Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Εξω από το ισόγειο κτίσμα, πάνω στο μισοξεραμένο γκαζόν, βλέπουμε μια τσουλήθρα, ένα σκάμμα με άμμο, δύο κατασκευές αναρρίχησης, ξύλινα τραπέζια και παγκάκια. Ο χώρος περιβάλλεται από ψηλά πράσινα κάγκελα με κάμερες παρακολούθησης επί 24ώρου βάσεως και προβολείς. Η μικρή παιδική χαρά βρίσκεται μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα από το αεροδρόμιο του Βερολίνου.
Φέρει το όνομα του εμβληματικού Σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Βίλι Μπραντ. Από την περασμένη εβδομάδα, όταν τέθηκε πανευρωπαϊκά σε εφαρμογή το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, ο χώρος αυτός είναι ο προσωρινός σταθμός ενός μακρινού και επίπονου ταξιδιού για όσους φθάνουν στη Γερμανία αεροπορικώς με σκοπό να ζητήσουν άσυλο.
Το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο ορίζει ότι οι πιθανότητες να το πάρουν είναι σχεδόν μηδενικές αν προέρχονται από χώρα με ποσοστό αναγνώρισης κάτω του 20%, θεωρούνται επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια, έχουν δηλώσει ψευδή στοιχεία ταυτότητας ή αποτελούν δευτερογενή μετανάστευση (δηλαδή έχουν καταθέσει αίτημα ασύλου σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ).
Από τις 12 Ιουνίου η διαδικασία ασύλου δεν θα ξεπερνά πλέον τους τρεις μήνες. «Είναι μια απίστευτα γρήγορη διαδικασία, ενώ μέχρι σήμερα διαρκούσε πολλούς μήνες» υπενθύμισε ο γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ στους δημοσιογράφους που προσκάλεσε για να καλύψουν τα «εγκαίνια» της νέας εποχής στη διαδικασία ασύλου. Μιλώντας στο πλευρό υπουργών από το κρατίδιο του Βρανδεμβούργου, ο Ντόμπριντ έκανε το παν για να καταστήσει σαφές ότι η Γερμανία γυρίζει σελίδα.
«Πρόκειται για σαφήνεια στις αρμοδιότητες ελέγχου των εξωτερικών συνόρων, για συνέπεια στην εφαρμογή, για λειτουργικότητα των περιπτώσεων του Κανονισμού Δουβλίνου… Θέλουμε να κατευθύνουμε, να διασφαλίσουμε, να σταθεροποιήσουμε, να βγούμε από περίοδο δυσλειτουργίας και να μπούμε σε περίοδο λειτουργικότητας και αμοιβαίας ευθύνης… στο παρελθόν η δευτερογενής μετανάστευση είχε προκαλέσει χάος αρμοδιοτήτων, τώρα αποκαθιστούμε τη λειτουργικότητα».
Τα μηνύματα έχουν αποδέκτη κυρίως την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD). Με όχημα αρχικά την κρίση του ευρώ και αργότερα την αθρόα είσοδο μεταναστών από το 2015 και μετά, κατάφερε σύμφωνα με τελευταία δημοσκόπηση για λογαριασμό της «Bild» να γίνει πρώτη δύναμη στη χώρα με 29%. Ο συντηρητικός Ντόμπριντ, από τη βαυαρική Χριστιανοκοινωνική Ενωση (CSU), κομπορρημονεί ότι από τότε που ανέλαβε υπουργός Εσωτερικών έχει μειωθεί αισθητά η παράτυπη μετανάστευση. Απέσπασε μάλιστα τα εύσημα από τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Αυτό που αποκρύπτει ωστόσο είναι ότι η μείωση των αιτήσεων ασύλου ξεκίνησε ήδη με την επιβολή ελέγχων στα σύνορα της Γερμανίας από την προηγούμενη κυβέρνηση, χωρίς να αποτυπωθεί στα ποσοστά αποδοχής της νυν κυβέρνησης που βρίσκονται στα τάρταρα.
