Τον Σεπτέμβριο του 1979, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ήταν μόλις έξι μηνών. Είχε συγκροτηθεί μετά από την Ισλαμική Επανάσταση, η οποία ανέτρεψε τον φιλοδυτικό Σάχη και το αυταρχικό καθεστώς του, ένα καθεστώς διώξεων και βασανιστηρίων.
Από το 1953, όταν με τη βοήθεια των Αμερικανών και των Βρετανών, είχε ανατρέψει με πραξικόπημα, τον ιρανό πρωθυπουργό Μοσαντέκ, ο Σάχης ήταν ο απόλυτος άρχων του Ιράν.
Την 1η Φεβρουαρίου 1979, ο Αγιατολάχ Χομεϊνί, επέστρεψε από το Παρίσι όπου βρισκόταν εξόριστος, στην Τεχεράνη και εγκαθίδρυσε την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Έξι μήνες αργότερα, το αυταρχικό θεοκρατικό καθεστώς των μουλάδων είχε εδραιωθεί: πάταξη των διαφωνούντων, μαζικές εκτελέσεις, δημόσιο μαστίγωμα «των απίστων», επιστροφή σε μεσαιωνικές πρακτικές, από το υποχρεωτικό τσαντόρ για τις γυναίκες, μέχρι τον διαχωρισμό ανδρών και γυναικών σε δημόσιους χώρους, την απαγόρευση της μουσικής, του αλκοόλ.
Ο Χομεϊνί ωστόσο, αντιλαμβανόταν τη σημασία της προβολής του νέου ισλαμικού καθεστώτος στον Τύπο της μισητής Δύσης. Γι αυτό και δέχτηκε να παραχωρήσει συνέντευξη στην ιταλίδα δημοσιογράφο Οριάνα Φαλάτσι.
Η επιλογή δεν ήταν τυχαία, η Φαλάτσι είχε πάρει συνέντευξη από τον Σάχη, το 1973, και τον είχε επικρίνει για το βάναυσο καθεστώς του.
Τον Σεπτέμβριο του 1979, για λογαριασμό της ιταλικής εφημερίδας Il Corriere della Sera, η Φαλάτσι ταξίδεψε σε όλο το Ιράν, προτού συναντήσει τον Χομεϊνί στην Κομ, την ιερή πόλη του σιιτικού Ισλάμ.
Η συνομιλία τους διάρκεσε δύο ώρες. Λίγο πριν ολοκληρωθεί η συνέντευξη, η πρώτη του Χομεϊνί, σε γυναίκα δημοσιογράφο, η Φαλάτσι, εξοργισμένη, έβγαλε από το κεφάλι της την ισλαμική μαντίλα που φορούσε, σύμβολο καταπίεσης των γυναικών.
– Παρακολουθήστε όλες τις εξελίξεις για τη Μέση Ανατολή στο liveblog του Βήματος
Με αφορμή την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν, η Corriere della Sera, αναδημοσίευσε τη συνέντευξη και το σχετικό ρεπορτάζ. Στα αποσπάσματα που ακολουθούν, η Οριάνα Φαλάτσι, – η οποία αγαπούσε την Ελλάδα εξαιτίας της σχέσης της με τον Αλέκο Παναγούλη – παραδίδει μαθήματα δημοσιογραφίας.
Οριάνα Φαλάτσι: Ιμάμη Χομεϊνί, ολόκληρη η χώρα βρίσκεται στα χέρια σας· κάθε σας απόφαση είναι διαταγή. Πολλοί λένε ότι στο Ιράν δεν υπάρχει ελευθερία, ότι η επανάσταση δεν έφερε την ελευθερία.
Ρουχολάχ Χομεϊνί: Το Ιράν δεν βρίσκεται στα χέρια μου· το Ιράν βρίσκεται στα χέρια του λαού, γιατί ήταν ο λαός που παρέδωσε τη χώρα σε αυτόν που τον υπηρετεί και επιδιώκει το καλό του.
