Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η ελληνική ακτοπλοΐα δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο μεταφοράς, είναι η καθημερινή σύνδεση της νησιωτικής Ελλάδας με την ηπειρωτική χώρα, η στήριξη της εθνικής συνοχής και ένας από τους βασικούς πυλώνες του τουρισμού και της οικονομίας. Για τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, είναι εθνική αποστολή.
Εκπροσωπώντας τις εταιρείες-μέλη του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, ενός θεσμού με ιστορική διαδρομή άνω του ενός αιώνα, μπορώ να βεβαιώσω πως η ελληνική ακτοπλοΐα έχει αποδείξει έμπρακτα τη διαχρονική και στρατηγική της αξία.
Η ελληνική επιβατηγός ναυτιλία αποτελεί ένα από τα πιο δυναμικά τμήματα των ευρωπαϊκών ακτοπλοϊκών μεταφορών.
Διαχειρίζεται περίπου το 20% της ευρωπαϊκής επιβατικής κίνησης, ενώ η χώρα αντιστοιχεί μόλις στο 2% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Καθημερινά συνδέει περισσότερα από 115 νησιά με την ηπειρωτική χώρα, εξυπηρετώντας σχεδόν το σύνολο των ενδονησιωτικών μεταφορών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το 95% της ακτοπλοϊκής δραστηριότητας εκτελείται χωρίς κρατικές αποζημιώσεις, γεγονός που αναδεικνύει τον ιδιωτικό χαρακτήρα της ανάπτυξης του κλάδου και τη συμβολή του στην οικονομική αυτοδυναμία του συστήματος των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών και εμπορευματικών μεταφορών.
Η πραγματική αξία της ακτοπλοΐας – Κρίσιμος εταίρος της ανάπτυξης
Σε οικονομικούς όρους, η συνεισφορά της επιβατηγού ναυτιλίας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σύμφωνα με τη μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ 2024), ο κλάδος συνεισφέρει 5,4% στο ΑΕΠ της χώρας και υποστηρίζει περισσότερες από 318.000 θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, η σημασία της ακτοπλοΐας δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς. Ενισχύει τη γεωγραφική συνέχεια της χώρας, στηρίζει τη δημογραφική ανθεκτικότητα των νησιών και συμβάλλει καθοριστικά στην επιτυχία του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Ο τουρισμός, η κοινοτική και η νησιωτική διασυνδεσιμότητα ξεκινούν από τα λιμάνια της χώρας.
Τα στοιχεία αυτά αποτελούν απόδειξη αντοχής, αξιοπιστίας και διαχρονικής επένδυσης. Είναι το αποτέλεσμα ενός κλάδου που λειτούργησε με ευθύνη ακόμη και στις πιο δύσκολες περιόδους – οικονομική κρίση, πανδημία, ενεργειακή αναταραχή.
Αυτή η συνεισφορά αποτυπώνεται καθημερινά:
- Στα νησιά που παραμένουν ζωντανά και αναπτυσσόμενα.
- Στις τοπικές οικονομίες που στηρίζουν την ευημερία τους στη θαλάσσια διασυνδεσιμότητα.
- Στον τουρισμό που στηρίζεται στη σταθερότητα των ακτοπλοϊκών μεταφορών.
Ωστόσο, η σημερινή πραγματικότητα διαμορφώνει ένα περιβάλλον αυξημένων προκλήσεων και απαιτήσεων.
Ως πρόεδρος του Συνδέσμου, οφείλω να επισημάνω ότι η μετάβαση στη νέα εποχή απαιτεί ρεαλισμό, στρατηγικό σχεδιασμό και οικονομική βιωσιμότητα.
Η πρόκληση της πράσινης μετάβασης και της ανανέωσης του στόλου
Η πρώτη μεγάλη πρόκληση αφορά την προσαρμογή του κλάδου στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στο πλαίσιο της πολιτικής «Fit for 55». Η εφαρμογή κανονισμών, όπως το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και το FuelEU Maritime, αυξάνει το λειτουργικό κόστος και επιβάλλει την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η μετάβαση αυτή, όμως, δεν μπορεί να γίνει με όρους θεωρίας. Χρειάζεται ρεαλισμός.
Ο ακτοπλοϊκός στόλος της χώρας είναι από τους μεγαλύτερους σε αριθμό στην Ευρώπη, αλλά ένα σημαντικό μέρος του παρουσιάζει υψηλό μέσο όρο ηλικίας. Η ανανέωσή του απαιτεί επενδύσεις που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ την επόμενη δεκαετία.
