Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Νέα οικονομική έρευνα δείχνει ίσως μια αλλαγή στον τρόπο σκέψης σχετικά με την επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) στην αγορά εργασίας. Η έλευση της συγκεκριμένης τεχνολογίας εγείρει ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ οδεύουν προς ένα μέλλον με πολύ λίγες θέσεις εργασίας. Ωστόσο, η πρόκληση για την οικονομία μπορεί να είναι ακριβώς η αντίθετη: μια απότομη επιβράδυνση του αριθμού των ατόμων που εισέρχονται στο εργατικό δυναμικό, η οποία θα οδηγήσει σε μια πρωτοφανή εποχή έλλειψης εργατικών χεριών.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας, σύμφωνα με ανάλυση του κορυφαίου δημογράφου Στίβεν Ραγκλς. Ο Ραγκλς υποστηρίζει ότι αυτή η αλλαγή θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων και να ωθήσει τους μισθούς σε υψηλότερα επίπεδα.
Θα μπορούσε επίσης να σημαίνει ότι για να παραμείνει υγιής η οικονομία θα χρειαστεί εκείνο το είδος της ώθησης στην παραγωγικότητα το οποίο ίσως φέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η μικρότερη αύξηση
«Εάν υπάρξει μια άνευ προηγουμένου έλλειψη εργατικού δυναμικού, αυτό θα αποτελέσει ένα τεράστιο κίνητρο για την υιοθέτηση μέσων εξοικονόμησης εργασίας όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη» λέει ο Ραγκλς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, ο οποίος το 2022 κέρδισε την επιχορήγηση MacArthur Genius για το έργο του στις στατιστικές πληθυσμού. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε φέτος τον Μάιο στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, ο Ραγκλς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται εν μέσω μιας παρατεταμένης επιβράδυνσης των ρυθμών αύξησης του εργατικού τους δυναμικού, η οποία σταδιακά θα μετατραπεί σε ξεκάθαρη συρρίκνωση.
Βασιζόμενος σε μια ανάλυση δεδομένων της αμερικανικής Υπηρεσίας Απογραφής και σε εκτιμήσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου για τη μετανάστευση και τη θνησιμότητα, ο Ραγκλς προέβλεψε ότι στη δεκαετία που λήγει το 2030 το εργατικό δυναμικό των ΗΠΑ, δηλαδή ο αριθμός των ατόμων που εργάζονται ή αναζητούν εργασία, θα έχει αυξηθεί μόλις κατά 9,1 εκατομμύρια άτομα. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στη μικρότερη δεκαετή αύξηση από το διάστημα 1950-1960. Για τη δεκαετία που πρόκειται να έρθει προβλέπει ότι το εργατικό δυναμικό θα συρρικνωθεί κατά 2,1 εκατομμύρια ή κατά 1,3%.
Δύο παράγοντες
Η μεγάλη αύξηση του εργασιακά μάχιμου πληθυσμού διήρκεσε, λόγω του «Baby Boom», περισσότερο από όσο πίστευαν πολλοί ειδικοί. Σε μια ομιλία του το 1978 στην Αμερικανική Ενωση Πληθυσμιακών Μελετών, ο οικονομολόγος και δημογράφος Ρίτσαρντ Ιστερλιν είχε προβλέψει ότι η μείωση των προσαρμοσμένων στον πληθωρισμό μισθών των νέων ανδρών – υποχώρησαν όταν οι Baby Boomers βγήκαν στην αγορά εργασίας – θα είχε αντιστραφεί έως το 1984, καθώς η πολύ μικρότερη πληθυσμιακά Γενιά Χ ενηλικιωνόταν και θα ξεκινούσε να εργάζεται.
Αυτό που δεν είχε υπολογίσει ήταν η μεγάλη άνοδος στο ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό και η μεγάλη αύξηση της μετανάστευσης. Αυτοί οι δύο παράγοντες μαζί οδήγησαν σε μια πολύ πιο σταδιακή μείωση του αριθμού των ανθρώπων που έμπαιναν στην αγορά εργασίας από ό,τι περίμενε ο Ιστερλιν.
Αμφότεροι οι παράγοντες φαίνεται να έχουν πλέον ολοκληρώσει τον κύκλο τους, σύμφωνα με τον Ραγκλς. Εν τω μεταξύ, μια απότομη πτώση στα ποσοστά γονιμότητας στις ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 2000, θα έχει ως αποτέλεσμα τα επόμενα χρόνια να εισέλθουν λιγότεροι νέοι στην ενήλικη ζωή. Ο ίδιος εκτιμά ότι καθώς ο αριθμός των εργαζομένων θα φθίνει οι μισθοί για τους νέους θα αυξηθούν, δίνοντας κίνητρο σε περισσότερους ανθρώπους να ενταχθούν στο εργατικό δυναμικό. Πιστεύει επίσης ότι ο συνδικαλισμός θα μπορούσε να ενισχυθεί.