Επιτρέψτε μου να επιμείνω, να εξηγήσω καλύτερα τι εννοώ. Σήμερα στην Περσία πολλοί σας χαρακτηρίζουν δικτάτορα. Τι απαντάτε; Ότι αυτό σας λυπεί ή ότι σας αφήνει αδιάφορο;
Από τη μία πλευρά με λυπεί γιατί είναι άδικο και απάνθρωπο να με αποκαλούν δικτάτορα. Από την άλλη όμως δεν με νοιάζει καθόλου, γιατί ξέρω πως τέτοιες κακίες προέρχονται από τους εχθρούς μας. Οι μισθοφόροι του Σάχη λένε πολλά πράγματα: ακόμη και ότι ο Χομεϊνί διέταξε να κόψουν τα στήθη των γυναικών. Πείτε μου, εσείς διαπιστώσατε ότι ο Χομεϊνί διέπραξε τέτοια φρικαλεότητα;
Όχι, αυτό δεν το διαπίστωσα. Όμως προκαλείτε φόβο στον κόσμο. Όπως φόβο προκαλεί και το πλήθος που σας επικαλείται. Τι αισθάνεστε όταν τους ακούτε να φωνάζουν έτσι, μέρα νύχτα, γνωρίζοντας ότι στέκονται εκεί όρθιοι για ώρες, μόνο και μόνο για να σας δουν για μια στιγμή και να σας επευφημήσουν;
Το απολαμβάνω. Γιατί είναι οι ίδιοι που ξεσηκώθηκαν για να διώξουν τους εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς, γιατί το χειροκρότημα τους είναι η συνέχεια της κραυγής με την οποία έδιωξαν τον σφετεριστή, γιατί είναι καλό να συνεχίζουν να βράζουν έτσι. Οι εχθροί μας δεν έχουν εξαφανιστεί. Και έπειτα, αυτό που νιώθουν, είναι αγάπη, έξυπνη αγάπη. Δεν μπορεί κανείς να μην την απολαμβάνει.
Είναι αγάπη ή φανατισμός; Σε μένα θυμίζει τον πιο επικίνδυνο φανατισμό, τον φασισμό. Πολλοί σήμερα στο Ιράν, βλέπουν μια φασιστική απειλή.
Όχι, ο φασισμός δεν έχει καμία σχέση. Φωνάζουν έτσι γιατί με αγαπούν, γιατί νιώθουν πως θέλω το καλό τους, πως ενεργώ για το καλό τους, για να εφαρμόσω τις εντολές του Ισλάμ. Το Ισλάμ είναι δικαιοσύνη· στο Ισλάμ η δικτατορία είναι το μεγαλύτερο αμάρτημα: φασισμός και ισλαμισμός είναι ασυμβίβαστες έννοιες. Ο φασισμός εμφανίζεται σε εσάς, στη Δύση, όχι στους λαούς της ισλαμικής κουλτούρας.
Ίσως δεν καταλαβαινόμαστε ως προς τη σημασία της λέξης φασισμός. Εγώ μιλώ για τον φασισμό ως λαϊκό φαινόμενο, όπως σε εμάς στην Ιταλία, όταν τα πλήθη χειροκροτούσαν τον Μουσολίνι, όπως εδώ χειροκροτούν εσάς. Και τον υπάκουαν, όπως εδώ υπακούν εσάς.
Όχι, αυτό δεν ισχύει, γιατί οι δικοί μας άνθρωποι είναι μουσουλμάνοι, διαπαιδαγωγημένοι από τον κλήρο, από ανθρώπους που κηρύττουν την πνευματικότητα και την καλοσύνη. Ο φασισμός εδώ θα ήταν δυνατός μόνον αν επέστρεφε ο Σάχης — πράγμα που αποκλείεται — ή αν ερχόταν ο κομμουνισμός. Το να φωνάζουν για μένα, σημαίνει ότι αγαπούν την ελευθερία και τη δημοκρατία.
Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για ελευθερία και δημοκρατία. Είχατε πει ότι η νέα ισλαμική κυβέρνηση θα εγγυόταν ελευθερία σκέψης και έκφρασης σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των κομμουνιστών και των εθνοτικών μειονοτήτων. Τώρα αποκαλείτε τους κομμουνιστές “παιδιά του Σατανά”, και τους ηγέτες των εθνοτικών μειονοτήτων που εξεγείρονται, “Κακό επί της Γης”.
Πρώτα διατυπώνετε ισχυρισμούς και έπειτα απαιτείτε από μένα να εξηγήσω τους δικούς σας ισχυρισμούς! Θα περιμένατε μάλιστα να επιτρέψω τις συνωμοσίες εκείνων που θέλουν να οδηγήσουν τη χώρα στην αναρχία και τη διαφθορά — σαν να ήταν η ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης, ελευθερία της συνωμοσίας και της διαφθοράς. Σας απαντώ, λοιπόν: για περισσότερο από πέντε μήνες ανέχθηκα, ανεχθήκαμε, εκείνους που δεν σκέφτονταν όπως εμείς. Ήταν απολύτως ελεύθεροι, να κάνουν ό,τι ήθελαν. Κάλεσα μάλιστα τους κομμουνιστές να διαλεχθούν μαζί μας. Όμως όταν καταλάβαμε ότι εκμεταλλεύονταν την ανοχή μας για να μας σαμποτάρουν, αποφασίσαμε να τους εμποδίσουμε.
Κλείσατε τις εφημερίδες της αντιπολίτευσης. Είχατε πει ότι το να είναι κανείς σύγχρονος, σημαίνει να διαμορφώνει ανθρώπους που έχουν το δικαίωμα να ασκούν κριτική. Όμως η φιλελεύθερη εφημερίδα Ajadegan έκλεισε. Όπως και όλες οι αριστερές εφημερίδες.
Η εφημερίδα Ajadegan είχε σχέσεις με τους σιωνιστές, δεχόταν υποδείξεις από αυτούς για να πλήξει την πατρίδα και τη χώρα. Το ίδιο ισχύει για όλες τις εφημερίδες που ο Γενικός Εισαγγελέας της Επανάστασης έκρινε ανατρεπτικές και έκλεισε. Εφημερίδες που στόχευαν στην αποκατάσταση του παλαιού καθεστώτος και στην εξυπηρέτηση ξένων συμφερόντων. Τις φιμώσαμε ώστε να γίνει γνωστό ποιοι ήταν και τι επιδίωκαν. Αυτό δεν είναι αντίθετο προς την ελευθερία. Συμβαίνει παντού.
Όχι, ιμάμη. Πώς χαρακτηρίζετε “νοσταλγούς του Σάχη” εκείνους που πολέμησαν εναντίον του, που υπέστησαν διώξεις, φυλακίσεις και βασανιστήρια από αυτόν; Πώς ονομάζετε εχθρούς, πως αρνείστε το δικαίωμα ύπαρξης στην Αριστερά που πολέμησε και υπέφερε τόσο;
Κανένας από αυτούς δεν πολέμησε ούτε υπέφερε. Τουναντίον, εκμεταλλεύτηκαν, για δικούς τους σκοπούς, τον πόνο του λαού που πολεμούσε και υπέφερε. Δεν είστε καλά πληροφορημένη: μεγάλο μέρος της Αριστεράς, στην οποία αναφέρεστε, βρισκόταν στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια του αυτοκρατορικού καθεστώτος και επέστρεψε μόνο αφού ο λαός είχε διώξει τον Σάχη. Μια άλλη ομάδα ήταν εδώ, κρυμμένη στα σπίτια της, και μόνο αφού ο λαός έδωσε το αίμα του, βγήκαν για να επωφεληθούν από αυτό το αίμα.
Με συγχωρείτε, θέλω να βεβαιωθώ ότι κατάλαβα καλά. Λέτε ότι η Αριστερά δεν είχε καμία σχέση με την εκδίωξη του Σάχη. Ούτε η Αριστερά που φυλακίστηκε, που βασανίστηκε, που δολοφονήθηκε; Ότι ούτε οι ζωντανοί ούτε οι νεκροί της Αριστεράς έχουν καμία αξία;
Δεν συνέβαλαν σε τίποτα. Δεν υπηρέτησαν την επανάσταση. Κάποιοι αγωνίστηκαν, αλλά μόνο για τις ιδέες τους, μόνο για τα συμφέροντά τους. Δεν επηρέασαν καθόλου τη νίκη, δεν συνέβαλαν σε αυτήν. Δεν είχαν καμία σχέση με το κίνημά μας που ήταν πάντα ισλαμικό, και οι αριστερές δυνάμεις ήταν πάντα εναντίον του.
Θα ήθελα να σας ρωτήσω και άλλα, πολλά. Για το “τσαντόρ”, για παράδειγμα, που μου φόρεσαν για να έρθω σε εσάς, και που επιβάλλετε στις γυναίκες. Γιατί αναγκάζετε τις γυναίκες να κρύβονται κάτω από ένα άβολο και παράλογο ένδυμα, με το οποίο δεν μπορείς ούτε να δουλέψεις ούτε να κινηθείς; Οι γυναίκες έχουν αποδείξει ότι είναι ίσες με τους άνδρες. Όπως οι άνδρες, πολέμησαν, έτσι και οι γυναίκες πολέμησαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, έκαναν την επανάσταση.
Οι γυναίκες που έκαναν την επανάσταση ήταν γυναίκες με την ισλαμική ενδυμασία, όχι κομψές και βαμμένες σαν εσάς, που κυκλοφορείτε ακάλυπτες. Δείχνοντας το σώμα τους, οι γυναίκες αποσπούν την προσοχή των ανδρών και τους ταράζουν. Επίσης αποσπούν και ταράζουν και τις άλλες γυναίκες.
Δεν είναι αλήθεια. Αναφέρομαι σε αυτό που αντιπροσωπεύει το τσαντόρ, στον διαχωρισμό μεταξύ γυναικών και ανδρών που επιβάλλατε μετά την επανάσταση. Το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν μπορούν να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο με τους άνδρες ούτε να δουλέψουν με τους άνδρες, ούτε να κολυμπήσουν στη θάλασσα. Πώς μπορεί κανείς να κολυμπήσει με τσαντόρ;
Τα ήθη μας δεν σας αφορούν. Αν η ισλαμική ενδυμασία δεν σας αρέσει, δεν είστε υποχρεωμένη να τη φορέσετε. Γιατί η ισλαμική ενδυμασία είναι για τις νέες και αξιοπρεπείς γυναίκες.
Πολύ ευγενικό εκ μέρους σας. Αφού μου το λέτε έτσι, βγάζω αμέσως αυτό το χαζό μεσαιωνικό κουρέλι. Ορίστε. Όμως πείτε μου: μια γυναίκα που όπως εγώ, έχει ζήσει ανάμεσα στους άνδρες, που πήγε στον πόλεμο και κοιμήθηκε στο μέτωπο με τους στρατιώτες, θεωρείτε ότι είναι μια ανήθικη, γριά, άσωτη γυναίκα;
Αυτό το ξέρει η συνείδησή σας. Δεν μπορώ να ξέρω αν η ζωή σας είναι ηθική ή ανήθικη, αν συμπεριφερθήκατε καλά ή όχι, στους στρατιώτες στον πόλεμο. Όμως ξέρω ότι αν δεν υπήρχε αυτό το ένδυμα, οι γυναίκες δεν θα μπορούσαν να δουλεύουν με τρόπο χρήσιμο και υγιή. Ούτε οι άνδρες.
