Οι τρεις πυλώνες του νέου κόσμου

Σε διαδικασία μετάβασης βρίσκεται σήμερα ο πλανήτης, καθώς, όπως εκτιμούν κορυφαία οικονομικά ινστιτούτα διεθνών τραπεζών

Σε διαδικασία μετάβασης βρίσκεται σήμερα ο πλανήτης, καθώς, όπως εκτιμούν κορυφαία οικονομικά ινστιτούτα διεθνών τραπεζών, από την παγκοσμιοποίηση – την κυρίαρχη δηλαδή οικονομική, στρατηγική και πολιτική δύναμη της εποχής μας που επικράτησε στη νέα της μορφή από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ – οδηγούμαστε σε έναν νέο πολυπολικό κόσμο.
Ετσι το πρώτο τουλάχιστον διάστημα του 21ου αιώνα, με την άνοδο της Ασίας και τη σταθεροποίηση της ευρωζώνης, η παγκόσμια οικονομία θα στηρίζεται πλέον σε τρεις βασικούς πυλώνες: την Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία (με οδηγό την Κίνα).
Περιφερειακοί θεσμοί


Στον νέο κόσμο και σε επίπεδο διακυβέρνησης η ώθηση που έδωσε στη δημοκρατία η παγκοσμιοποίηση φαίνεται ότι φθάνει στο όριό της, με λιγότερο δημοκρατικές μορφές διακυβέρνησης να αναπτύσσονται σε περιφερειακά και οικονομικά υποσυστήματα, με τον όρο «ελεγχόμενη δημοκρατία» να κάνει την εμφάνισή του.
Παράλληλα, νέα περιφερειακά όργανα διακυβέρνησης, αλλά και νέοι περιφερειακοί θεσμοί, θα αυξήσουν την επιρροή τους, ενώ αναμένεται η δημιουργία νέων θεσμών που θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν υφιστάμενους. Τα περιφερειακά χρηματοπιστωτικά κέντρα αναμένεται να αυξηθούν, ενώ σε εταιρικό επίπεδο η σημαντικότερη αλλαγή θα είναι η αύξηση των περιφερειακών πρωταθλητών που σε ορισμένες περιπτώσεις θα υποκαταστήσουν τις πολυεθνικές. Οι εταιρείες θα θέλουν να πουλήσουν στο εξωτερικό αλλά θα εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμες να επενδύσουν σε διεθνές επίπεδο.

Η ανάπτυξη θα παραμείνει ανισομερής αλλά θα έχει περισσότερο τοπικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα, αν και σε επίπεδο αγορών κυριαρχούν οι ΗΠΑ, στον νέο κόσμο και παρά το γεγονός ότι το δολάριο αντιπροσωπεύει το 62% των παγκόσμιων γνωστών συναλλαγματικών αποθεμάτων ενδεχομένως σε πρώτη φάση να αναπτυχθεί ένας κόσμος πολλαπλών νομισμάτων, με τον ρόλο του ευρώ και του γουάν να αυξάνεται σημαντικά.
Ανακατατάξεις


Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ερευνας (CSRI) της Credit Suisse, το σημερινό κύμα της παγκοσμιοποίησης είναι το δεύτερο σημαντικό που γνώρισε ο κόσμος μετά την περίοδο 1865-1914 που θεωρήθηκε από τους οικονομολόγους και η «χρυσή εποχή της παγκοσμιοποίησης», καθώς γιγαντώθηκε τότε από τους καρπούς της Βιομηχανικής Επανάστασης, αλλά και τις επεκτατικές κινήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, το οποίο πάντως ολοκληρώθηκε το 1914, ως απόρροια των πολέμων και της αύξησης του προστατευτισμού.
Μετά το 1990 η πτώση του κομμουνισμού, η φιλελευθεροποίηση του εμπορίου, η αύξηση των κεφαλαιακών ροών και των επενδύσεων, η αύξηση της κινητικότητας των εργαζομένων, η άνοδος των εξαγωγών και η ανάπτυξη των αναδυομένων οικονομιών, αλλά και ο δυναμισμός της Κίνας και οι επιτυχίες της Ινδίας ανέδειξαν τις σημαντικές ανακατατάξεις στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα χαρακτηρίζοντας τη νέα εποχή, στην οποία βέβαια κορυφαίο ρόλο διαδραματίζουν και οι πολυεθνικές.
Υστερα όμως ήλθαν η χρηματοοικονομική κρίση και η παγκόσμια ύφεση που ακολούθησε την κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008. Εκεί που παρατηρούνταν μια εκτίναξη του πληθωρισμού αναδύθηκε ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού, εκεί που κυριαρχούσε η οικονομική σταθερότητα, η αποσταθεροποίηση ήταν πια η κυρίαρχη τάση, εκεί που η μόχλευση (επενδύσεις με δανεικά) εκτίναξε τις επενδύσεις, κυριάρχησε η απομόχλευση, ενώ η κυρίαρχη τάση των ιδιωτικοποιήσεων έδωσε τη θέση της σε μια σχεδόν ξεχασμένη έννοια, αυτήν των κρατικοποιήσεων.
Αποπαγκοσμιοποίηση


Την ίδια στιγμή αναδύθηκαν πρακτικές όπως ο παρεμβατισμός (έναντι της ελεύθερης οικονομίας) και ο προστατευτισμός (έναντι του ελεύθερου εμπορίου). Τότε ήταν που ακούστηκε η άποψη ότι οι θεαματικές ανατροπές αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης τάσης: της αποπαγκοσμιοποίησης.
Τελικά οι ισχυρές κεντρικές τράπεζες, για να αποφευχθεί το Μεγάλο Κραχ, αύξησαν τον ισολογισμό τους σχεδόν κατά 10 τρισ. δολάρια τυπώνοντας τεράστιες ποσότητες νέου χρήματος για να στηρίξουν την παγκόσμια ανάκαμψη. Ωστόσο, όπως λέγεται, επτά χρόνια μετά ο κόσμος δεν δείχνει να έχει ξεφύγει από τη στενωπό, ενώ με το παγκόσμιο χρέος να έχει αυξηθεί κατά 57 τρισ. δολάρια, όπως παρατηρούν οι οικονομολόγοι, στην πραγματικότητα η παγκόσμια οικονομία δεν ανέκαμψε, απλώς χρησιμοποιήθηκε η μελλοντική ανάπτυξη ως ενέχυρο και ουσιαστικά ο κόσμος δανείστηκε από το μέλλον, ενώ, όπως παρατηρούσε η Saxo Bank, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι πολιτικοί και οι κεντρικές τράπεζες έχουν συστήσει μια ανίερη τριάδα, στο πλαίσιο της οποίας καθένα από τα μέλη εξαρτάται από τα υπόλοιπα για να διατηρήσει την εξουσία του.
Για την Credit Suisse, τα τελευταία χρόνια η διαδρομή της παγκοσμιοποίησης δείχνει να συναντά αρκετά εμπόδια και είναι λιγότερο σαφής. Η κρίση έχει επιβραδύνει την ανάπτυξη, άφησε πίσω της μεγάλα ποσά χρέους, ενώ την ίδια ώρα η ευρωζώνη φαίνεται σε πολλούς να είναι σε μια κατάσταση διαρκούς κρίσης, την ώρα που η διαρθρωτική άνοδος της οικονομίας της Κίνας έχει ενισχύσει τους φόβους ορισμένων σχετικά με τον ρόλο που θα μπορούσε να παίξει μεσοπρόθεσμα στον γεωπολιτικό τομέα. Πού πάνε τα πράγματα; Τα σενάρια της επιτάχυνσης της παγκοσμιοποίησης με κυρίαρχη την οικονομία των ΗΠΑ, όπως επίσης το τέλος της παγκοσμιοποίησης ως απόρροια της αύξησης των εμπορικών, νομισματικών, αλλά και πραγματικών πολεμικών συγκρούσεων, δεν αποτελούν τις κυρίαρχες επιλογές. Ετσι ο πολυπολικός κόσμος μέσω και της ενίσχυσης των περιφερειακών οικονομικών και πολιτικών συστημάτων δείχνει μάλλον πιο κοντά στις προκλήσεις του 21ου αιώνα.


Παγκόσμιο ΑΕΠ
Ο πλούτος μετακινείται ανατολικά

Τα τελευταία χρόνια η γεωγραφική θέση του παγκόσμιου ΑΕΠ αλλά και συνολικά ο παγκόσμιος πλούτος μετακινούνται προς ανατολικά, ενώ μεσοπρόθεσμα το Top 50 των οικονομικών κέντρων του πλανήτη θα κυριαρχείται από πόλεις όπως το Δελχί, η Σανγκάη, η Βομβάη και το Πεκίνο. Ενώ το 1950 το 22% των κέντρων βρισκόταν στις ΗΠΑ, ως το 2030 το ποσοστό αυτό θα μειωθεί στο 6%. Για ορισμένους, ο εκσυγχρονισμός της Ασίας θεωρείται μαζί με την Αναγέννηση και τη Βιομηχανική Επανάσταση ως μία από τις πιο σημαντικές εξελίξεις της παγκόσμιας οικονομικής ιστορίας.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk