Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε κάποιες τροποποιήσεις στην λειτουργία του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS), με στόχο να περιοριστεί η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές του άνθρακα. Η πρωτοβουλία έρχεται μετά τις πιέσεις ορισμένων κυβερνήσεων, μεταξύ των οποίων και της Ιταλίας, να αλλάξει το σύστημα ώστε να αντιμετωπιστεί η εκτίναξη των τιμών ενέργειας που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
Η πρόταση προβλέπει «μαξιλάρι» προσφοράς
Σύμφωνα με την πρόταση, θα σταματήσει η αυτόματη ακύρωση πλεονάζοντων δικαιωμάτων εκπομπών. Αντί να ακυρώνονται, τα επιπλέον δικαιώματα θα διατηρούνται στο Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve – MSR), λειτουργώντας ως «μαξιλάρι» προσφοράς που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον εάν οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών αυξηθούν απότομα.
Σήμερα, εάν στο Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς υπάρχουν περισσότερα από 400 εκατομμύρια δικαιώματα, το πλεονάζον μέρος ακυρώνεται. Μέχρι το 2024 είχαν ακυρωθεί περίπου 3,2 δισεκατομμύρια δικαιώματα, αλλά οι ετήσιες ακυρώσεις αναμένεται να μειωθούν στα επόμενα χρόνια, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σχεδιάσει τη σταδιακή μείωση της συνολικής προσφοράς δικαιωμάτων εκπομπών για να διασφαλιστεί η μείωση των εκπομπών CO₂.
Αισιόδοξη η Κομισιόν, απαισιόδοξες οι αγορές
«Διατηρούμε περισσότερα δικαιώματα σε αποθεματικό από όσα είχαν αρχικά προβλεφθεί, ώστε να μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα πιθανές διακυμάνσεις των τιμών στο μέλλον», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσθέτοντας ότι η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να διατηρήσει τη σταθερότητα των τιμών.
Μετά την ανακοίνωση της Επιτροπής, η τιμή του βασικού ευρωπαϊκού συμβολαίου άνθρακα αυξήθηκε, διαμορφούμενη περίπου στα 74 ευρώ ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα το απόγευμα της Τετάρτης, καθώς οι αγορές εκτίμησαν ότι δεν υπήρξαν δραστικές αλλαγές στο σύστημα.
Ο Τρέβορ Σικόρσκι, επικεφαλής ανάλυσης φυσικού αερίου και εκπομπών στην εταιρεία Energy Aspects, σχολίασε ότι η πρόταση «περισσότερο δείχνει ότι γίνεται κάτι, παρά αλλάζει ουσιαστικά τη λειτουργία του συστήματος».
Το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς έχει σχεδιαστεί να απελευθερώνει επιπλέον 75 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών στην αγορά, εάν η τιμή του άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάσει σε επίπεδα 2,4 φορές υψηλότερα από τον μέσο όρο των δύο προηγούμενων ετών — μηχανισμός που παραμένει αμετάβλητος με τις νέες προτάσεις.
Στόχος το 11% του κόστους στους λογαριασμούς των βιομηχανιών
Το EU ETS, που λειτουργεί από το 2005, αποτελεί το βασικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών CO₂. Περίπου 10.000 μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και βιομηχανικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη υποχρεούνται να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών για κάθε τόνο CO₂ που εκπέμπουν. Το κόστος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 11% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών.
Η αύξηση του κόστους έχει προκαλέσει πιέσεις από ορισμένους ηγέτες, όπως η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, η οποία έχει ζητήσει ακόμη και την προσωρινή αναστολή του EU ETS για σταθμούς παραγωγής ενέργειας, προκειμένου να περιοριστεί η άνοδος των τιμών ενέργειας που σχετίζεται με τον πόλεμο στο Ιράν. Αντίθετα, άλλες κυβερνήσεις, όπως της Σουηδίας και της Ολλανδίας, προειδοποιούν ότι σημαντικές αλλαγές θα μπορούσαν να υπονομεύσουν το κύριο εργαλείο της Ευρώπης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει τον Ιούλιο μια ευρύτερη μεταρρύθμιση του EU ETS, με στόχο τον επανασχεδιασμό του για τις επόμενες δύο δεκαετίες. Η μεταρρύθμιση ενδέχεται να περιλαμβάνει και την παράταση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών που λαμβάνουν ορισμένες βιομηχανίες, ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικές στις διεθνείς αγορές.
