Ο ιστορικός του μέλλοντος δεν θα είναι επιεικής με τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και δικαίως: Παρά την εξαιρετικά ευνοϊκή οικονομική και πολιτική συγκυρία, τα αποτελέσματα υπήρξαν επιεικώς πενιχρά.
Ας μην ξεχνάμε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη διαχειρίστηκε τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά κονδύλια στην ιστορία της χώρας μας, άνω των 62-65 δισ. ευρώ, λειτουργώντας στο πλαίσιο ενός ενάρετου διεθνούς οικονομικού κύκλου και απολαμβάνοντας εσωτερική πολιτική σταθερότητα και συναίνεση (ή έστω ανοχή) από μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Τι πέτυχε με αυτό το τεράστιο κεφάλαιο η κυβέρνηση; Αναλογικά ελάχιστα. Η ανάπτυξη της οικονομίας έμεινε μακριά από τις προβλέψεις και βασίστηκε στην εισροή ευρωπαϊκών πόρων, που δεν θα επαναληφθούν, καθώς η Ευρώπη ετοιμάζεται να ρίξει το βάρος στην άμυνά της. Το οικονομικό μας μοντέλο παραμένει μη βιώσιμο μακροπρόθεσμα, καθώς βασίζεται στις εισροές αυτές, στην εσωτερική κατανάλωση, στον τουρισμό και στην Golden Visa.
Παρά την πομπώδη διαφήμιση σχεδόν κάθε νομοθετικής πρωτοβουλίας της κυβέρνησης ως «μεταρρύθμισης», η ωμή αλήθεια είναι ότι οι διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και διοίκησης, που μας οδήγησαν το 2009 στα βράχια, όχι μόνο δεν αντιμετωπίστηκαν, αλλά επιδεινώθηκαν: Η Ελλάδα κατρακυλά στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης ως προς την παραγωγικότητα της εργασίας λόγω επενδυτικής και τεχνολογικής υστέρησης, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παραμένει και το ιδιωτικό χρέος διογκώνεται. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας μας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης από το 95% του μ.ό. της ΕΕ (στο μέσο της σχετικής κατάταξης) προ 20ετίας έχει κατρακυλήσει στο 68% και στην τελευταία θέση.
H ανεργία αποκλιμακώθηκε, αλλά οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται είναι χαμηλής προστιθέμενης αξίας και αποδοχών. Η μείωση του δημόσιου χρέους και τα πλεονάσματα δεν προέρχονται από την παραγωγικότητα της οικονομίας, τις εξαγωγές και την εισροή επενδύσεων, αλλά από τον πληθωρισμό και την αντιαναπτυξιακή υπερφορολόγηση: πρόκειται για τα «ματωμένα πλεονάσματα» που ορθώς καταδίκαζε όσο βρισκόταν στην αντιπολίτευση ο Κ. Μητσοτάκης. Η εισροή επενδυτικών κεφαλαίων περιορίζεται εν πολλοίς στα ακίνητα και τον τουρισμό, ενώ οι επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, τεχνολογία, έρευνα και ψηφιακά συστήματα παραμένουν αναλογικά χαμηλές. Οι πόροι του ΤΑΑ θα μπορούσαν να βοηθήσουν την οικονομία μας να μεταβεί σε ένα βιώσιμο και σύγχρονο παραγωγικό μοντέλο, αλλά αυτή η ευκαιρία φαίνεται πως χάθηκε.
Σε πολιτικό επίπεδο, όμως, η ζημιά είναι πολύ μεγαλύτερη. Ο ελληνικός λαός βιώνει σήμερα οικονομική ανισότητα ανεπανάληπτη στα μεταπολεμικά χρόνια, η οποία επιδεινώνεται από την πίεση του πληθωρισμού τροφίμων, ενοικίων και καυσίμων στα κατώτερα εισοδήματα, με αποτέλεσμα ακόμα και οι μέσες μηνιαίες αποδοχές των 1.300 ευρώ να μοιάζουν πλέον περισσότερο με επίδομα ανεργίας από άποψη αγοραστικής αξίας. Ως αποτέλεσμα, το πολιτικό κλίμα στην κοινωνία έχει επιδεινωθεί σημαντικά. Τα ευρήματα των ερευνών, όπως αυτή της Metron Analysis που παρουσιάστηκε στο συνέδριο του «Κύκλου Ιδεών», είναι αποκαλυπτικά: Η οκταετία Μητσοτάκη θα αφήσει πίσω της ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας εξουθενωμένο και με την αίσθηση της αδικίας, της ανισότητας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Πρόκειται για μια καύσιμη ύλη που θέτει σε κίνδυνο την κοινωνική ειρήνη και τη μελλοντική πορεία της χώρας.
Την ίδια στιγμή, η γενικευμένη αίσθηση της διαφθοράς και της ατιμωρησίας, όπως και ο τρόπος που έχει πολιτευτεί η κυβερνητική παράταξη απέναντι στη Δικαιοσύνη, τις ανεξάρτητες αρχές και συνολικά το κράτος δικαίου, έχουν καταφέρει καίρια πλήγματα στους θεσμούς του πολιτικού φιλελευθερισμού, κανονικοποιώντας τον τραμπισμό και τον ορμπανισμό και στρώνοντας τον δρόμο στον αντισυστημισμό.
Η οικονομική επιβράδυνση που έρχεται τα επόμενα χρόνια, ακόμα και αν δεν εξελιχθεί σε ύφεση και κρίση, είναι δεδομένο ότι θα βρει τη χώρα μας με το ίδιο παρωχημένο, ανορθολογικό και ευάλωτο οικονομικό μοντέλο, αλλά και μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας οικονομικά εξουθενωμένο και χωρίς λίπος να κάψει. Θα είναι τότε που θα καταστεί σαφής και στον τελευταίο Ελληνα η τεράστια ευκαιρία που σπαταλήθηκε αυτή την οκταετία.
Ο κ. Χρήστος Απ. Κακλαμάνης είναι γραμματέας Τομέα Δικαιοσύνης ΠαΣοΚ-ΚΙΝΑΛ και σύμβουλος ΔΣΑ.
