Οι καλοκαιρινές διακοπές αποτελούν για πολλούς την ευκαιρία να απομακρυνθούν για λίγο από τον αστικό τρόπο ζωής και να έρθουν σε επαφή με τη φύση. Σημαντικό τμήμα αυτής της επαφής αποτελεί και η ενατένιση του βραδινού ουρανού από μια περιοχή με καθαρή ατμόσφαιρα και χωρίς φωτορύπανση. Τότε έρχεται στην επιφάνεια ένα ασυνείδητο δέος μπροστά στην απεραντοσύνη του Σύμπαντος, το ίδιο που ένιωθαν και οι πρόγονοί μας όταν προσπαθούσαν να κρατήσουν την πορεία του πλοίου τους ή να κατανοήσουν τους νόμους της φύσης. Το ενδιαφέρον όμως που δημιουργείται από αυτά τα συναισθήματα συνήθως χάνεται σύντομα επειδή δεν είναι εύκολο να βρει κανείς απάντηση στα ερωτήματα που του δημιουργούνται: Ποια είναι τα αστέρια που βλέπω; Από τι είναι φτιαγμένα; Πού είναι οι πλανήτες; Τι είναι ο Γαλαξίας; Τα τελευταία χρόνια η σύγχρονη τεχνολογία έχει δώσει λύση στο παραπάνω πρόβλημα: το λογισμικό προσομοίωσης του ουρανού σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Με τη βοήθεια τέτοιου είδους λογισμικών μπορούμε να πάρουμε την εικόνα του ουρανού για οποιαδήποτε εποχή, ώρα και τόπο, να εντοπίσουμε τις θέσεις των πλανητών ή να θαυμάσουμε εικόνες ουράνιων αντικειμένων που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Στην αγορά και στο Διαδίκτυο κυκλοφορούν δεκάδες προγράμματα αυτής της κατηγορίας, είτε για Windows είτε για άλλα λειτουργικά συστήματα (Macintosh, Linux κτλ.), τόσο δωρεάν όσο και με πληρωμή. H τόσο μεγάλη ποικιλία κάνει την επιλογή δύσκολη υπόθεση. Ποιο να προτιμήσει κανείς;
Βασικό στοιχείο για μια καλή επιλογή είναι να ξεκαθαρίσουμε τι ζητάμε από το πρόγραμμα προσομοίωσης. Αλλα από αυτά επικεντρώνονται περισσότερο στην απεικόνιση του ουρανού διευκολύνοντας την αναγνώριση των αστερισμών και τον εντοπισμό ουράνιων αντικειμένων με ειδικό ενδιαφέρον (νεφελωμάτων, πλανητών) και άρα είναι κατάλληλα για ουρανογραφία. Αλλα επικεντρώνονται περισσότερο στην παρουσίαση εικόνων από αντικείμενα που δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι και άρα είναι κατάλληλα για «διαστημικό» τουρισμό. Τα περισσότερα βέβαια δίνουν και τις δύο δυνατότητες, συνήθως όμως όχι με την ίδια επιτυχία.
Οσοι έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο μπορούν να βρουν σχεδόν όλα τα διαθέσιμα προγράμματα με αστρονομικό περιεχόμενο, ταξινομημένα ανάλογα με το λειτουργικό σύστημα, στην ιστοσελίδα του Μπιλ Αρνέτ (Bill Arnett), στη διεύθυνση http: //astro. nineplanets. org/astrosoftware. html. Τα περισσότερα, φυσικά, λειτουργούν σε περιβάλλον Windows, υπάρχουν όμως και αρκετά για τα υπόλοιπα λειτουργικά συστήματα, καθώς και μερικά που είναι σε γλώσσα Java και άλλα που «τρέχουν» μέσα από διάφορες ιστοσελίδες του Διαδικτύου. Πολλά από αυτά περιλαμβάνονται σε ένα CD που είχε κυκλοφορήσει πριν από έναν χρόνο μαζί με ένα τεύχος του περιοδικού «Science & Discovery». Για όσους δεν έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο ή έχουν αλλά θα προτιμούσαν να αποφύγουν μια χρονοβόρα συγκριτική επιλογή, παραθέτουμε δύο από τα καλύτερα διαθέσιμα λογισμικά.
Υπάρχουν αρκετά προγράμματα που βοηθούν στην ουρανογραφία, μία από τις καλύτερες όμως επιλογές για όποιον θέλει να αναγνωρίζει τα ουράνια αντικείμενα που παρατηρεί στον νυχτερινό ουρανό είναι το πρόγραμμα Starry Night της εταιρείας Sienna Software. Μπορεί να το αγοράσει κανείς απευθείας από το Διαδίκτυο (http: //www. starrynight. com), υπάρχει όμως και η δυνατότητα να το παραγγείλει ταχυδρομικά. Κυκλοφορεί σε αρκετές εκδόσεις, τόσο για Windows όσο και για Mac OS, με τιμές που κυμαίνονται από 30 ως 100 ευρώ και με διαφορετικές δυνατότητες. H φθηνότερη έκδοση σίγουρα ικανοποιεί, και με το παραπάνω, τις απαιτήσεις ενός μέσου ερασιτέχνη αστρονόμου. Οι ακριβότερες εκδόσεις δίνουν περισσότερες δυνατότητες, όπως εκτύπωση χαρτών του ουρανού σε μεγάλο σχήμα ή άμεση οδήγηση ενός τηλεσκοπίου έτσι ώστε να σκοπεύει στον ουρανό το αστέρι που επιλέγουμε από την οθόνη του υπολογιστή. H αρχική οθόνη που αντικρίζει ο χρήστης, με την εκκίνηση του προγράμματος, είναι μια ρεαλιστική απεικόνιση του ουρανού, όπως τον βλέπει ο ίδιος στον τόπο που βρίσκεται, εκείνη τη στιγμή, είτε είναι ημέρα είτε είναι νύχτα. Στη συνέχεια, με πολύ απλό τρόπο και με τη βοήθεια του γνωστού «ποντικιού» με το οποίο επιλέγουμε σημεία της οθόνης, μπορούμε να δούμε την όψη του ουρανού σε άλλους τόπους ή σε άλλη ημερομηνία και να αναγνωρίσουμε τα αστέρια και τους αστερισμούς μετακινώντας απλώς με το «ποντίκι» τον δρομέα (cursor) επάνω στη συγκεκριμένη θέση της οθόνης.
Από τα λογισμικά που έχουν για βασικό σκοπό την «περιήγηση» στο Σύμπαν, πέρα από τα όρια του πλανήτη μας, υπάρχει ένα πρόγραμμα που σίγουρα ξεχωρίζει από όλα τα άλλα. Πρόκειται για το Celestia, που διανέμεται δωρεάν, μέσω του Διαδικτύου, από τη διεύθυνση http: //www. shatters. net/celestia/ σε μορφές κατάλληλες για λειτουργικά συστήματα Windows, Mac OS και Linux. Το μέγεθος του προγράμματος είναι πραγματικά τεράστιο, φτάνοντας στην πλήρη μορφή του τα 8 Gigabytes, αφού περιέχει σε βάση δεδομένων τις φωτογραφίες πρακτικά όλων των ουράνιων αντικειμένων που παρουσιάζουν αστρονομικό ενδιαφέρον. H αρχική οθόνη που αντικρίζει ο χρήστης είναι το «φινιστρίνι» ενός εικονικού διαστημοπλοίου με το οποίο μπορεί να ταξιδέψει κανείς σε κάθε άκρη του Σύμπαντος, ελέγχοντας την ταχύτητα και την κατεύθυνση του διαστημοπλοίου με το πληκτρολόγιο και το «ποντίκι». Μπορεί να «επισκεφθεί» κανείς τους πλανήτες του δικού μας ηλιακού συστήματος με βάση τις χιλιάδες φωτογραφίες που έχουν ληφθεί από τις ως σήμερα διαστημικές αποστολές αλλά και τους πλανήτες των εξωηλιακών πλανητικών συστημάτων που έχουν ανακαλυφθεί πρόσφατα, όπου η έλλειψη φωτογραφιών έχει αντικατασταθεί με μεγάλη επιτυχία από τη φαντασία των δημιουργών του προγράμματος. Το μεγάλο ατού του Celestia είναι το γεγονός ότι η βάση δεδομένων του ανανεώνεται και εμπλουτίζεται καθημερινά, οπότε έχει κανείς πάντα στη διάθεσή του τις πιο πρόσφατες εικόνες οποιουδήποτε αστρονομικού αντικειμένου. Αυτό δεν συμβαίνει με τα εμπορικά προγράμματα, όπου για να αποκτήσει κανείς την πιο σύγχρονη έκδοση πρέπει να πληρώσει.
