Όταν το ρολόι έδειξε μεσάνυχτα, οι γυναίκες σήκωσαν ψηλά τις φλογισμένες δάδες τους και βάδισαν στη νύχτα της Ντάκα. «Ο λαός έδωσε το αίμα του, τώρα θέλουμε ισότητα», φώναζαν πάνω από το βουητό της κυκλοφορίας.
Οι πρώτες ελεύθερες εκλογές
Για πολλούς στο Μπανγκλαντές, οι τελευταίες εβδομάδες ήταν αιτία για πανηγυρισμούς. Οι πρώτες ελεύθερες και δίκαιες εκλογές σε 17 χρόνια έχουν προγραμματιστεί για την Πέμπτη, μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Σέιχ Χασίνα σε μια αιματηρή εξέγερση που ηγήθηκαν φοιτητές τον Αύγουστο του 2024, στην οποία έχασαν τη ζωή τους πάνω από 1.000 άνθρωποι.
Πρόσωπα της αντιπολίτευσης που για χρόνια υπέστησαν διώξεις και φυλακίστηκαν, τώρα είναι υποψήφιοι και διοργανώνουν ελεύθερα συγκεντρώσεις για πρώτη φορά μετά από χρόνια. Η πρώην πρωθυπουργός βρίσκεται σε εξορία στην Ινδία και αντιμετωπίζει θανατική ποινή για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στο Μπανγκλαντές, ενώ το κόμμα της, το Awami League, έχει απαγορευτεί από τις εκλογές.
Απογοήτευση και φόβος από τις γυναίκες
Ωστόσο, για πολλές γυναίκες στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρισκόταν στην πρώτη γραμμή της επανάστασης, η ελπίδα των εκλογών έχει μετατραπεί σε απογοήτευση και φόβο, εν μέσω της αναζωπύρωσης της οπισθοδρομικής ισλαμιστικής πολιτικής, η οποία, όπως φοβούνται, θα επηρεάσει τα δικαιώματα των γυναικών, και της έλλειψης γυναικών υποψηφίων στην εκλογική αναμέτρηση.
«Απειλούνται οι γυναίκες»
«Αυτές οι εκλογές έπρεπε να συμβολίζουν την αλλαγή και τη μεταρρύθμιση. Αντ’ αυτού, βλέπουμε τις γυναίκες να εξαλείφονται συστηματικά και τα δικαιώματά τους να απειλούνται», δήλωσε η 25χρονη Sabiha Sharmin, καθώς συμμετείχε στη μεσάνυχτια πορεία. «Φοβόμαστε ότι αυτές οι εκλογές θα ρίξουν τη χώρα 100 χρόνια πίσω».
Μεταξύ των πιο καταπιεσμένων πολιτικών κινημάτων της εποχής Χασίνα, όταν οι εκλογές ήταν στημένες και οι αντίπαλοι διώκονταν, ήταν το Jamaat e-Islami, ένα ισλαμιστικό κόμμα που πιστεύει στην εφαρμογή του νόμου της σαρία στο Μπανγκλαντές. Απαγορεύτηκε και οι ηγέτες του φυλακίστηκαν, εξαφανίστηκαν ή καταδικάστηκαν σε θάνατο.
Μετά την πτώση του Χασίνα, το Jamaat e-Islami κινητοποιήθηκε με άνευ προηγουμένου ενθουσιασμό, τοποθετώντας τον εαυτό του ως αντίπαλο του βετεράνου Εθνικιστικού Κόμματος του Μπανγκλαντές (BNP), το οποίο προηγουμένως αναμενόταν να κερδίσει με μεγάλη διαφορά τις εκλογές.
Οι περιορισμένες δημοσκοπήσεις εξακολουθούν να δείχνουν ότι το BNP θα κερδίσει τις εκλογές, αλλά φαίνεται ότι το Jamaat e-Islami θα κερδίσει ένα ιστορικό ποσοστό των ψήφων και θα αποτελέσει σημαντική δύναμη μετά τις εκλογές.
Στο επίκεντρο οι ισλαμιστές
«Είτε ως σημαντική αντιπολίτευση είτε ως κυβέρνηση στην εξουσία, το μέλλον της πολιτικής του Μπαγκλαντές φαίνεται ότι θα έχει στο επίκεντρό του ένα ισχυρό ισλαμιστικό κόμμα», δήλωσε ο Τόμας Κιν, ανώτερος σύμβουλος της Crisis Group για το Μπαγκλαντές.
Απαγόρευσαν στα κορίτσια να παίζουν ποδόσφαιρο
Οι επικριτές λένε ότι η αναβίωση της συντηρητικής ισλαμικής πολιτικής έχει ήδη αρχίσει να διεισδύει στην κοινωνία. Στις αγροτικές περιοχές, οι θρησκευτικοί ηγέτες απαγόρευσαν στα κορίτσια να παίζουν ποδόσφαιρο, χαρακτηρίζοντάς το ως άσεμνο, ενώ οι γυναίκες αναφέρουν ότι υφίστανται όλο και περισσότερη παρενόχληση αν δεν καλύπτουν τα μαλλιά τους ή δεν ντύνονται με σεμνότητα.
Η ρητορική των Ισλαμιστών
Αν και το Jamaat e-Islami έχει παρουσιάσει ένα μανιφέστο που εστιάζει στη μεταρρύθμιση, την ασφάλεια των γυναικών από την παρενόχληση και την καθαρή πολιτική, το κόμμα δεν έχει καμία γυναίκα υποψήφια. Η ρητορική του ηγέτη του κόμματος, Shafiqur Rahman, έχει προκαλέσει ανατριχίλα.
Σε μια προκλητική συνέντευξη στο Al Jazeera, δήλωσε ότι μια γυναίκα δεν θα μπορούσε ποτέ να ηγηθεί του κόμματος, καθώς αυτό είναι αντι-ισλαμικό. Τότε επανήλθαν στην επιφάνεια σχόλια που είχε κάνει πέρυσι, αρνούμενος την ύπαρξη του βιασμού εντός του γάμου και περιγράφοντας τον βιασμό ως «ανήθικη συνάντηση ανδρών και γυναικών εκτός γάμου».
Η πολιτική πρόταση των ισλαμιστών για τις γυναίκες
«Αυτές είναι οι απόψεις και οι πολιτικές που ακούς στο Ιράν και το Αφγανιστάν», είπε η Zayba Tahzeeb, 21 ετών, φοιτήτρια φυσικής που συμμετείχε στη μεταμεσονύκτια πορεία στη Ντάκα. «Η κυριαρχία των γυναικών, οι ελευθερίες μας, η ανεξαρτησία μας: όλα διακυβεύονται σε αυτές τις εκλογές».
Μεταξύ των πολιτικών που προτείνει το κόμμα είναι η μείωση του ωραρίου εργασίας των γυναικών από οκτώ σε πέντε ώρες, με την κυβέρνηση να επιδοτεί το χαμένο εισόδημα, ώστε οι γυναίκες να μπορούν να περνούν περισσότερο χρόνο στο σπίτι. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, οι γυναίκες αποτελούν το 44% του εργατικού δυναμικού της χώρας, το υψηλότερο ποσοστό στη Νότια Ασία, και η αμειβόμενη εργασία είναι ένα δικαίωμα που υπερασπίζονται σθεναρά οι γυναίκες όλων των οικονομικών στρωμάτων.
Συμμαχία Ισλαμιστών – Εθνικού Κόμματος
Η αίσθηση της απογοήτευσης εντάθηκε μετά την ανακοίνωση του Εθνικού Κόμματος Πολιτών (NCP), το οποίο ιδρύθηκε από τους ηγέτες των φοιτητών που ανέτρεψαν τη Χασίνα και τοποθετήθηκε ως το κόμμα της προόδου, ότι θα συμμετάσχει στις εκλογές ως μέλος της συμμαχίας Jamaat e-Islami. Το κόμμα που είχε αναδειχθεί ως πολιτική εναλλακτική λύση με τις γυναίκες στην πρώτη γραμμή, τώρα παρουσιάζει μόνο δύο γυναίκες υποψήφιες.
Η Tajnuva Jabeen, γιατρός και ιδρυτικό μέλος του NCP, ήταν μία από τις πολλές γυναίκες που αποχώρησαν μετά την ανακοίνωση της συμμαχίας με το Jamaat e-Islami – μια απόφαση που ελήφθη χωρίς διαβούλευση από μια μικρή ομάδα ανδρών στην ηγεσία του κόμματος.
«Οι εκλογές δε θα εκπροσωπήσουν το πνεύμα της επανάστασης»
«Ήταν μια ξεκάθαρη προδοσία», είπε η Jabeen. «Αυτή ήταν μια ιστορική ευκαιρία για τη δημιουργία μιας τρίτης πολιτικής δύναμης, που θα εκπροσωπούσε την αλλαγή για την οποία τόσοι πολλοί άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην εξέγερση του Ιουλίου. Αντ’ αυτού, απογοήτευσαν τον λαό και σίγησαν τις γυναίκες που ηγήθηκαν αυτού του κινήματος. Λυπάμαι που το λέω, αλλά αυτές οι εκλογές δεν θα εκπροσωπήσουν το πνεύμα της επανάστασης».
Τόνισε ότι οι αποτυχίες όσον αφορά τις γυναίκες σε αυτές τις εκλογές δεν αφορούσαν μόνο το Jamaat e-Islami και το NCP – λιγότερο από το 5% των υποψηφίων του BNP είναι γυναίκες.
Κοσμικισμός και Ισλαμισμός
Το Μπαγκλαντές, του οποίου το 91% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι, έχει μια πολυτάραχη ιστορία με τον κοσμικισμό από την ανεξαρτησία του από το Πακιστάν το 1971. Η θρησκευτική πολιτική απαγορεύτηκε κατά την ίδρυση της χώρας, αλλά κυριάρχησε κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής διακυβέρνησης μετά το 1975, πριν ο κοσμικισμός επανενταχθεί στο σύνταγμα το 2011.
Οι αναλυτές τονίζουν ότι πολλοί από όσους υποστηρίζουν σήμερα το Jamaat e-Islami είναι απλώς απογοητευμένοι από την παλιά πολιτική φρουρά. Από το 1971, η χώρα ταλαντεύεται μεταξύ δύο κομμάτων, του Awami League και του BNP, τα οποία έχουν κατηγορηθεί για δυναστική πολιτική και ανεξέλεγκτη διαφθορά.
Το 42% νέοι ψηφοφόροι
Το Jamaat e-Islami φαίνεται να είναι ιδιαίτερα δημοφιλές μεταξύ των νέων ψηφοφόρων που ψηφίζουν για πρώτη φορά, οι οποίοι αποτελούν το 42% του εκλογικού σώματος και είναι διψασμένοι για αλλαγή. Ο αυταρχικός χαρακτήρας του καθεστώτος της Χασίνα δυσφήμησε κάπως τον κοσμικισμό και έκανε τους ψηφοφόρους πιο δεκτικούς στην ισλαμική πολιτική αυτή τη φορά, σύμφωνα με αναλυτές.
Ο αντίλογος στους φόβους των γυναικών
Ένα από τα νέα πρόσωπα του Jamaat e-Islami είναι ο Mir Ahmad Bin Quasem Arman, δικηγόρος που είναι υποψήφιος στις εκλογές στη Ντάκα. Γιος ενός εκτελεσμένου ηγέτη του Jamaat e-Islami, απήχθη υπό το καθεστώς της Χασίνα και πέρασε οκτώ χρόνια φυλακισμένος και βασανισμένος σε μία από τις διαβόητες υπόγειες εγκαταστάσεις της. Βγήκε από το κελί του την ημέρα μετά την ανατροπή της Χασίνα, πιστεύοντας αρχικά ότι τον έβγαζαν έξω για να τον εκτελέσουν.
«Ήταν συστηματική βασανιστήρια για οκτώ χρόνια, χειρότερα από το θάνατο», είπε με σπασμένη φωνή. «Ένιωθα σαν να ήμουν θαμμένος ζωντανός. Αλλά ο Θεός μου έδωσε μια δεύτερη ζωή. Είμαι εδώ για να εκπροσωπήσω όλους εκείνους που οδηγήθηκαν στα σκοτεινά κελιά και δεν βγήκαν ποτέ».
Προωθώντας ένα μήνυμα μεταρρύθμισης και καταπολέμησης της διαφθοράς, επέμεινε ότι οι φόβοι των γυναικών απέναντι στο κόμμα του ήταν αβάσιμοι και μέρος μιας πολιτικής εκστρατείας δυσφήμισης.
«Όταν μιλάς με τις αστικές ελίτ, τα θέματα συζήτησης είναι αν οι γυναίκες μπορούν να κατέχουν υψηλές θέσεις στην κυβέρνηση, αν μπορούν να φορούν ό,τι θέλουν», είπε ο Αρμάν. «Αυτά είναι – συγγνώμη που χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη – φεμινιστικές απαιτήσεις. Η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Η βασική απαίτηση των γυναικών στην πράξη, της εργατικής τάξης, είναι η ασφάλεια και αυτό είναι το κύριο μέλημά μας.
Σε μια προσπάθεια να αποδείξουν τη δέσμευση του κόμματος προς τις γυναίκες, χιλιάδες γυναίκες υποστηρίκτριες του Jamaat e-Islami βγήκαν στους δρόμους της εκλογικής περιφέρειας του Arman στη Ντάκα για να διαψεύσουν ότι το κόμμα θα περιορίσει τις ελευθερίες τους.
«Οι πολιτικές που προτείνουν θα βελτιώσουν τη ζωή και την ασφάλεια των γυναικών», δήλωσε η Sirajim Munira, 27 ετών. «Πιστεύω ότι θα είναι καλό για τη χώρα να θεσπίσει τον ισλαμικό νόμο, γιατί θα μας κάνει πιο έντιμους και θα εξαλείψει τη διαφθορά».
Η Ainum Nahar, 58 ετών, δήλωσε ότι η βάση του Jamaat αποτελείται από γυναίκες. «Το Jamaat μας ενδυναμώνει», είπε. Ωστόσο, συμφώνησε ότι οι γυναίκες δεν πρέπει ποτέ να ηγούνται του κόμματος. «Ως ισλαμικό κόμμα, απαγορεύεται στις γυναίκες να είναι ηγέτες», δήλωσε η Nahar. «Αλλά θα είμαστε πίσω τους, για να τους εμπνέουμε, να τους ενθαρρύνουμε και να προωθούμε τη χώρα προς τα εμπρός».
Πηγή: Guardian
