Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Τρομακτικά είναι τα στοιχεία που έρχονται στη δημοσιότητα για το κύμα καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη στα τέλη Ιουνίου, καλύπτοντας σχεδόν ολόκληρη την ήπειρο από την Ιβηρική Χερσόνησο έως την Ουκρανία και επηρεάζοντας, περίπου 410 εκατομμύρια ανθρώπους -δηλαδή πάνω από τα δύο τρίτα του πληθυσμού της ηπείρου- που βίωσαν τουλάχιστον μία φορά θερμοκρασίες άνω των 35°C.
Το φαινόμενο, το οποίο διήρκεσε κυρίως από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου, είχε αντίστοιχο ιστορικό προηγούμενο μόνο το 2003, όταν περίπου 320 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν εκτεθεί σε παρόμοιες συνθήκες στην Ευρώπη (χωρίς την Τουρκία), σύμφωνα με υπολογισμούς βάσει δεδομένων του ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας και του Κοινού Κέντρου Ερευνών της ΕΕ.
Εκτεταμένη γεωγραφική κάλυψη και παρατεταμένη ζέστη
Σε εθνικό επίπεδο, σχεδόν ολόκληρος ο πληθυσμός της μητροπολιτικής Γαλλίας επηρεάστηκε από θερμοκρασίες άνω των 35°C, ενώ στην Ισπανία και την Ιταλία το ποσοστό ξεπέρασε τα τρία τέταρτα του πληθυσμού.
Στην Ισπανία, σε περιοχή γύρω από τη Λέριδα στην Καταλονία, οι θερμοκρασίες πάνω από 35°C καταγράφηκαν για 16 συνεχόμενες ημέρες. Ευρύτερα, περίπου 50 εκατομμύρια κάτοικοι στην Ευρώπη βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 35°C τουλάχιστον δέκα φορές μέσα στο ίδιο διάστημα. Μεταξύ αυτών 18 εκατομμύρια στη Γαλλία, πάνω από 15 εκατομμύρια στην Ισπανία και 12 εκατομμύρια στη βόρεια Ιταλία, κυρίως στην κοιλάδα του Πάδου.
Παράλληλα, καταρρίφθηκαν ιστορικά απόλυτα ρεκόρ θερμοκρασίας σε Γερμανία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχία και Ουγγαρία, ενώ για τον μήνα Ιούνιο σημειώθηκαν ρεκόρ στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελβετία.
Θνησιμότητα και κοινωνικές επιπτώσεις
Οι επιπτώσεις του καύσωνα ήταν ιδιαίτερα βαριές σε ανθρώπινες ζωές. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία, σε Γαλλία, Ολλανδία και Βέλγιο καταγράφηκαν συνολικά περίπου 3.700 επιπλέον θάνατοι, με τις αρχές να προειδοποιούν ότι ο αριθμός ενδέχεται να αυξηθεί.
Στη Γαλλία καταγράφηκαν 2.025 επιπλέον θάνατοι κατά τη διάρκεια του καύσωνα, με αύξηση της θνησιμότητας σχεδόν 30% σε εθνικό επίπεδο και 62% στην περιοχή του Παρισιού στην κορύφωση του φαινομένου στις 22 Ιουνίου.
Στο Βέλγιο, οι αρχές ανακοίνωσαν περίπου 1.200 επιπλέον θανάτους μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, εκ των οποίων 530 αφορούσαν άτομα άνω των 85 ετών και περίπου 180 άτομα κάτω των 65. Η κορύφωση καταγράφηκε στις 27 Ιουνίου με 572 θανάτους σε μία ημέρα, ενώ η υπερβάλλουσα θνησιμότητα χαρακτηρίστηκε «πρωτοφανής» για τη χώρα, με αύξηση 39%.
Στην Ολλανδία εκτιμάται ότι καταγράφηκαν περίπου 480 επιπλέον θάνατοι, κυρίως σε ηλικιωμένους άνω των 80 ετών.
