Πλατφόρμα Πολιτών: ο επιτυχημένος χαμένος της Πολωνίας

Πως μπορεί μια κυβέρνηση με την καλύτερη οικονομική επίδοση στην Ευρώπη (και στο σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ) να ταπεινωθεί στις κάλπες από μια ευροσκεπτικιστική, εθνικιστική και οικονομικά αναλφάβητη αντιπολίτευση – η οποία μόλις πριν από έναν χρόνο θεωρούταν μη εκλόγιμη;

Πλατφόρμα Πολιτών: ο επιτυχημένος χαμένος της Πολωνίας | tovima.gr
ΤΟ ΒΗΜΑ -ΤΗΕ PROJECT SYNDICATE


Πως μπορεί μια κυβέρνηση με την καλύτερη οικονομική επίδοση στην Ευρώπη (και στο σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ) να ταπεινωθεί στις κάλπες από μια ευροσκεπτικιστική, εθνικιστική και οικονομικά αναλφάβητη αντιπολίτευση – η οποία μόλις πριν από έναν χρόνο θεωρούταν μη εκλόγιμη; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτουν τώρα πολλοί Πολωνοί και φίλοι της Πολωνίας, μετά την ήττα της κυβέρνησης της Πλατφόρμας Πολιτών στις 25 Οκτωβρίου. Αν η δημιουργία θέσεων εργασίας και η αύξηση των εισοδημάτων δεν είναι αρκετά για να επανεκλεγεί κανείς, τότε τι είναι;
Ιδιαίτερο στην περίπτωση της Πολωνίας είναι το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια των τελευταίων οχτώ ετών σχηματίστηκε μια εντυπωσιακή δυσαρμονία. Η ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά την περίοδο αυτή κυμάνθηκε κατά μέσο όρο στο 3,2%, και, σε αντίθεση με την πλούσια Δύση, τόσο η ανισότητα όσο και η ανεργία μειώθηκαν, με την ανάπτυξη να ωφελεί τα τρία μεσαία πεμπτημόρια της κλίμακας κατανομής εισοδημάτων. Το εν λόγω τμήμα του πληθυσμού – συνήθως καίριο πολιτικά – είδε το κατά κεφαλήν πραγματικό του εισόδημα να αυξάνεται κατά 28% από το 2007 ως το 2014.
Έως ένα επίπεδο, οι Πολωνοί το γνωρίζουν αυτό, με σημαντικά τμήματα του πληθυσμού να χαρακτηρίζουν τις χρηματοοικονομικές συνθήκες των οικογενειών τους, των εργασιών τους και του κοινωνικού περιβάλλοντος είτε «καλές» είτε «πολύ καλές». Η δυσαρμονία έγκειται στο γεγονός ότι άλλα, εξίσου σημαντικά, τμήματα του πληθυσμού περιγράφουν την οικονομική κατάσταση της χώρας και «την πορεία που ακολουθεί» ως «κακή» ή «πολύ κακή».
Η μεταμόρφωση της Πολωνίας είναι ορατή όχι μόνο στους νέους αυτοκινητόδρομους, τα αεροδρόμια, τα νοσοκομεία και τα στάδια, αλλά και στην εμφάνιση ενός σημαντικού αριθμού νέων και ανακαινισμένων κατοικιών, σουπερμάρκετ και σύγχρονων εργοστασίων. Και αυτό επιτεύχθηκε δίχως να υποθηκευτεί το μέλλον. Η Πολωνία κατέγραψε την τέταρτη χαμηλότερη αύξηση δημοσίου χρέους (ως ποσοστό του ΑΕΠ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, η ασυνέχεια μεταξύ αυτής της πραγματικότητας και της Πολωνίας «στο χείλος της καταστροφής» που αντιλήφθηκαν πολλοί ψηφοφόροι ήταν πολύ ισχυρή για να την αγνοήσουν. Ακόμα και η (επικεφαλής της Πλατφόρμας Πολιτών) Εύα Κόπατς, παραδέχτηκε την αντίθεση ανάμεσα στη «δημόσια ευμάρεια» που όλοι αναγνωρίζουν και την «ιδιωτική ένδεια» που πολλοί θεωρούν πως εξακολουθεί να υπάρχει (τουλάχιστον σε σύγκριση με τη Γερμανία).
