Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή «Δεν περιμέναμε απλώς τις εξελίξεις. Ημασταν έτοιμοι για αυτές». Αυτή ήταν η πρώτη φράση σε έναν εμπορικό κατάλογο που άρχισε να κυκλοφορεί στα καταστήματα λίγες μόλις ημέρες μετά την απαγόρευση της λιανικής πώλησης του ξηρού ανθού βιομηχανικής κάνναβης από την κυβέρνηση. Η λέξη «κάνναβη» είχε εξαφανιστεί από τη λίστα των νέων προϊόντων. Στη θέση της υπήρχαν ονομασίες βοτάνων όπως Blue Lotus, Damiana, Herbal Blends και Botanical Mixtures.
Για τους περισσότερους καταναλωτές, δεν σήμαιναν απολύτως τίποτα. Για όσους όμως παρακολουθούσαν την αγορά εδώ και χρόνια, ήταν η απόδειξη ότι η επόμενη γενιά συνθετικών ήταν ήδη έτοιμη.
Τα τελευταία τρία χρόνια η αγορά των συνθετικών κανναβινοειδών άλλαζε ταχύτερα από τη νομοθεσία που προσπαθούσε να τη ρυθμίσει. Κάθε νέα απαγόρευση γεννούσε ένα νέο προϊόν, κάθε νέο προϊόν δημιουργούσε μια νέα γκρίζα ζώνη και κάθε νέα γκρίζα ζώνη οδηγούσε σε μία ακόμη νομοθετική παρέμβαση, με το κράτος να προσπαθεί κάθε φορά να καλύψει την απόσταση από μια αγορά που δεν καθοριζόταν μόνο από τη χημεία, αλλά κυρίως από τη ζήτηση και το κέρδος.
Μια βασική παρανόηση
Για να καταλάβει όμως κανείς τι ακριβώς συνέβη, πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσει μια βασική παρανόηση. Τα περισσότερα από τα προϊόντα που κυκλοφορούσαν τα τελευταία χρόνια στη λιανική, από περίπτερα μέχρι μίνι μάρκετ, ήταν στην πραγματικότητα αποξηραμένος ανθός βιομηχανικής κάνναβης πάνω στον οποίο ψεκάζονταν συνθετικά ή ημισυνθετικά κανναβινοειδή, δηλαδή χημικές ενώσεις οι οποίες παρασκευάζονται στο εργαστήριο ώστε να μιμούνται τη δράση της THC, της βασικής ψυχοδραστικής ουσίας του φυτού. Με απλά λόγια, ο καταναλωτής δεν βίωνε την επίδραση της ίδιας της κάνναβης, αλλά μιας ουσίας που είχε σχεδιαστεί ώστε να παράγει παρόμοιο αποτέλεσμα.
Οταν η κυβέρνηση αποφάσισε στα τέλη Μαΐου να απαγορεύσει τη λιανική πώληση του ξηρού ανθού βιομηχανικής κάνναβης, επιχείρησε ουσιαστικά να αφαιρέσει από την αγορά το βασικό «υπόστρωμα» πάνω στο οποίο ψεκάζονταν οι ουσίες αυτές. Η αγορά, όμως, είχε ήδη προλάβει να ετοιμάσει την απάντησή της. Νέοι εμπορικοί κατάλογοι άρχισαν να κυκλοφορούν αμέσως με προϊόντα Blue Lotus, Damiana και άλλα φυτικά μείγματα. Η κάνναβη είχε εξαφανιστεί από τις συσκευασίες, η λογική όμως παρέμενε η ίδια.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε το υπουργείο Υγείας σε νέα παρέμβαση. Αρχικά εκδόθηκε ερμηνευτική εγκύκλιος η οποία αποσαφηνίζει ποιες μορφές του φυτού εμπίπτουν στην απαγόρευση και καθορίζει τη διαδικασία αδειοδότησης των επιχειρήσεων. Λίγες ημέρες αργότερα, ακολούθησε νέα νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία επεκτείνει την απαγόρευση σε κάθε φυτικό προϊόν που προορίζεται για κάπνισμα ή εισπνοή, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για κάνναβη ή για οποιοδήποτε άλλο βότανο.
Ο νέος νόμος
«Οταν είχαν πει στη Βουλή ότι θα ψεκάζουν χαμομήλι, δεν μπορούσα να πιστέψω ότι το έλεγαν στα αλήθεια. Τελικά το έλεγαν στα αλήθεια» λέει σήμερα στο «Βήμα» ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης. Οπως εξηγεί, με τη νέα διάταξη επιχειρεί να κλείσει το νομοθετικό κενό που επέτρεπε τη διάθεση αυτών των προϊόντων. Εκτιμά, μάλιστα, ότι με την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και την ψήφιση του νόμου, έως τα τέλη Ιουλίου, το νέο πλαίσιο θα βρίσκεται πλέον σε πλήρη εφαρμογή. «Αυτό το παιχνίδι τελειώνει. Δεν θα αλλάζουν απλώς το φυτό για να συνεχίσουν να πουλάνε το ίδιο πράγμα» σημειώνει.
Λίγες ημέρες πριν από τη νέα νομοθετική παρέμβαση, ο ίδιος ο υπουργός Υγείας είχε αναρτήσει στον λογαριασμό του στο Χ φωτογραφία συγκεκριμένου προϊόντος, παρουσιάζοντάς το ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των ψυχοδραστικών προϊόντων που επιχειρούσε να περιορίσει η νέα νομοθεσία. Λίγες ημέρες αργότερα, το ίδιο ακριβώς προϊόν εμφανιζόταν σε χορηγούμενη διαφήμιση μεγάλης αλυσίδας φαρμακείων στα κοινωνικά δίκτυα (η φωτογραφία είναι στη διάθεση του «Βήματος»). Ηταν μια εικόνα που αποτύπωνε καλύτερα από κάθε ανάλυση πόσο θολά είχαν γίνει τα όρια ανάμεσα στο νόμιμο, το ανεκτό και το προβληματικό.
Πίσω από τις συνεχείς νομοθετικές παρεμβάσεις υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο η πολιτεία επιχειρεί να βγει γρήγορα από τον χημικό λαβύρινθο των συνθετικών ουσιών. Οι επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και καιρό ότι τα συνθετικά κανναβινοειδή έχουν συνδεθεί διεθνώς με σοβαρά περιστατικά τοξικότητας, από ψυχωσικά επεισόδια και επιληπτικές κρίσεις μέχρι καρδιακές αρρυθμίες και νοσηλείες. Το αν η νέα νομοθεσία θα καταφέρει να ανακόψει αυτή την αγορά, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο στις διατάξεις της, αλλά κυρίως στην εφαρμογή της.
«Η αγορά αλλάζει γρήγορα. Το ίδιο πρέπει να κάνουν και οι έλεγχοι» λέει στο «Βήμα» ο διευθυντής της Δίωξης Ναρκωτικών Γιάννης Καρυδάκος. Η φράση του περιγράφει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν πλέον οι ελεγκτικές αρχές. Μέχρι να απαγορευτεί μια ουσία, η αγορά έχει ήδη αρχίσει να δοκιμάζει την επόμενη. Και όταν αλλάζει το νομικό πλαίσιο, νέα προϊόντα έχουν ήδη πάρει τη θέση των προηγούμενων.
Το τελευταίο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί έλεγχοι σε καταστήματα και έχουν δεσμευτεί προϊόντα. Το επόμενο βήμα είναι οι εργαστηριακές αναλύσεις, οι οποίες θα δείξουν αν τα κατασχεμένα δείγματα περιέχουν ψυχοδραστικές ουσίες. «Μέχρι τις 19 Μαΐου αρκετά από αυτά τα προϊόντα μπορούσαν να διατίθενται νόμιμα. Από τις 20 Μαΐου το καθεστώς άλλαξε. Δεν μπορείς να αντιμετωπίζεις με τον ίδιο τρόπο έναν επιχειρηματία που προσπαθεί να επιστρέψει ή να καταστρέψει τα αποθέματά του με κάποιον που συνεχίζει συνειδητά να διαθέτει παράνομα προϊόντα» συνεχίζει ο Γιάννης Καρυδάκος.
Οπως εξηγεί, η αγορά βρίσκεται ακόμη σε μεταβατική περίοδο. Για τον λόγο αυτόν κάθε υπόθεση εξετάζεται με προσοχή μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναλύσεις των εργαστηρίων, ενώ οι έρευνες έχουν ήδη στραφεί και στη νέα γενιά φυτικών μειγμάτων, όπως τα Blue Lotus και Damiana, προκειμένου να διαπιστωθεί αν χρησιμοποιούνται ως νέο υπόστρωμα για τη διάθεση ψυχοδραστικών ουσιών.
Η αγορά ζητεί κανόνες
Από την πλευρά των επιχειρήσεων, το ζητούμενο δεν είναι αυτή την περίοδο η απαγόρευση, αλλά η επόμενη ημέρα. Ο πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Επιχειρήσεων Κάνναβης Μπάμπης Χινκιαμής υποστηρίζει ότι η απαγόρευση του ανθού βιομηχανικής κάνναβης έπληξε κυρίως τις επιχειρήσεις που είχαν επιλέξει να λειτουργούν μέσα στο θεσμικό πλαίσιο, την ώρα που όσοι δραστηριοποιούνταν στις γκρίζες ζώνες της αγοράς προσαρμόστηκαν σχεδόν αμέσως, αναζητώντας νέα προϊόντα και νέα φυτικά υποστρώματα. «Η αναφορά στο “χαμομήλι” αγγίζει ένα πραγματικό ζήτημα που έχουμε επισημάνει και εμείς από την πλευρά της αγοράς: όποιος θέλει να διαθέσει ψυχοδραστικά προϊόντα κακόπιστα θα βρει πάντα κάποιο άλλο φυτικό υπόστρωμα. Αυτό επιβεβαιώνεται τώρα με το Blue Lotus και το Damiana. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η λύση δεν είναι μόνο νέες απαγορεύσεις, αλλά ένα σαφές πλαίσιο αδειοδότησης που θα ξεχωρίζει τις νόμιμες επιχειρήσεις από όσους λειτουργούν εκτός ελέγχου. Ευελπιστούμε ο ξηρός ανθός βιομηχανικής κάνναβης να επιστρέψει στα αδειοδοτημένα καταστήματα, με κανόνες που θα προστατεύουν τον καταναλωτή και τη νόμιμη αγορά» αναφέρει. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν ο νόμος θα προλάβει την αγορά ή αν, όπως συνέβη επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, η αγορά θα προλάβει ξανά τον νόμο.
