Στις 11 Οκτωβρίου 1998 σε μια ολόκληρη σελίδα των Βιβλίων του «Βήματος» είχαμε παρουσιάσει τη βιογραφία του ιδιοφυούς μαθηματικού Τζον Φορμπς Νας από τη δημοσιογράφο του οικονομικού ρεπορτάζ της εφημερίδας «The New York Times» Σίλβια Νάσαρ, που είχε κυκλοφορήσει εκείνη τη χρονιά με τίτλο A beautiful mind. Το βιβλίο είχε κάνει μεγάλη εντύπωση καθώς διερευνούσε, εκτός του συναρπαστικού βίου του Νας, τα πορώδη όρια της μεγαλοφυΐας και της τρέλας. Σε αυτό στηρίχτηκε το 2001 η ταινία του Ρον Χάουαρντ με τον Ράσελ Κρόου στον ρόλο του μαθηματικού. Ο Νας, που σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό δυστύχημα στις 23 Μαΐου στο Νιου Τζέρσι, επηρέασε περισσότερο τα οικονομικά παρά τα μαθηματικά, πράγμα που του αναγνωρίστηκε με την απονομή του βραβείου Νομπέλ Οικονομίας το 1994.
Ο Νας ήταν από τους πρωτοπόρους της θεωρίας των παιγνίων. Καθοριστική ήταν η συμβολή του στην ανάλυση καταστάσεων όπου περισσότεροι των δύο παικτών δεν συνεργάζονται μεταξύ τους και παρ’ όλα αυτά το αποτέλεσμα δεν είναι μηδενικό. Εισήγαγε επίσης την έννοια των ισορροπιών που αντιστοιχεί σε συνδυασμούς καταστάσεων όπου κανένας από τους παίκτες δεν υποχωρεί από τις επιλογές του. Από εκείνη την παρουσίαση του 1998 αντιγράφω ένα από τα παραδείγματα που εικονογραφούν τη θεωρία των παιγνίων και που ονομάζεται «Το δίλημμα του φυλακισμένου». Η αστυνομία συλλαμβάνει δύο υπόπτους που είναι και οι δύο ένοχοι και τους ανακρίνει σε χωριστά κελιά. Αν παραμείνουν πιστοί και δεν προδώσουν ο ένας τον άλλον, θα καταδικαστούν σε έναν χρόνο φυλάκισης ο καθένας. Αν ο ένας προδώσει τον άλλον, ο ίδιος θα αφεθεί αμέσως ελεύθερος και ο συνεργάτης του θα καταδικαστεί σε πέντε χρόνια φυλάκισης. Αν προδώσουν και οι δύο, τότε θα καταδικαστούν σε τρία χρόνια φυλάκισης ο καθένας. Το δίλημμα είναι πώς μπορούν δύο άτομα να συνεργαστούν ώστε να επιτύχουν το καλύτερο και για τους δύο αποτέλεσμα όταν ο ένας δεν έχει καμία δυνατότητα να ξέρει τι θα κάνει ο άλλος και όταν η προδοσία είναι μια δελεαστική στρατηγική.
Το δίλημμα είναι απολύτως επίκαιρο στην περίπτωσή μας.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