Αν και το πρόβλημα που αντιμετώπισε η Κόπατς και η Πλατφόρμα Πολιτών είναι ειδικά πολωνικό, εμπεριέχει μια καθολική αλήθεια: προκειμένου να κερδίσουν, οι πολιτικοί πρέπει να καθορίσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν. Κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του Τουσκ, η κυβέρνηση απέφευγε επίμονα να διεκδικήσει τα εύσημα για την οικονομική επιτυχία της Πολωνίας. Ο Τουσκ επαίνεσε τους Πολωνούς για τη σκληρή δουλειά τους, αλλά παραμέλησε να τονίσει ότι χωρίς τις αποτελεσματικές μακροοικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης, αυτή η δουλειά θα πήγαινε χαμένη. Ποτέ δεν υπενθύμισε στους ψηφοφόρους ότι οι επιλογές της κυβέρνησης στη διαχείριση της κρίσης του 2008, που ούτε εύκολες ήταν ούτε ορατές, διότι απαιτούσαν την απόρριψη του γενικού αισθήματος λιτότητας στην Ε.Ε., ήταν οι σωστές.
Η Πλατφόρμα Πολιτών ανήλθε στην εξουσία το 2007 ως υπέρμαχος των επιχειρήσεων και της ελεύθερης αγοράς. Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης αναγκάστηκε να λάβει μέτρα αντίθετα προς την ιδεολογία της, αυξάνοντας τόσο τα ελλείμματα κατά τη χειρότερη περίοδο της κρίσης (2009-2010) όσο και τους φόρους μετά την ανάκαμψη της ανάπτυξης (2011).
Και στη συνέχεια, όταν η κυβέρνηση μείωσε το μέγεθος του παράλογα δαπανηρού αλλά δημοφιλούς συνταξιοδοτικού συστήματος (2011-2014), ο Τουσκ επιχείρησε να αποζημιώσει τους ψηφοφόρους, διοχετεύοντας όλους τους πρόσθετους διαθέσιμους πόρους σε οικογενειακές παροχές. Αλλά πολλοί ψηφοφόροι σχημάτισαν την εντύπωση πως η Πλατφόρμα Πολιτών, που το 2007 είχε συστηθεί ως κοινωνικά συντηρητική και οικονομικά φιλελεύθερη, παρασυρόταν προς την οικονομική, αλλά και την πολιτισμική, αριστερά.
Το 2014, η κυβέρνηση είχε φτάσει να θεωρείται πραγματιστική, σχεδόν άνευ αξιών. Αυτή η αντίληψη δημιούργησε την υποψία ότι η ιδιοτέλεια είχε πλέον εξελιχθεί σε βασικό κίνητρο της Πλατφόρμας Πολιτών. Κι εν τέλει, όταν η ρητορική του κόμματος μετατράπηκε σε μια ατέρμονη απαρίθμηση των όσων θετικών είχε – ή επρόκειτο να – επιτύχει σε κοινωνικό επίπεδο, οι Πολωνοί θεώρησαν την προεκλογική εκστρατεία ως μια κυνική απόπειρα εξαγοράς ψήφων – με τα δικά τους, μάλιστα, λεφτά.
Οι εκλογές θέτουν ένα ζήτημα επιλογής. Δεν είναι μια δημοπρασία ανάμεσα σε λίστες υποσχέσεων που ανταγωνίζονται η μία την άλλη. Η Πλατφόρμα Πολιτών έχασε επειδή απέτυχε να εξηγήσει στους Πολωνούς τη δική της άποψη για αυτήν την επιλογή. Ελάχιστη σημασία είχε το γεγονός ότι το πρόγραμμα της αντιπολίτευσης δεν ήταν αξιόπιστο: η Πλατφόρμα Πολιτών είχε ήδη γίνει ο αρχιτέκτονας της ήττας της.


* Ο κ.Γιάτσεκ Ροστόφσκι διετέλεσε υπουργός Οικονομικών και Αναπληρωτής Πρωθυπουργός της Πολωνίας από το 2007 έως το 2013
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk