Το χαμένο νόημα της δημοκρατίας

Η απόφαση να εγκαταλείψει κάποιος την σχετική ειρήνη και ευημερία

Το χαμένο νόημα της δημοκρατίας | tovima.gr
ΤΟ ΒΗΜΑ – PROJECT SYNDICATE

Η απόφαση να εγκαταλείψει κάποιος την σχετική ειρήνη και ευημερία για τον βάναυσο πόλεμο και την αστάθεια μπορεί να μοιάζει παράλογη. Αλλά οι νέοι που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σε δημοκρατικές κοινωνίες υποκύπτουν όλο και περισσότερο στη γοητεία οργανώσεων όπως το Ισλαμικό Κράτος, εγκαταλείποντας το σπίτι και την οικογένειά τους για να πολεμήσουν τον τζιχάντ σε μακρινά μέρη. Γιατί έχασε η δημοκρατία τα ανήσυχα αυτά πνεύματα και πώς μπορεί να ξανακερδίσει τις καρδιές και τα μυαλά άλλων που μπορεί να ακολουθήσουν;
Η μολυβένια απελπισία της νέκρωσης, της ανικανότητας και της έλλειψης ελπίδας είναι πολύ λιγότερο ελκυστική από την ένταση _ ακόμα και αν η ένταση βρίσκεται στη βία, στο θάνατο και στην καταστροφή. Εν ολίγοις πρόκειται για ζήτημα νοήματος, του οποίου η ύπαρξη μας δίνει κίνητρο, μας συνδέει μεταξύ μας και βάζει τάξη στη ζωή μας. Αν λείπει _ αν τα δημοκρατικά ιδεώδη και οι θεσμοί δεν παρέχουν μια απτή αίσθηση κοινότητας και σκοπού _, ο κόσμος αναζητά νόημα αλλού το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις τους οδηγεί σε κακόβουλους στόχους.
Αυτή την πρόκληση αντιμετωπίζει η δημοκρατία σήμερα. Είναι μια πρόκληση που πρέπει να αναγνωριστεί όχι μόνο για το τι λέει για τις συνθήκες διαβίωσης στις προηγμένες δημοκρατικές χώρες στον κόσμο αλλά και γιατί κάθε κρίση αποτελεί επίσης ευκαιρία. Η πρόκληση συνίσταται στο να ανακτήσουμε το νόημα που βρίσκεται στην καρδιά της δημοκρατίας.
Η έλξη που ασκούν οργανώσεις όπως το Ισλαμικό Κράτος σε νεαρούς μεγαλωμένους σε δημοκρατικές χώρες αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες ανισότητες των κοινωνιών αυτών όσον αφορά τις εκπαιδευτικές και οικονομικές ευκαιρίες το οποίο καλλιεργεί κυνισμό, παραίτηση και οργή ανάμεσα σε εκείνους που αποκλείονται από την κοινωνική ελίτ.
Οι υπερασπιστές της δημοκρατίας πρέπει να δουν όχι μόνο πώς θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και υλική ευημερία για τους σημερινούς νέους αλλά και πώς θα θρέψουν την ψυχή τους. Αν αποτύχουν, όπως είδαμε, άλλοι θα γεμίσουν το κενό.
Για να κερδίσουν αυτόν τον αγώνα στον οποίο διακυβεύονται πολλά, οι δημοκρατικές κοινωνίες πρέπει να κοιτάξουν πέρα από τη νίκη στο πεδίο της μάχης και να επικεντρωθούν στο να κερδίσουν καρδιές και μυαλά μέσω της δύναμης των ιδεών και της υπόσχεσης για νόημα _ ακριβώς όπως έκανε το Ισλαμικό Κράτος.
Η έννοια ότι οι δημοκρατίες μπορούν να αποκρούσουν τέτοιες δυνάμεις μόνο με τα όπλα οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην ήττα. Πρόκειται για μια μάχη νοημάτων και μπορεί να κερδισθεί μόνο με ιδέες που εμπνέουν ελπίδα, δράση και συνεκτικότητα των ανθρώπων με την κοινωνία.
Η προσπάθεια πρέπει να ξεκινήσει με μια δημόσια οργανωμένη συνάντηση ευρέως φάσματος πολιτικών επιστημόνων, ανθρωπολόγων, θεολόγων, φιλοσόφων και καλλιτεχνών, μεταξύ άλλων, απ’ όλους τους πολιτικούς χώρους. Μέσα σε μια προκαθορισμένη περίοδο, αυτοί πρέπει να παράξουν μια σαφή, απλά γραμμένη έκθεση προς το κοινό.
Η έκθεση πρέπει να αντιμετωπίζει τα ζητήματα – κλειδιά που αφορούν την ζωτικότητα της δημοκρατίας σήμερα. Τι υπάρχει στη βάση της δημοκρατικής ζωής; Πώς εκφράζεται, εκτελείται, θεσμοθετείται και διαφυλάσσεται καλύτερα; Ποιο είναι το καλύτερο μήνυμα ελπίδας της δημοκρατίας και η πιο αξιόπιστη υπόσχεση για μελλοντική άνθηση; Ποιες είναι οι βαθύτερες πολιτιστικές, πνευματικές και διανοητικές πηγές για την ελευθερία, την ανεκτικότητα και την παραγωγικότητα;
Ζούμε σε επικίνδυνους καιρούς. Με τα δημοκρατικά ιδεώδη υπό απειλή σε όλο κόσμο, ακόμη και στις δημοκρατικές χώρες, το κοινό πολιτιστικό και ιδεολογικό τους υπόβαθρο δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο. Το νόημα και η ζωτικότητα που δίνει η δημοκρατία δεν μπορούν να αφεθούν να ξεθωριάσουν.
Η πρόκληση απαιτεί συντονισμένη απάντηση από τους βαθύτερα σκεπτόμενους στοχαστές και τους πιο δημιουργικούς καλλιτέχνες. Αυτός είναι ο σκοπός μας σήμερα. Πρέπει να δεσμευτούμε ότι θα τον επιδιώξουμε με τόσο πάθος όσο επιδιώκουν τον δικό τους οι εχθροί της δημοκρατίας.
*Ο κ. Richard K. Sherwin είναι καθηγητής στη Νομική Σχολή της Νέας Υόρκης

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk