Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η ρεμπέτικη μουσική είναι ταυτισμένη με τις καθημερινές δυσκολίες και αντανακλά τις αντιλήψεις για τη ζωή, την ξενιτιά, τον ξεριζωμό και τον έρωτα. Δεν είναι μόνο τραγούδι της παρηγοριάς, αλλά ανθρώπινα βιώματα που έχουν αφήσει ιστορία στην ελληνική λαϊκή μουσική παράδοση. Στην άλλη άκρη του κόσμου, στη Μελβούρνη, η ρεμπέτικη μουσική είναι ακόμη ζωντανή και Ελληνοαυστραλοί, πολλοί από αυτούς μετανάστες τρίτης και τέταρτης γενιάς, μοιράζονται το πάθος τους για τα σμυρναίικα και ρεμπέτικα τραγούδια με όλη την πόλη και όχι μόνο.
Μια «απόδημη» επαφή με το ρεμπέτικο
Η μαζική μετανάστευση στη Μελβούρνη στις δεκαετίες του 1950 και’60 δημιούργησε πολλές πολιτιστικές αδελφότητες και μουσικά συγκροτήματα. Ανάμεσα σε αυτά είναι και η Απόδημη Κομπανία (Μπάντα των Φίλων), που υπήρξε ένα από τα πρώτα μουσικά σύνολα στη ρεμπέτικη μουσική σε όλη την Αυστραλία. Το συγκρότημα δημιουργήθηκε από μια παρέα φοιτητών υπό τη στήριξη του έλληνα λόγιου και μουσικολόγου Στάθη Γκόντλετ στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης στις αρχές του 1980.
Η Απόδημη Κομπανία ήταν αυτή που αναβίωσε το ρεμπέτικο στη Μελβούρνη πριν από τέσσερις δεκαετίες.
Τα αδέλφια Γιώργος και Μανόλης Γαλιάτσος, Νίκος Βεργόπουλος, Τζίμης και Θωμάς Δημητρίου ανακάλυψαν και αγάπησαν παλιές ηχογραφήσεις ρεμπέτικων τραγουδιών. Η πρώτη τους εμφάνιση ως συγκρότημα ήταν το 1984, σε μια μπυραρία απέναντι από τη Victoria Market, τη φημισμένη ανοιχτή αγορά της Μελβούρνης. Το 1987 ηχογράφησαν το πρώτο τους δίσκο «Rebetika Songs of Greece» με τη δισκογραφική εταιρεία Brunswick Recordings, που συμπεριλήφθηκε στα Εθνικά Αρχεία Ταινιών και Ήχου της Αυστραλίας στην κατηγορία «Ήχοι της Αυστραλίας».
Ο πρόωρα χαμένος (σε ηλικία μόλις 46 ετών) Eκτορας Κοσμάς, Ελληνοαυστραλός μουσικός, έπαιξε κυρίαρχο ρόλο στα πολιτιστικά δρώμενα της παροικίας. Σε μια συνέντευξή του είχε δηλώσει «από παιδί αγαπούσα κάθε είδους μουσική, όταν όμως άκουγα τα ρεμπέτικα τραγούδια που συχνά – πυκνά έπαιζε το πικάπ του πατέρα μου, ένιωθα ότι αυτή η μουσική μιλούσε απευθείας στην ψυχή μου». Στα φοιτητικά του χρόνια συναναστράφηκε με άλλους Ελληνες που είχαν την ίδια αγάπη για τα ρεμπέτικα και τα δημοτικά και μπήκε στο μουσικό συγκρότημα «Απόδημη Κομπανία», παίζοντας βιολί και μπαγλαμά κάθε Παρασκευή και Κυριακή βράδυ στη φημισμένη μπυραρία «Retreat» στο Brunswick της Μελβούρνης, στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και αρχές αυτής του 1990.
Αν και σήμερα η Απόδημη Κομπανία δραστηριοποιείται πλέον στην Ελλάδα, συνεχίζει να δίνει στους Ελληνες της Αυστραλίας τη μαγεία του ρεμπέτικου τραγουδιού κάθε φορά που περιοδεύει στους Αντίποδες, ενώ έχει κυκλοφορήσει 9 άλμπουμ (με πιο πρόσφατο τη «Χαρμολύπη»).
