Οι γάλλοι βουλευτές ψήφισαν με σπάνια ομοφωνία (254 υπέρ, 0 κατά) την κατάργηση του «Code Noir», του βασιλικού διατάγματος που είχε υπογράψει το 1685 ο Λουδοβίκος ΙΔ΄. Το κείμενο αυτό όριζε επίσημα τους σκλάβους ως «κινητή περιουσία», θεσμοθετώντας μια βίαιη αποικιακή τάξη, που επέτρεπε ξυλοδαρμούς, πώληση και δολοφονία ανθρώπων.
Τι ήταν το «Code Noir»
Το «Black Code» αποτέλεσε τον νομικό πυρήνα της γαλλικής δουλοκτησίας για σχεδόν δύο αιώνες. Παρότι η Γαλλία κατήργησε τη δουλεία το 1848, το συγκεκριμένο διάταγμα δεν είχε ποτέ τυπικά ακυρωθεί.
Η ανακάλυψη αυτή προκάλεσε σοκ στη γαλλική κοινή γνώμη, καθώς για δεκαετίες, ένα νομικό κείμενο που απανθρωποποιούσε εκατομμύρια ανθρώπους παρέμενε τυπικά σε ισχύ.
Η παρέμβαση Μακρόν και το ζήτημα των αποζημιώσεων
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν είχε δηλώσει ότι η σιωπή γύρω από το «Code Noir» αποτελεί πλέον «μορφή προσβολής».
Την ίδια στιγμή, άνοιξε για πρώτη φορά έμμεσα τη συζήτηση σχετικά με αποζημιώσεις για τη δουλεία, χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένο σχέδιο ή οικονομικές δεσμεύσεις.
Αποικιακή κληρονομιά που παραμένει εκκρεμής
Η συζήτηση για το παρελθόν της δουλείας συνδέεται άμεσα με τις γαλλικές υπερπόντιες περιοχές, όπως η Γουαδελούπη, η Μαρτινίκα, η Γαλλική Γουιάνα και η Ρεϊνιόν.
Παρότι αποτελούν πλήρη τμήματα της Γαλλίας, από το 1946, παραμένουν περιοχές με υψηλή φτώχεια και ανεργία, γεγονός που πολλοί συνδέουν με τη μακρά αποικιακή ιστορία.
«Δεν είναι απλώς συμβολισμός»
Βουλευτές και πολίτες με καταγωγή από σκλαβωμένους πληθυσμούς χαρακτήρισαν την απόφαση σημαντική, αλλά ανεπαρκή.
Ορισμένοι τόνισαν ότι καμία κοινοβουλευτική ψήφος δεν μπορεί να αποκαταστήσει αιώνες βίας και απώλειας, ενώ άλλοι μίλησαν για συνεχιζόμενο θεσμικό ρατσισμό.
Το ζήτημα των αποζημιώσεων και το αποικιακό παρελθόν
Η συζήτηση για αποκατάσταση επανήλθε πρόσφατα, καθώς ο Μακρόν αναφέρθηκε στην έννοια των αποζημιώσεων ως «ζήτημα που δεν πρέπει να απορρίψουμε», χωρίς όμως συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Ιστορικά, η Γαλλία είχε αναγκάσει την ανεξάρτητη πλέον Αϊτή να πληρώνει αποζημιώσεις στους πρώην δουλοκτήτες, μια οικονομική επιβάρυνση που διήρκεσε έως το 1947.
Μια απόφαση με κυρίως συμβολικό χαρακτήρα
Παρά τη βαρύτητά της, η κατάργηση του «Code Noir» δεν αλλάζει άμεσα το νομικό πλαίσιο, καθώς το κείμενο δεν είχε ισχύ από το 1848.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, πρόκειται περισσότερο για μια πράξη ιστορικής αναγνώρισης παρά για θεσμική αλλαγή – ένα βήμα στη μακρά και ανοιχτή συζήτηση της Γαλλίας με το αποικιακό της παρελθόν.