Οι αστερίσκοι
Υπάρχουν βέβαια αστερίσκοι στο σενάριο του Ραγκλς. Ενας εξ αυτών – που αξίζει να σημειωθεί – είναι ότι αν υπάρξει μια απότομη ανάκαμψη της μετανάστευσης, η προσφορά εργαζομένων μπορεί να μη μειωθεί τόσο πολύ. Ωστόσο, αν έχει δίκιο, η οικονομία θα πρέπει να βασιστεί σε ένα μικρότερο εργατικό δυναμικό για να πετύχει την ανάπτυξη που χρειάζεται, προκειμένου να συντηρήσει έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων ατόμων.
Και κάπου εδώ μπαίνει στην εικόνα η Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι οικονομολόγοι είναι διχασμένοι ως προς το αν η τεχνολογία θα «κλέψει» τελικά θέσεις εργασίας ή αν, αντίθετα, θα βοηθήσει τους εργαζομένους να αποδίδουν περισσότερο. Οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης έγιναν στόχος έντονης κριτικής και τελευταία έχουν αλλάξει τη στάση τους, κλίνοντας πλέον υπέρ της δεύτερης άποψης.
Ωστόσο, ένα πράγμα στο οποίο συμφωνούν οι οικονομικοί αναλυτές είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα δώσει όντως ώθηση στην παραγωγικότητα. Νέα έρευνα από τους οικονομολόγους Νταρόν Ατζέμογλου, Ντέιβιντ Οτορ, Κίλαν Μπερν και Αντριου Σκοτ δείχνει ότι ιστορικά οι οικονομίες τείνουν να αντισταθμίζουν την έλλειψη νεότερων εργαζομένων με αύξηση της αποδοτικότητας.
Σε ένα έγγραφο εργασίας που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του Εθνικού Γραφείου Οικονομικών Ερευνών αυτόν τον μήνα, οι οικονομολόγοι εξέτασαν τόσο κοινότητες στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και σε διάφορες χώρες, προκειμένου να αναλύσουν πώς αντιδρούν οι οικονομίες στα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων. Το βασικό τους εύρημα ήταν ότι αντί να φρενάρει την οικονομία, η βραδύτερη πληθυσμιακή αύξηση συνδέεται με υψηλότερο ΑΕΠ ανά ενήλικο σε ηλικία εργασίας και με υψηλότερους μισθούς.
H παραγωγικότητα
«Οι αγορές εργασίας που δεν διαθέτουν πολλούς εργαζομένους λειτουργούν πραγματικά θετικά για αυτούς και βελτιώνουν και την παραγωγικότητα» σχολιάζει ο Ατζέμογλου, καθηγητής στο MIT, ο οποίος τιμήθηκε με το Νομπέλ Οικονομίας 2024. Αυτές οι αυξήσεις στην παραγωγικότητα τείνουν ιστορικά να αρκούν για να στηρίξουν τη συνολική αύξηση του ΑΕΠ. Οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι όταν οι νέοι εργαζόμενοι γίνονται δυσεύρετοι, οι επιχειρήσεις αντιδρούν επενδύοντας περισσότερο σε τεχνολογίες εξοικονόμησης εργασίας. Ενα από τα στοιχεία που ανακάλυψαν και το οποίο επιβεβαιώνει αυτόν τον ισχυρισμό είναι ότι χώρες αλλά και περιοχές των ΗΠΑ με φθίνοντα ποσοστά γεννήσεων καταγράφουν αυξήσεις στις πατέντες που αφορούν τρόπους εξοικονόμησης εργασίας.
Το κατά πόσο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει τα οφέλη που εξασφάλισαν παλαιότερες τεχνολογίες παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Για παράδειγμα, τα τεράστια οφέλη στην παραγωγικότητα που ίσως προκύψουν από την Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι «απολύεις εργαζομένους αντί να τρέχεις πίσω τους», παρά τη συρρίκνωση της δεξαμενής του εργατικού δυναμικού, σημειώνει ο Ατζέμογλου.
Αντιστρόφως, η βελτίωση στην παραγωγικότητα που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ μικρή ή πολύ καθυστερημένη για να αντισταθμίσει το επερχόμενο δημογραφικό σοκ.