«Μυθοπλασία μη εισόδου»
Επίσημα το χαμηλό οίκημα ονομάζεται Κέντρο Εξωτερικών Συνόρων, αν και βρίσκεται εκτός του διεθνούς αεροδρομίου του Βερολίνου. Βάσει μιας νομικής κατασκευής, ο αιτών άσυλο αντιμετωπίζεται σαν να μην έχει μπει στη Γερμανία. «Μυθοπλασία μη εισόδου» το αποκάλεσε ο Ρενέ Βίλκε, υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων του Βρανδεμβούργου. «Ο χώρος προορίζεται για μια συγκεκριμένη διαδικασία που αν δεν γίνει με αυτόν τον τρόπο, θα έχουμε αφίξεις και εισόδους στη χώρα με ατελείωτες και περίπλοκες διαδικασίες επαναπροώθησης ή απέλασης» εξήγησε στους δημοσιογράφους. «Για να μην ξανασυμβεί αυτό, πρέπει να υπάρχει ένα ενδιάμεσο στάδιο, μια μυθοπλασία μη εισόδου, μια τεκμαιρόμενη μη είσοδος, η οποία πρέπει να είναι χωρικά περιορισμένη και να εφαρμόζεται υπό συγκεκριμένες συνθήκες».
Η τεκμαιρόμενη μη είσοδος κρίνεται προβληματική από νομομαθείς. Η ειδική σε θέματα μεταναστευτικού δικαίου Ντάντα Σμαλτς, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ της Χαϊδελβέργης, θεωρεί ότι αποτελεί παράθυρο αποστέρησης δικαιωμάτων. Οταν τεκμαίρεται ότι κάποιος δεν έχει εισέλθει στη Γερμανία, υπάρχει η ανησυχία ότι δεν θα εφαρμοστούν θεμελιώδη δικαιώματα του κράτους δικαίου. Στους αιτούντες άσυλο ασκείται κρατική εξουσία με εξονυχιστική διαδικασία screening προσωπικών δεδομένων και υγείας. Αλλά νομικά θεωρούνται «απόντες», επισημαίνει η γερμανίδα ερευνήτρια.
Η Ελλάδα και ο… Πάπας Λέων
Yπνοδωμάτια με κουκέτες και λιτή επίπλωση, χώρος προσευχής, κουζίνα, τουαλέτες με ντους, δωμάτιο με παιχνίδια για παιδιά. Τα απολύτως βασικά. «Πράγματι, δεν είναι πολυτελείς οι εγκαταστάσεις, αλλά δεν είναι αυτό το ζητούμενο εδώ» είπε μετά την επίσκεψη ο Ντόμπριντ στους δημοσιογράφους. «Υπάρχουν όλα όσα χρειάζεται κάποιος». «Το Βήμα» ρώτησε τον γερμανό υπουργό Εσωτερικών για τις επαναπροωθήσεις των δευτερογενών ροών, που αποτελούσαν μέχρι πρότινος σημείο τριβής στις ελληνογερμανικές σχέσεις. «Η συνεργασία μας εξελίσσεται πολύ καλά» μας είπε. «Γνωρίζουμε ότι για τους Ελληνες, όπως και για κάθε χώρα στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, αποτελούν συχνά ιδιαίτερη πρόκληση. Ωστόσο, ειδικά τους τελευταίους μήνες, καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια εξαιρετική και πολύ λειτουργική συνεργασία. Είμαι ευγνώμων που βρισκόμαστε σε μια πολύ συντονισμένη σχέση αυτή τη στιγμή. Στο παρελθόν, δεν τηρούνταν όλοι οι κανόνες αλλά μιλήσαμε πολύ ανοιχτά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε χώρα, και βρήκαμε κοινό παρονομαστή. Εχω εξαιρετική σχέση με τον έλληνα υπουργό». Ο Ντόμπριντ αναφέρθηκε και στην ενεργό συμμετοχή της Ελλάδας στην ομάδα εργασίας με άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την αναζήτηση Κόμβων Επιστροφής (Return Hubs) σε τρίτες χώρες, βασικό πυλώνα του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου. Περισσότεροι από 30 δημοσιογράφοι από τη Γερμανία και το εξωτερικό ρώτησαν στη συνέχεια τον υπουργό πώς αντιδρά στην κριτική ότι η δομή μοιάζει με φυλακή. Ο ανταποκριτής του Al Jazeera μετέφερε τα λόγια του Πάπα Λέοντα στο κέντρο φιλοξενίας προσφύγων στην Τενερίφη ότι «όλοι είμαστε πρόσφυγες στη γη». Αλλά ο Ντόμπριντ δεν έχει χρόνο για προβληματισμούς.
Το Κέντρο Εξωτερικών Συνόρων είναι μόνο η αρχή. Ή το τέλος για όσους φιλοξενηθούν εκεί – ο βόμβος των αεροπλάνων προδικάζει το μέλλον τους.
