Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η καφεΐνη είναι η πιο δημοφιλής διεγερτική και ψυχοδραστική ουσία στον κόσμο – και ο καφές, που αποτελεί την κύρια πηγή από την οποία ο παγκόσμιος πληθυσμός λαμβάνει καφεΐνη, αποτελεί παγκόσμια… λατρεία. Τι δείχνουν όμως οι τελευταίες μελέτες σχετικά με τα επίπεδα καφεΐνης που θεωρούνται ασφαλή για την καρδιά;
Σύμφωνα με νέα επιστημονική ανακοίνωση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΑΗΑ), η οποία μόλις δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Circulation», για τους περισσότερους ενηλίκους, η κατανάλωση ως και 400 mg καφεΐνης ημερησίως (αντιστοιχούν σε πέντε κούπες που χωρούν περί τα 235 γραμμάρια καφέ με καφεΐνη η καθεμία) είναι ασφαλής και φαίνεται μάλιστα να συνδέεται με μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου για ορισμένα άτομα. Ωστόσο, όπως προειδοποιούν οι ειδικοί της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, υψηλότερα επίπεδα καφεΐνης, όπως αυτά που εντοπίζονται σε ορισμένα ενεργειακά ποτά, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η νέα ανακοίνωση βασίστηκε στις πιο πρόσφατες μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε ό,τι αφορά τη σύνδεση της καφεΐνης με την υπέρταση, τη χοληστερόλη, τον διαβήτη τύπου 2, τη στεφανιαία νόσο, τα εγκεφαλικά επεισόδια, την καρδιακή ανεπάρκεια, την κολπική μαρμαρυγή και άλλες αρρυθμίες.
Μεταξύ των κύριων ευρημάτων ήταν τα εξής:
· Όπως έδειξε ανασκόπηση των πιο πρόσφατων μελετών, η κατανάλωση ως και 400 mg καφέ την ημέρα (όχι περισσότερες από 3-5 κούπες των περίπου 250 ml) χωρίς ζάχαρη, γλυκαντικά, γεύσεις ή πρόσθετα υλικά όπως η σαντιγί, η κρέμα, τα σιρόπια κ.α., θεωρείται ασφαλής για τους περισσότερους ενηλίκους. Ενας μέσος σκέτος καφές περιέχει από 9,4 ως 20,6 mg καφεΐνης ανά περίπου 30 ml του ροφήματος.
· Η κατανάλωση καφέ με καφεΐνη χωρίς πρόσθετα σάκχαρα, γεύσεις ή κρέμα φάνηκε να συνδέεται με μείωση του κινδύνου για διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθεια, εγκεφαλικό, καρδιακή ανεπάρκεια και κάποιες αρρυθμίες.
· Τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές έχουν δείξει ότι η κατανάλωση καφεΐνης συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής αλλά την ίδια στιγμή με υψηλότερο κίνδυνο έκακτων κοιλιακών συστολών.
· Η υψηλή πρόσληψη καφεΐνης, σε επίπεδα που περιέχονται για παράδειγμα σε ενεργειακά ποτά (σε αυτά περιλαμβάνονται και τα «ενεργειακά σφηνάκια», μικρά ροφήματα των 50-60 ml που προσφέρουν άμεση τόνωση), συνδέεται με κινδύνους για την καρδιά, όπως ο αυξημένος κίνδυνος υψηλής αρτηριακής πίεσης και αρρυθμιών. Σημειώνεται ότι τα ενεργειακά σφηνάκια μπορεί να περιέχουν από 40-69 mg καφεΐνης ανά 30 ml ροφήματος – κοινώς τριπλάσια ως και τετραπλάσια ποσότητα καφεΐνης σε σύγκριση με τον απλό καφέ.
Πώς επηρεάζει η καφεΐνη το σώμα
Η καφεΐνη μεταβολίζεται στο ήπαρ και σε γενικό πλαίσιο φθάνει στη μέγιστη συγκέντρωσή της στον ανθρώπινο οργανισμό μέσα σε μια ώρα από την πρόσληψή της. Ωστόσο το πόσο γρήγορα επεξεργάζεται ο κάθε οργανισμός την καφεΐνη είναι ζήτημα… προσωπικό το οποίο εξαρτάται από το γενετικό υπόβαθρο, τον μεταβολισμό, την ηλικία καθώς και την προηγούμενη κατανάλωση της ουσίας. Όταν γίνεται συστηματική κατανάλωση, είναι πιθανό να αναπτυχθεί ανοχή σε υψηλότερα επίπεδα καφεΐνης. Παράλληλα κάποιος μπορεί να αισθάνεται εντονότερα τις επιδράσεις της καφεΐνης, παρότι έχει λάβει ίδια επίπεδα της ουσίας με κάποιο άλλο άτομο. Οι βραχυπρόθεσμες επιδράσεις περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού παλμού, του σακχάρου του αίματος αλλά και της εγρήγορσης. Ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίζουν ταχυκαρδία και προβλήματα στον ύπνο.
Συγκεκριμένες επιδράσεις για την υγεία
Διαφορετικές μελέτες δείχνουν τις πιθανές επιδράσεις που μπορεί να έχει η καφεΐνη στον οργανισμό.
· Αρτηριακή πίεση: Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, σε άτομα με φυσιολογική αρτηριακή πίεση, η κατανάλωση 1-3 φλιτζανιών καφέ ημερησίως μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης (ωστόσο η κατανάλωση πάνω από τριών φλιτζανιών φαίνεται να συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο υπέρτασης). Οι υψηλές δόσεις καφεΐνης, όπως αυτές που περιέχονται στα ενεργειακά ποτά, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την αρτηριακή πίεση, ιδίως σε άτομα που έχουν ήδη υψηλή πίεση.
· Διαβήτης τύπου 2: Ερευνητικά στοιχεία μαρτυρούν ότι η κατανάλωση καφέ χωρίς ζάχαρη, γλυκαντικά ή γεύσεις σε τακτική βάση συνδέεται με μείωση του κινδύνου για διαβήτη τύπου 2. Πάντως, αυτά τα οφέλη μπορεί να οφείλονται σε άλλες ουσίες που περιέχει ο καφές εκτός από την καφεΐνη και έτσι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να διασαφηνιστεί ποια συστατικά του καφέ αποτελούν «ασπίδα» ενάντια στον διαβήτη.
· Χοληστερόλη: Από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές έχει προκύψει ότι η καφεστόλη, η οποία περιέχεται τόσο στον καφέ με καφεΐνη όσο και στον καφέ χωρίς καφεΐνη, συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα της «κακής» LDL χοληστερόλης. Η καφεστόλη περιέχεται στους καφέδες χωρίς φίλτρο (όπως ο εσπρέσο ή ο ελληνικός) όχι όμως και στους καφέδες στους οποίους χρησιμοποιούνται χάρτινα φίλτρα (όπως ο γαλλικός) ή στον στιγμιαίο καφέ.
· Καρδιακός ρυθμός: Οι πιο πρόσφατες αναλύσεις δείχνουν ότι η κατανάλωση ενός ως τριών φλιτζανιών καφέ ημερησίως δε συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής. Αυτή η ποσότητα καφεΐνης μπορεί όμως να συνδέεται με τις αποκαλούμενες έκτακτες κοιλιακές συστολές (PVCs – κοινός τύπος καρδιακής αρρυθμίας που χαρακτηρίζεται από πρώιμους καρδιακούς παλμούς οι οποίοι προέρχονται από τις κοιλίες και είναι συνήθως καλοήθης). Οι πολύ υψηλές δόσεις καφεΐνης όπως στα ενεργειακά ποτά και στα ενεργειακά σφηνάκια έχουν πάντως συνδεθεί με καρδιακές αρρυθμίες και μάλιστα σε άτομα που θεωρούνται χαμηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως οι υγιείς ενήλικοι κάτω των 30 ετών.
· Καρδιοπάθειες και εγκεφαλικά: Δύο ως τέσσερις κούπες καφέ την ημέρα έχει φανεί ότι συνδέονται με μικρότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας, καρδιακής ανεπάρκειας και εγκεφαλικού. Ωστόσο η κατανάλωση πάνω από τεσσάρων φλιτζανιών ημερησίως μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας.
Δεν είναι όλες οι πηγές καφεΐνης ίδιες
Η καφεΐνη δεν περιέχεται μόνο στον καφέ αλλά και στο τσάι, σε αναψυκτικά, ακόμη και σε φαγητά. Δεν υπάρχουν ως τώρα πολλές συγκριτικές μελέτες μεταξύ τσαγιού και καφέ, ωστόσο το τσάι έχει επίσης συνδεθεί με μείωση του κινδύνου κολπικής μαρμαρυγής, καρδιακής ανεπάρκειας και εγκεφαλικού (η μείωση είναι μάλιστα αντίστοιχη εκείνης που προσφέρει ο καφές). Τα ενεργειακά ποτά, οι μπάρες, τα τζελ καθώς και τα συμπληρώματα διατροφής με βάση την καφεΐνη συχνά περιέχουν και άλλα συστατικά τα οποία μπορούν να αυξήσουν την απορρόφηση της καφεΐνης, να επιταχύνουν την επίδρασή της στο σώμα, να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Οι συγγραφείς της νέας ανακοίνωσης της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας τονίζουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες που θα εξετάζουν πιο εξατομικευμένα την επίδραση του καφέ και άλλων προϊόντων με καφεΐνη. Υπογραμμίζουν επίσης ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες σχετικά με τα ενεργειακά ποτά και άλλα δημοφιλή προϊόντα με καφεΐνη και την επίδρασή τους στην υγεία. Προσθέτουν πως εξαιτίας της έλλειψης επαρκών στοιχείων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για την έκδοση συγκεκριμένων συστάσεων σχετικά με την πρόσληψη καφεΐνης, η καφεΐνη δεν περιλαμβάνεται στον διατροφικό οδηγό βελτίωσης της καρδιαγγειακής υγείας που εξέδωσε η Εταιρεία για το 2026.
