Το ISIS, η Μπόκο Χαράμ και ο… Μπάτμαν

Ποια είναι η σωστή στρατηγική για να αντιμετωπίσεις έναν κόσμο που συνεχίζει να διαιρείται σε ζώνες τάξης και χάους; Αρχικά το καλύτερο θα ήταν να αναγνωρίσεις τις δυνάμεις του χάους, όπως είναι η Μπόκο Χαράμ και το Ισλαμικό Κράτος. Πρόκειται για συμμορίες νέων ανδρών που μας λένε με κάθε τρόπο ότι οι κανόνες δεν ισχύουν πια. Η λογική δεν μπορεί να τους αγγίξει επειδή ο ορθολογισμός δεν τους αφορούσε ποτέ. Η βαρβαρότητά τους προέρχεται από ένα σκοτεινό μέρος, όπου το ριζοσπαστικό Ισλάμ δίνει μια αίσθηση ταυτότητας στους ταπεινωμένους, παραπλανημένους νέους άνδρες που δεν κράτησαν ποτέ μια δουλειά ή το χέρι ενός κοριτσιού. Αυτός είναι ένας τοξικός συνδυασμός. Γι’ αυτό η Οριτ Πέρλοφ, ισραηλινή ειδική στις αραβικές ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, επιμένει ότι αφού δεν μπορώ να επισκεφθώ το Ισλαμικό Κράτος, που είναι γνωστό ως ISIS, και να πάρω συνέντευξη από τους ηγέτες του, το επόμενο καλύτερο που θα μπορούσα να κάνω είναι να δω την ταινία «Μπάτμαν: ο σκοτεινός ιππότης». Συγκεκριμένα, μου είπε να δώσω προσοχή σε έναν διάλογο μεταξύ του Μπρους Γουέιν και του Αλφρεντ Πένιγουορθ.

Μπρους Γουέιν: «Ηξερα ότι η συμμορία δεν θα παραδιδόταν αμαχητί, αλλά αυτό είναι διαφορετικό. Ξεπέρασαν τα όρια».

Αλφρεντ Πένιγουορθ: «Εσείς ξεπεράσατε τα όρια πρώτος, κύριε. Τους πιέσατε. Τους χτυπήσατε σε σημείο απελπισίας. Και αυτοί στην απελπισία τους στράφηκαν σε έναν άνδρα που δεν καταλαβαίνουν πλήρως».

Μπρους Γουέιν: «Οι εγκληματίες δεν είναι περίπλοκοι. Πρέπει απλώς να καταλάβουμε τι θέλει».

Αλφρεντ Πένιγουορθ: «Με κάθε σεβασμό, κύριε Γουέιν, ίσως πρόκειται για έναν άνδρα που ούτε εσείς καταλαβαίνετε πλήρως. Πριν από πολύ καιρό στη Βιρμανία οι φίλοι μου και εγώ εργαζόμασταν για την τοπική κυβέρνηση. Προσπαθούσαν να εξαγοράσουν την αφοσίωση των φυλετικών ηγετών, δωροδοκώντας τους με πολύτιμους λίθους. Αλλά τα καραβάνια τους δέχθηκαν επίθεση βόρεια της Ρανγκούν από έναν ληστή. Ετσι πήγαμε να ψάξουμε τους πολύτιμους λίθους. Αλλά σε έξι μήνες δεν γνωρίσαμε κανέναν που να είχε συνεργαστεί μαζί του. Κάποια ημέρα είδα ένα παιδί να παίζει με ένα ρουμπίνι στο μέγεθος μανταρινιού. Ο ληστής τα σκόρπιζε εδώ κι εκεί».

Μπρους Γουέιν: «Γιατί τα έκλεψε λοιπόν;».

Αλφρεντ Πένιγουορθ: «Επειδή πίστευε ότι ήταν ένα καλό άθλημα. Επειδή κάποιοι άνθρωποι δεν ζητούν πράγματα βάσει της λογικής, όπως τα χρήματα. Δεν μπορούν να τους αγοράσουν, να τους εκφοβίσουν, να τους λογικεύσουν ή να διαπραγματευτούν μαζί τους. Κάποιοι άνθρωποι θέλουν να δουν τον κόσμο να καίγεται».

Μπρους Γουέιν: «Τον ληστή στο δάσος της Βιρμανίας τον πιάσατε;».

Αλφρεντ Πένιγουορθ: «Ναι».

Μπρους Γουέιν: «Πώς;».

Αλφρεντ Πένιγουορθ: «Κάψαμε το δάσος».

Δεν μπορούμε να κάψουμε τη Συρία, το Ιράκ ή τη Νιγηρία. Αλλά υπάρχει στρατηγική για να αντιμετωπιστεί αυτός ο κόσμος του χάους. Οπου υπάρχει χάος –Λιβύη, Ιράκ, Μάλι, Τσαντ, Σομαλία –συνεργαζόμαστε με κάθε πηγή τοπικής, περιφερειακής και διεθνούς τάξης προκειμένου να περιοριστεί ο ιός και μέχρι η βαρβαρότητα να εξασθενήσει. Αυτές οι οργανώσεις δεν μπορούν να κυβερνήσουν, οπότε οι ντόπιοι θα αναζητήσουν εναλλακτικές. Οπου υπάρχει τάξη από πάνω προς τα κάτω –όπως η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία –πρέπει να γίνει προσπάθεια να καταστεί πιο αξιοπρεπής και καθολική. Οπου υπάρχει τάξη και αξιοπρέπεια –Μαρόκο, Ιορδανία, Κουρδιστάν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα –να γίνει πιο συναινετική και αποτελεσματική για να διαρκέσει περισσότερο.

Οπου υπάρχει τάξη και δημοκρατία –σπανιότερο, βλέπε Τυνησία –κάνε ό,τι μπορείς για να τη διατηρήσεις και να την ενισχύσεις με οικονομική βοήθεια και βοήθεια στην ασφάλεια, ώστε να γίνει μοντέλο για τα κράτη και τους ανθρώπους τριγύρω.

Και ταπεινοφροσύνη. Δεν διαθέτουμε τη σοφία, τα μέσα ή τη δύναμη για να περιορίσουμε αυτούς τους οργανισμούς, μέχρι να λειτουργήσουν τα φυσικά αντισώματα εκ των έσω. Οπως μου είπε σε μια συνέντευξη ο Φράνσις Φουκουγιάμα, ο πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, «το ISIS δεν είναι ισχυρό. Απλά τα πάντα τριγύρω του είναι πολύ αδύναμα».

Δεν μπορείς να δημιουργήσεις ένα ισχυρό, απρόσωπο, αξιοκρατικό κράτος όταν οι μόνοι δεσμοί που έχεις είναι η κοινή καταγωγή και όχι οι κοινές αξίες. Η Ευρώπη και η Κίνα χρειάστηκαν αιώνες για να κάνουν αυτή τη μετάβαση, αλλά την έκαναν. Αν ο αραβικός κόσμος δεν μπορέσει να ξεπεράσει τον φυλετισμό του μπροστά στη βαρβαρότητα του ISIS, «δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε» είπε ο Φουκουγιάμα. Και το μέλλον θα έχει πολλούς σκοτεινούς ιππότες.