Σήμερα τα πάντα λειτουργούν κάτω από τους νόμους των «συστημάτων» που όσο πολύπλοκα και αν φαντάζουν, τόσο ξεκάθαρα πιστοποιούν την πολύ-μορφικότητα των παραγόμενων αποτελεσμάτων και των συνεπειών τους.
Η γέννηση των συστημάτων οφείλεται στους δημιουργούς τους, αλλά η ανεξαρτησία και η αυτό-διόρθωση τους στον κύκλο ζωής τους και στην αντοχή της ύπαρξη τους.
Τα συστήματα εξυπηρετούν, ωφελούν αλλά και πολώνουν, επίσης περιπλέκουν καταστάσεις και πράγματα. Οι δημιουργοί τους βρίσκονται είτε στο προσκήνιο, ή στο παρασκήνιο. Εν πρώτης τα συστήματα εμφανίζονται ως μηνύματα, εξελίσσονται ως προσωρινές, μόνιμες, ή περιορισμένης διάρκειας καταστάσεις και καταλήγουν σε μια αυτό-διόρθωση που οφείλεται στην «μεστή» λογική. Μερικά από αυτά τα συστήματα, διατηρούνται, αλλά περιθωριοποιούνται και τα περισσότερα γηράσκουν πρόωρα ή αυτό-καταστρέφονται.
Υπάρχουν, «φιλικά» συστήματα, «χρήσιμα», «αποτελεσματικά», «ανοικτά, κλειστά» αλλά και «πονηρά, κακόβουλα». Επαφίεται στην αντίληψη του καθενός να «ακτινογραφήσει» και να καταλάβει τις προθέσεις του κάθε διοικητικού, διαχειριστικού και πολιτικού συστήματος καθώς και του δημιουργού του.
Ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών άσχετα του βαθμού οξυδέρκειας που τους διακρίνει, υποτάσσονται στους μηχανισμούς του κάθε συστήματος και οδηγούνται τυφλά στις προσταγές του, εκεί δηλαδή που το σύστημα θέλει να τους οδηγήσει.
Το «σύστημα» ή μάλλον τα «συστήματα» ελέγχουν την συμπεριφορική, οικονομική, πολιτική, πολιτιστική και περιβαλλοντική δραστηριότητα εντός της κοινωνίας μας για πολύ ως λίγο.
Τα συστήματα ελέγχουν τις ζωές μας σχεδόν ολοκληρωτικά λόγο της αδιάλειπτης παρουσίας τους.
Μερικές φορές ωφελούν, άλλες δυναμιτίζουν καταστάσεις και πράγματα και σε αρκετές περιπτώσεις δημιουργούν, απρόβλεπτες συνέπειες. Φυσικά, στο τελευταίο προστίθεται και η κακόβουλη συνεισφορά των άντι-συστημικών που συμβάλει έτσι ώστε το ίδιο το σύστημα να δαιμονοποιείται αλλά και οι δημιουργοί του ακόμα περισσότερο.
Σε πολλές περιπτώσεις χωρίς να το θέλουμε, γινόμαστε δέσμιοι των «συστημάτων» και όχι μόνο εμείς αλλά και αυτοί που τα δημιουργούν και ας νομίζουν ότι δήθεν τα ελέγχουν, χαλιναγωγούν ή τα χειραγωγούν στην κάθε πιθανή απόκλιση τους.
Ένα σύστημα όμως αυτοδιορθώνεται εξ αιτίας των βρόχων ανατροφοδότησης – κυρίως βάσει της αρνητικής ανατροφοδότησης – που ανιχνεύει αποκλίσεις μεταξύ τρεχουσών καταστάσεων έναντι του επιθυμητού στόχου και σκοπού που έχει δημιουργηθεί, για να διατηρεί μια ισορροπία και να συνεχίζει να εστιάζεται στην επίτευξη του προσδοκώμενου αποτελέσματος.
Σε κάθε σύστημα, η ανατροφοδότηση, λειτουργεί ως “αισθητήρας προειδοποίησης”, δηλαδή σαν μηχανισμός που ανιχνεύει πότε ένα σύστημα “ξεφεύγει από τον έλεγχο” και προειδοποιεί για την αντιστροφή της τάσης προς ένα αμφισβητούμενο και αφηρημένο αποτέλεσμα ή κατάσταση.
Τα «θεμελιωμένα» και «αλεξίσφαιρα» συστήματα έχουν σχεδιαστεί για να απορροφούν κραδασμούς χωρίς να καταρρέουν, επιτρέποντας τα να προσαρμόζονται σε νέες συνθήκες και να απαντούν αποστομωτικά στις επικρίσεις με αποτελεσματικές ενέργειες και πειστικές απαντήσεις και λύσεις.
Αμέτρητα είναι τα παραδείγματα στον διεθνή αλλά και στον Ελλαδικό χώρο των «εποικοδομητικών» συστημάτων αλλά και των «πονηρών και κακόβουλων».
Στην χώρα μας έχουμε «συστηματο-χτίστες και συστηματο-κλάστες» οπού οι οροί μεταβάλλονται όταν οι μεν, κατέχουν την εξουσία και οι δε, αντιπολιτεύονται την εξουσία.
Τα γεγονότα πιστοποιούν αυτή την σχέση.
Η μόνη αλήθεια που παραμένει είναι ότι το «σύστημα» αυτό-διορθώνεται, αυτό-προσδιορίζεται και οι ευθύνες απονέμονται στην μια ή την άλλη πλευρά. Η πολιτική επηρεάζει το σύστημα αλλά το ίδιο το σύστημα αποβάλλει την υπό αμφισβήτηση πολιτική και αλλάζει το πολιτικό σκηνικό.
Το σύστημα αυτό-διορθώνεται ολικώς ή μερικώς τις περισσότερες φορές με λογική ή χωρίς, απρογραμμάτιστα, άνευ εξηγήσεων και χωρίς την βούληση και έγκριση των δημιουργών του.
Πληθώρα παραδειγμάτων από τo πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον πιστοποιούν αυτό-διορθώσεις, αναπάντεχες και απροσδόκητες. Οι πρόσφατες εξελίξεις των πολιτικών και οικονομικών φαινομένων (νέες πολιτικές παρατάξεις, οικονομικά σκάνδαλα, παντός είδους πολιτικές αποφάσεις) συγκεκριμένων προσώπων πιστοποιούν αυτό-διορθώσεις καταστάσεων, και πραγμάτων με δυσάρεστες συνέπιες σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Ο απόηχος των κακόβουλων και πονηρών συστημάτων δύσκολα όμως λησμονείται!
Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD Καθηγητής Business Executive, Brand Marketing & Corporate Identity Expert, PhD in Brand Marketing & Corporate Identity, University of Birmingham, MBA in Operations Management, Illinois Institute of Technology, MSc. in Marketing, M.A. in Management, Webster University, Β. Α. Economics/Finance University Of Findlay