Καμία αγορά δεν μπορεί να σηκώσει μόνη της ένα τέτοιο βάρος. Καμία στρατηγική δεν μπορεί να πετύχει χωρίς επαρκή χρηματοδότηση.
Είναι, συνεπώς, απαραίτητο να διαμορφωθεί μια σαφής εθνική στρατηγική για την ακτοπλοΐα:
- Με χρηματοδοτικά εργαλεία που θα στηρίζουν την ανανέωση του στόλου.
- Με κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.
- Με ανάπτυξη λιμενικών υποδομών που θα επιτρέψουν τη λειτουργία των πλοίων του μέλλοντος.
Η αβεβαιότητα ως νέα κανονικότητα – Γεωπολιτική και ενέργεια
Παράλληλα, καλούμαστε να επιχειρήσουμε σε ένα διεθνές περιβάλλον έντονης αστάθειας. Οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ενεργειακές κρίσεις δεν αποτελούν πλέον παροδικά φαινόμενα, αλλά τη νέα κανονικότητα.
Η ακτοπλοΐα βρίσκεται εκτεθειμένη στην πρώτη γραμμή αυτών των πιέσεων. Το ενεργειακό κόστος δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης, επηρεάζει άμεσα τη βιωσιμότητα των δρομολογίων και κατ’ επέκταση την απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών και των επισκεπτών στα νησιά μας.
Για έναν κλάδο που επιχειρεί δώδεκα μήνες τον χρόνο, εξυπηρετώντας καθημερινά χιλιάδες επιβάτες και το σύνολο της νησιωτικής οικονομίας, η προβλεψιμότητα δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά θεμελιώδη προϋπόθεση λειτουργίας.
Προς αυτή την κατεύθυνση, κρίνονται απαραίτητα:
- Ενα σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της 12μηνης ακτοπλοϊκής εξυπηρέτησης.
- Αποτελεσματικοί μηχανισμοί θωράκισης απέναντι σε ενεργειακές κρίσεις.
- Ενας ουσιαστικός εθνικός συντονισμός μεταξύ των πολιτικών για τις μεταφορές, τον τουρισμό και τη νησιωτικότητα.
Η απρόσκοπτη συνδεσιμότητα των νησιών μας είναι αδιαπραγμάτευτη. Αποτελεί εθνική στρατηγική προτεραιότητα.
Στρατηγική επιλογή για το μέλλον
Η ελληνική ακτοπλοΐα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Η μετάβαση σε ένα νέο, βιώσιμο και τεχνολογικά εξελιγμένο μοντέλο αποτελεί ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία.
Η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, η διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής, η επένδυση στην καινοτομία και η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού είναι καθοριστικοί παράγοντες επιτυχίας.
Η ευθύνη της επόμενης ημέρας
Πιστεύω ακράδαντα ότι η ερχόμενη δεκαετία θα είναι καθοριστική. Οι αποφάσεις που λαμβάνουμε σήμερα θα διαμορφώσουν τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό και διεθνή χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών.
Η ακτοπλοΐα δεν διεκδικεί προνόμια. Ζητεί ένα σταθερό και σύγχρονο πλαίσιο, προβλεψιμότητα και μια ουσιαστική, αμφίδρομη συνεργασία με την πολιτεία.
Με συντονισμένη δράση μεταξύ των Αρχών, της ναυτιλιακής κοινότητας και του τουριστικού κλάδου, μπορούμε να συνθέσουμε έναν νέο ακτοπλοϊκό χάρτη: σύγχρονο, περιβαλλοντικά βιώσιμο και ανθεκτικό.
Στόχος μας είναι ένας στόλος που θα συνεχίσει να στηρίζει τη νησιωτικότητα, την εθνική οικονομία και την κοινωνική συνοχή της χώρας.
Γιατί, σε τελική ανάλυση, η ακτοπλοΐα υπερβαίνει τη στενή έννοια της μεταφοράς. Είναι η εγγύηση ότι η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ενωση θα παραμείνουν άρρηκτα συνδεδεμένες – γεωγραφικά, οικονομικά και, πάνω από όλα, κοινωνικά.
Ο κύριος Διονύσης Θεοδωράτος είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας.