Πυρκαγιές και ακραίες συνθήκες στον Νότο
Η ακραία ζέστη προκάλεσε και προκαλεί ακόμα, καθώς ο καύσωνας συνεχίζεται σε περιοχές της Ευρώπης (ή ήρθε νέος) και σοβαρά επεισόδια πυρκαγιών, ιδιαίτερα στην Πορτογαλία. Στη Βουζέλα της περιφέρειας Βιζέου ξέσπασε δασική πυρκαγιά που τραυμάτισε τέσσερις ανθρώπους, εκ των οποίων τρεις πυροσβέστες ελαφρά και έναν πολίτη σοβαρά με εγκαύματα.
Για την κατάσβεση κινητοποιήθηκαν πάνω από 900 πυροσβέστες, 300 οχήματα και οκτώ εναέρια μέσα, ενώ αντιμετωπίστηκαν και άλλες τρεις μικρότερες εστίες στο βόρειο τμήμα της χώρας. Λόγω θερμοκρασιών που σε ορισμένες περιοχές έφτασαν τους 44°C, 12 από τις 18 περιφέρειες τέθηκαν σε κόκκινο συναγερμό, ενώ η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση συναγερμού και ο υπουργός Εσωτερικών έκανε λόγο για «πυριτιδαποθήκη».
Επιστημονική εικόνα και κλιματικό πλαίσιο
Ειδικοί εκτιμούν ότι το κύμα καύσωνα του Ιουνίου 2026 ήταν το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή ενέργειας, ζημιές σε υποδομές και υπερφόρτωση των συστημάτων υγείας. Οι επιστήμονες αποδίδουν τις ακραίες θερμοκρασίες σχεδόν με βεβαιότητα στην κλιματική αλλαγή.
Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός προειδοποιεί για την ενίσχυση ενός ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να ανεβάσει περαιτέρω τις παγκόσμιες θερμοκρασίες και να αυξήσει τη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων μέχρι και το 2027.
«Συνθήκες Ελ Νίνιο έχουν ήδη εμφανιστεί στον ισημερινό Ειρηνικό και υπάρχει αξιοσημείωτη συμφωνία μεταξύ των προγνωστικών μοντέλων ότι πρόκειται για ένα ισχυρό Ελ Νίνιο», δήλωσε ο επιστήμονας του WMO, Αλβάρο Σίλβα.
Η ένταση του φαινομένου είναι σημαντική, καθώς αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ακραίων καιρικών και κλιματικών γεγονότων σε διάφορες περιοχές του κόσμου, πρόσθεσε.
Στις αρχές Ιουνίου, ο WMO είχε προβλέψει ένα μέτριο ή πιθανώς ισχυρό Ελ Νίνιο, όμως πρόσφατα δεδομένα έχουν ενισχύσει την εμπιστοσύνη ότι ένα ισχυρό φαινόμενο βρίσκεται σε εξέλιξη στον ισημερινό Ειρηνικό. Ο οργανισμός δεν αποκλείει περαιτέρω αναθεώρηση προς τα πάνω, εφόσον τα δεδομένα του καλοκαιριού δείξουν ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο.
Οι εποχικές προβλέψεις δείχνουν ένα τυπικό ισχυρό μοτίβο Ελ Νίνιο, με ξηρότερες από το κανονικό συνθήκες σε περιοχές όπως η Κεντρική Αμερική, η Καραϊβική, καθώς και τμήματα της Βόρειας και Νότιας Αμερικής. Ξηρότερες συνθήκες αναμένονται επίσης στη Νότια Ασία κατά την περίοδο των μουσώνων, καθώς και σε τμήματα της Ινδονησίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας, σύμφωνα με τον WMO.
«Το Ελ Νίνιο θα δώσει επίσης μια επιπλέον ώθηση στις παγκόσμιες θερμοκρασίες. Γνωρίζουμε ότι κατά τα έτη Ελ Νίνιο οι παγκόσμιες θερμοκρασίες συνήθως φτάνουν σε επίπεδα ρεκόρ», ανέφερε ο Σίλβα.
Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο αναμένεται να γίνονται αισθητές σε διαφορετικές περιοχές έως το τέλος του έτους και ακόμη και μέσα στο 2027, πρόσθεσε ο Σίλβα.
