξαρτήματα κατασκευάστηκαν λανθασμένα.

Το πρόγραμμα F126 είναι η κορυφή του παγόβουνου

Ωστόσο, στελέχη της βιομηχανίας υποστήριξαν στους FT ότι η Damen χρησιμοποιείται ως αποδιοπομπαίος τράγος για βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα. Περιγράφουν ένα δυσλειτουργικό σύστημα προμηθειών με «λαβυρινθώδεις απαιτήσεις» και αργές διαδικασίες. Ένας μηχανικός ανέφερε δεικτικά στους FT ότι οι προδιαγραφές κάλυπταν τα πάντα, μέχρι «το ποιο χερούλι πόρτας να χρησιμοποιηθεί και ποιος διακόπτης φωτός… δεν υπερβάλλω».

Το πρόγραμμα ανέδειξε επίσης μια ευρύτερη «σύγκρουση κουλτούρας» μεταξύ ολλανδικών και γερμανικών προσεγγίσεων στη ναυπηγική. Ενώ η Damen είναι συνηθισμένη σε ευέλικτες, σταδιακές διαδικασίες σχεδιασμού, οι γερμανικές αρχές απαιτούσαν πλήρως ολοκληρωμένα σχέδια πριν από κάθε έγκριση — συχνά καθυστερώντας τις αποφάσεις πέρα από τα ίδια τους τα χρονοδιαγράμματα.

Τα προβλήματα επιδεινώθηκαν από την απαίτηση των αρχών για έντυπη τεκμηρίωση, ενώ απορρίπτονταν ακόμη και σχέδια που υποβάλλονταν στα αγγλικά. «Κανείς άλλος δεν δουλεύει έτσι — μόνο οι Γερμανοί», ανέφερε μια πηγή στους FT.

Κατά τη θητεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Υπουργείο Άμυνας, η υφυπουργός Κατρίν Σούντερ δημιούργησε ειδική μονάδα προμηθειών για την επίβλεψη των F126 και άλλων μεγάλων έργων, με στόχο ταχύτερες και πιο ευέλικτες αποφάσεις, παρακάμπτοντας τη γραφειοκρατία.

Ωστόσο, η μονάδα καταργήθηκε από τον διάδοχό της έπειτα από έντονες αντιδράσεις, ενώ φον ντερ Λάιεν και Σούντερ βρέθηκαν στο επίκεντρο διαμάχης για συμβάσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ προς εξωτερικούς συμβούλους.

Προβληματική η ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία

Το πρόγραμμα F126 ανέδειξε επίσης τις δυσκολίες της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, παρά τις πολιτικές εκκλήσεις για περισσότερα κοινά έργα. Ακόμη και μεταξύ Γερμανίας και Ολλανδίας — δύο από τους στενότερους στρατιωτικούς εταίρους στην Ευρώπη — η συνεργασία δεν λειτούργησε.

Η Damen υποστηρίζει ότι έχει επιλύσει τα προβλήματα λογισμικού και ότι η παραγωγή βρίσκεται πλέον «σε πλήρη εξέλιξη». Ωστόσο, οι γερμανικές αρχές έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους. «Το συμβόλαιο ήταν κατά ένα ή δύο δισεκατομμύρια ευρώ μεγαλύτερο από τις δυνατότητές τους», δήλωσε ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος.

Εξετάζεται πλέον η ανάληψη του έργου από τον γερμανικό όμιλο Rheinmetall, με τις εργασίες να επιταχύνονται υπό πιο «εγχώρια» καθοδήγηση. «Η βασική ομάδα που συνομιλεί με τον πελάτη είναι πλέον γερμανική. Ξέρουν τι θέλουν και πώς λειτουργούν», ανέφερε γνώστης του έργου στους FT.

Ωστόσο, το κόστος συνεχίζει να αυξάνεται και το Βερολίνο εξετάζει εναλλακτικές λύσεις, όπως την αγορά μικρότερων, έτοιμων φρεγατών. Το συνολικό κόστος ενδέχεται να φτάσει τα 16 έως 18 δισ. ευρώ — υπερτριπλάσιο της αρχικής εκτίμησης.

Πέρα από την άμεση κρίση, η υπόθεση F126 εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το σύστημα προμηθειών της Γερμανίας, καθώς ετοιμάζεται να διαχειριστεί έναν πολύ μεγαλύτερο αμυντικό προϋπολογισμό. Όπως δήλωσε ένας πρώην αξιωματούχος: «Δεν πρόκειται μόνο για το F126… Γιατί δεν ρωτά κανείς γιατί αυτά τα προγράμματα καταρρέουν;»

Πηγή ΟΤ