Οι συνεχιστές
Η ρεμπέτικη μουσική στη Μελβούρνη έχει αναπτυχθεί πολύ τα τελευταία χρόνια. Ένας από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους σε αυτή τη σκηνή είναι ο Κωνσταντίνος Καλαμαράς – ιδρυτής του συγκροτήματος Estudiantina of Melbourne (Εστουδιαντίνα της Μελβούρνης), ο οποίος μοιράστηκε μαζί μας την εμπειρία του από τη ρεμπέτικη σκηνή της Μελβούρνης και το πώς η μουσική αυτή συνεχίζει να εμπνέει και να συνδέει την ελληνική κοινότητα της Αυστραλίας.
Ο Κωνσταντίνος άκουσε ρεμπέτικο για πρώτη φορά όταν ήταν εννιά χρονών. O πατέρας του τον είδε που είχε μεγάλο ενδιαφέρον γι’ αυτό και του αγόρασε μπαγλαμά για να μάθει να παίζει. Μεγάλωσε σε οικογένεια με μουσικές επιρροές και είχε πάντα επαφή με την Ελλάδα, όπου και για ένα διάστημα πήγε σχολείο. Για εκείνον, η ρεμπέτικη μουσική είναι ένας τρόπος να μαθαίνει και να ακούει ελληνικά μέσα από τους στίχους και τις μελωδίες και μέσα από τη μουσική βελτίωσε και τα ελληνικά του. «Η Μελβούρνη είναι ιδανικός τόπος για την ελληνική μουσική, καθώς διαθέτει πολλούς ταλαντούχους μουσικούς και ένα κοινό που αγαπά βαθιά την παράδοση του ρεμπέτικου» μας δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ρεμπέτικοι αυτοσχεδιασμοί
Τα τελευταία πέντε χρόνια ο Κωνσταντίνος οργανώνει το Rebetiko Jam κάθε Τετάρτη. «Στο jam έρχονται διαφορετικά άτομα κάθε φορά – όχι απαραίτητα Έλληνες. Έχουμε και Ιρλανδούς και Λιβανέζους οι οποίοι αγαπάνε τον ήχο του μπουζουκιού και του μπαγλαμά και θέλουν να μάθουν περισσότερα για τη μουσική». Σε αυτό το μουσικό περιβάλλον, ο Κωνσταντίνος βοηθάει τους συμμετέχοντες να μάθουν τραγούδια, τους δίνει υλικό και προσπαθεί να δημιουργήσει μια θετική «ροή» ώστε όλοι να νιώθουν άνετα να παίξουν. Πιστεύει ότι είναι υγιές οι νέοι να ακούν όχι μόνο παραδοσιακά ρεμπέτικα αλλά και σύγχρονη ελληνική μουσική, ώστε να γνωρίζουν τη γλώσσα και τον πολιτισμό πιο ολοκληρωμένα.
«Η Μελβούρνη είναι ιδανικός τόπος για την ελληνική μουσική, καθώς διαθέτει πολλούς ταλαντούχους μουσικούς και ένα κοινό που αγαπά βαθιά την παράδοση του ρεμπέτικου», λέει ο Κωνσταντίνος Καλαμαράς.
Η ρεμπέτικη μουσική, παρόλο που γεννήθηκε πριν από πολλές δεκαετίες, εξακολουθεί να συγκινεί και να ενώνει τους ανθρώπους μέχρι σήμερα. Οι στίχοι της αγγίζουν διαχρονικά θέματα και στην Αυστραλία. Πολλοί νέοι Ελληνοαυστραλοί δείχνουν αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα ρεμπέτικα, είτε μέσα από συναυλίες είτε μέσα από μουσικά σχήματα που συνεχίζουν την παράδοση.
Το μέλλον του ρεμπέτικου στους Αντίποδες φαίνεται αισιόδοξο, καθώς οι νέες γενιές δεν το αντιμετωπίζουν ως παλιά και παρωχημένη μουσική, αλλά ως ένα ζωντανό κομμάτι της ελληνικής ταυτότητας, που συνεχίζει να εξελίσσεται και να εμπνέει.
