Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Πριν από τρία χρόνια το ChatGPT εμφανίστηκε μπορώντας να συντάξει ένα πειστικό email. Σήμερα η συζήτηση έχει μετακινηθεί στους AI agents: συστήματα που ακολουθούν οδηγίες πολλών βημάτων, αντλούν δεδομένα από διάφορες πηγές και εκτελούν εργασίες με περιορισμένη επίβλεψη. Η τεχνολογία έχει ξεπεράσει την ικανότητα των περισσότερων οργανισμών να την αφομοιώσουν.
Η έκθεση «State of AI» της McKinsey, του Νοεμβρίου 2025, που καλύπτει σχεδόν 2.000 οργανισμούς σε 105 χώρες, ξεκαθαρίζει την εικόνα. Το 88% των εταιρειών χρησιμοποιεί ΤΝ κάπου στη λειτουργία του, αλλά μόνο περίπου το ένα τρίτο την έχει εντάξει σε μεγάλη κλίμακα. Οι υπόλοιπες παραμένουν εγκλωβισμένες σε πιλοτικά που δεν φτάνουν ποτέ σε παραγωγική λειτουργία. Οσες βρίσκονται μπροστά αντιμετωπίζουν την ΤΝ ως αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας και όχι ως αγορά λογισμικού: επενδύουν περισσότερο, επανασχεδιάζουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η δουλειά και εξασφαλίζουν ότι η ηγεσία είναι συντονισμένη γύρω από αυτό.
Μια μελέτη του MIT, του Μαρτίου 2026, από τον Malone και τους συνεργάτες του, χαρτογραφεί πού δημιουργεί αξία η ΤΝ σε σχεδόν 40.000 εργασιακές δραστηριότητες. Δύο ευρήματα έχουν σημασία: η χρήση είναι εξαιρετικά συγκεντρωμένη, με το 92% των σημερινών εφαρμογών να εστιάζει σε μόλις το 6,8% των δραστηριοτήτων, ενώ οι εργασίες που βασίζονται στην πληροφορία απορροφούν περίπου το 72% της αξίας και οι φυσικές εργασίες μόνο το 12%. Για τη ναυτιλία, έναν κλάδο που λειτουργεί και στις δύο διαστάσεις, αυτή η ασυμμετρία ορίζει ταυτόχρονα και την ευκαιρία και το χάσμα.
Το χάσμα είναι ήδη ορατό
Δύο διαχειρίστριες εταιρείες στον Πειραιά διαθέτουν πανομοιότυπες συνδρομές σε εργαλεία TN. Στο ένα γραφείο, η ΤΝ συντάσσει email ρουτίνας. Στο άλλο, διαβάζει εισερχόμενα ερωτηματολόγια αξιολόγησης από ναυλωτές, τα διασταυρώνει με την τεκμηρίωση του πλοίου και συντάσσει τις απαντήσεις με παραπομπές στις πηγές. Ιδια άδεια χρήσης, ίδιο κόστος. Διαφορετική εταιρεία σε δύο χρόνια.
Αυτό διαφέρει από τα έργα λογισμικού που γνωρίζει καλά η ναυτιλία. ERP, συστήματα προγραμματισμένης συντήρησης, πλατφόρμες ναυλώσεων: όλα αυτά ήταν έργα που επιβάλλονταν από την κορυφή. Αγοράζατε ένα σύστημα, εκπαιδεύατε το προσωπικό, επιβάλλατε τη χρήση του. Η ΤΝ δεν λειτουργεί έτσι. Η αξία βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο τη χρησιμοποιεί ο καθένας στις δικές του συγκεκριμένες εργασίες· αυτό σημαίνει ότι η ουσιαστική επένδυση γίνεται στους ανθρώπους, όχι στις άδειες χρήσης. Η λύση δεν μπορεί να υπαγορευτεί από πάνω.
Η εργασία υψηλότερης αξίας είναι ταυτόχρονα εκείνη όπου το κόστος του λάθους είναι μεγαλύτερο. Συγκρίνετε τρεις προσφορές προμηθευτών σε διαφορετικές μορφές και νομίσματα: η ΤΝ το κάνει σε λεπτά και επισημαίνει τη φθηνότερη επιλογή. Η παγίδα είναι ότι μπορεί να διαβάσει λάθος έναν Incoterm ή να παραλείψει ένα κόστος μεταφοράς «κρυμμένο» σε υποσημείωση. Το λάθος αποτέλεσμα μοιάζει πανομοιότυπο με το σωστό.
Τρεις κατηγορίες ανθρώπων θα αντικρίσουν αυτό το αποτέλεσμα. Ο πρώτος το δέχεται όπως είναι και έχει ήδη πάρει μια κακή απόφαση με την άνεση μιας σωστής. Ο δεύτερος το διαβάζει προσεκτικά, εντοπίζει το λάθος, καταλήγει ότι η τεχνολογία δεν δουλεύει και αποτραβιέται. Ο τρίτος εντοπίζει το ίδιο λάθος, το επισημαίνει στο σύστημα και συνεχίζει τη συζήτηση μέχρι η απάντηση να τον ικανοποιεί. Μόνο ο τρίτος έχει κάνει αυτό που απαιτεί η τεχνολογία.
Οι πρώτες δύο είναι τρόποι αποτυχίας. Η τρίτη είναι εκείνη που βασίζεται στην κατανόηση ότι το σύστημα σχεδιάστηκε και λειτουργεί υπό την εποπτεία ενός ικανού ανθρώπου που γνωρίζει το αντικείμενο αρκετά καλά. Οι οργανισμοί που καλλιεργούν αυτή την προσέγγιση βλέπουν τα αποτελέσματα να συσσωρεύονται. Οσοι δεν το κάνουν συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν λάθη που δεν μπορούν να εξηγήσουν ή εγκαταλείπουν εργαλεία που θα τους είχαν εξυπηρετήσει καλά.
Πού βρίσκεται πραγματικά η αξία
Κάθε ρόλος σε έναν ναυτιλιακό οργανισμό, στην ξηρά και στη θάλασσα, είναι μια δέσμη εργασιών. Η ΤΝ δεν αντικαθιστά ρόλους, τουλάχιστον όχι ακόμη. Αντικαθιστά το κατώτερο 70% με 80% αυτών που κάνει κάθε ρόλος, τις εργασίες ρουτίνας που βασίζονται στη γλώσσα και γεμίζουν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Αυτή είναι μεγαλύτερη οργανωτική αλλαγή από την αντικατάσταση του ρόλου και οι περισσότερες εταιρείες δεν την αντιμετωπίζουν ως τέτοια.
Ενα email προς έναν πράκτορα συντάσσεται σε δύο λεπτά αντί για δεκαπέντε. Μια αναφορά δεξαμενισμού 18 σελίδων μετατρέπεται σε σύνοψη για τη διοίκηση σε τρία λεπτά αντί για μία ώρα. Τρεις προσφορές προμηθευτών συγκρίνονται σε δέκα λεπτά αντί για δύο ώρες. Ο χρόνος που κερδίζεται από τη ρουτίνα είναι αυτό που επιτρέπει να γίνει πραγματικά καλά το υπόλοιπο 20% της δουλειάς.
Πώς μοιάζει η ανάπτυξη ικανοτήτων
Ο συντονισμός της ηγεσίας έρχεται πρώτος. Μια συνάντηση εργασίας στην οποία η ίδια η ηγεσία χρησιμοποιεί την ΤΝ πάνω σε δικές της εργασίες και βλέπει από πρώτο χέρι πού πετυχαίνει και πού αποτυγχάνει αξίζει περισσότερο από οποιαδήποτε παρουσίαση προμηθευτή. Οι δεξιότητες προηγούνται των λύσεων. Οι άνθρωποι που βρίσκονται πιο κοντά στα σημεία τριβής (ο συντονιστής operations, ο superintendent, ο υπεύθυνος πληρωμάτων) ξέρουν τα προβλήματα· με μια σωστή μέθοδο προσέγγισης και πρακτική πάνω σε πραγματικά έγγραφα από τη δική τους καθημερινότητα, τα λύνουν μόνοι τους προσφέροντας υψηλότερης αξίας. Η γνώση αυτή παραμένει μέσα στην εταιρεία, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πλατφόρμα.
Η εγκατάσταση ενός ERP σε κλειδώνει σε ένα σύστημα με το οποίο θα ζήσεις για μια δεκαετία και η δεξιότητα που χτίζει είναι να ξέρεις σε ποια οθόνη βρίσκεται το σωστό πεδίο και τι να συμπληρώσεις. Ενα πρόγραμμα ανάπτυξης ικανοτήτων χτίζει κάτι διαφορετικό: την ευχέρεια να ζητείς από μια μηχανή, σε απλή γλώσσα, αυτό που χρειάζεσαι από τα έγγραφα και τα δεδομένα που έχεις μπροστά σου. Αυτή η ευχέρεια μεταφέρεται σε όποιο εργαλείο έρθει στη συνέχεια, επειδή η διεπαφή είναι η γλώσσα που οι άνθρωποί σας ήδη μιλούν κάθε μέρα.
Τα τελευταία δύο χρόνια παρακολουθώ ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες να προσπαθούν να αφομοιώσουν αυτή την τεχνολογία. Το μοτίβο είναι σταθερό. Οι εταιρείες που αγοράζουν τις μεγαλύτερες πλατφόρμες δεν είναι αυτές που προχωρούν μπροστά. Οσες προχωρούν επιλέγουν μια μικρή ομάδα, επιλέγουν τις σωστές εργασίες και εκπαιδεύουν αυτούς τους ανθρώπους να παράγουν τη δουλειά τους με τα εργαλεία που έχουν ήδη στα γραφεία τους.
Μόλις εδραιωθεί αυτή η βάση, ανοίγει το επόμενο επίπεδο: βοηθοί ΤΝ που συντάσσουν αξιολογήσεις TMSA, απαντούν σε ερωτηματολόγια ναυλωτών με παραπομπές στις πηγές, μετατρέπουν τα δεδομένα του ERP σε αποφάσεις. Αλλά μόνο αφού εδραιωθεί η βάση. Αυτό εννοώ όταν μιλώ για το χάσμα των ικανοτήτων. Είναι πρόβλημα ανθρώπων, όχι τεχνολογίας, και οι εταιρείες που το αντιμετωπίζουν ως πρόβλημα τεχνολογίας είναι εκείνες που μένουν πίσω.
Εχω δει μια ελληνική διαχειρίστρια εταιρεία να ακολουθεί αυτή την προσέγγιση. Δεν αγόρασε δυνατότερη πλατφόρμα. Μια ομάδα πέντε ανθρώπων, μέσα σε ένα γραφείο πενήντα ατόμων, διάλεξε μια χούφτα εργασιών υψηλής αξίας που οι συνάδελφοί τους ήθελαν να λυθούν και δούλεψε πάνω σε πραγματικά έγγραφα από τη δική της λειτουργία. Σήμερα αντλούν δεδομένα από το ERP και τα μετατρέπουν σε κάτι ουσιαστικά πιο αξιοποιήσιμο από τις τυπικές αναφορές για τις οποίες σχεδιάστηκε. Κοιτάζουν το επόμενο επίπεδο από μέσα προς τα έξω.
Για ποιο πράγμα μιλάμε πραγματικά
Η θέση της ελληνικής ναυτιλίας στις παγκόσμιες αγορές χτίστηκε πάντα πάνω σε ανθρώπους που παίρνουν ταχύτατες αποφάσεις με ατελή πληροφόρηση, σε περιβάλλοντα που κινούνται πιο γρήγορα από τα έγγραφα που τα περιγράφουν. Αυτό ακριβώς είναι που ενισχύει η τεχνολογία όταν χρησιμοποιείται σωστά. Το χάσμα των ικανοτήτων είναι υπαρκτό, διευρύνεται και μπορεί να γεφυρωθεί πλήρως.
Κάντε μία ερώτηση στην επόμενη συνάντηση της εταιρείας σας: ποιες πέντε εργασίες, σε ποιους πέντε ρόλους, θα άλλαζαν τη λειτουργία σας αν η ΤΝ τις αναλάμβανε σωστά; Αν κανείς δεν μπορεί να απαντήσει μέσα σε δέκα λεπτά, το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία.
Ο κύριος Βασίλης Παπακωνσταντίνου είναι Partner & Head of Technology της Blue Dome Capital Limited.
