Σε μια προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων και αποδυνάμωσης της διαπραγματευτικής θέσης των ΗΠΑ επιδίδεται τα τελευταία 24ώρα το Ιράν, με τα Στενά του Ορμούζ, τα διόδια και το σπάσιμο του ναυτικού αποκλεισμού να βρίσκονται στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας.

Το Ιράν συνεχίζει να διακινεί πετρέλαιο

Με βάση όσα αναφέρει το Reuters, επικαλούμενο στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων Vortexa, περίπου 10,7 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου κατάφεραν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ και να εξέλθουν από τη ζώνη που έχει τεθεί υπό αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό μεταξύ 13 και 21 Απριλίου. Οι μεταφορές πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση έξι δεξαμενόπλοιων, τα οποία είχαν απενεργοποιημένο το σύστημα αυτόματου εντοπισμού (AIS). Η ίδια πηγή αναφέρει ότι καταγράφηκαν συνολικά 35 διελεύσεις στην ευρύτερη περιοχή του αποκλεισμού από τις 13 έως τις 22 Απριλίου, με εμπλοκή πλοίων ιρανικών συμφερόντων ή υπό καθεστώς κυρώσεων, ενώ η ναυτική κίνηση έχει μειωθεί σε περίπου 1 έως 2 τάνκερ την ημέρα, από 2 έως 3 πριν τον Απρίλιο.

Οι ΗΠΑ διαψεύδουν

Την ίδια ώρα όμως, τουλάχιστον όσον αφορά στο θέμα του ναυτικού αποκελεισμού, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι όχι μόνο κανένα πλοίο δεν έχει διαφύγει από τον κλοιό, αλλά εφαρμόζουν τον αποκλεισμό, που τέθηκε σε ισχύ στις 13 Απριλίου, σε μια ευρύτερη θαλάσσια ζώνη περίπου 300 ναυτικά μίλια δυτικά, μεταξύ των συνόρων Ιράν–Πακιστάν και του δυτικότερου σημείου του Ομάν. Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε κατασχέσεις τουλάχιστον τριών ιρανικών δεξαμενόπλοιων σε ασιατικά ύδατα, ενώ έχουν δώσει εντολή σε 29 πλοία να αλλάξουν πορεία ή να επιστρέψουν σε λιμάνια. Πιο συγκεκριμένα όσον αφορά στις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων μακρύτερα από την περιοχή του αποκλεισμού οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν πριν από λίγο το τρίτο ρεσάλτο τους.

Απαίτηση από το Ιράν για αναγνώριση του ελέγχου στα Στενά

Το Ιράν, από την πλευρά του πάντως επιμένει να προβάλλει τον ισχυρό έλεγχο που ασκεί στα στενά και μάλιστα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, στο σχέδιο των 10 σημείων της διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ, ζητά να κατοχυρωθεί και να αναγνωριστεί αυτός ο έλεγχος που ασκεί. Είναι γνωστό ότι εδώ και μερικές εβδομάδες η Τεχεράνη προωθεί σύστημα διοδίων τύπου Σουέζ, με είτε σταθερή χρέωση 2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά πλοίο, είτε τέλος ανάλογα με το φορτίο. Πιλοτικά, φέρεται να έχει εφαρμοστεί χρέωση τουλάχιστον 1 δολαρίου ανά βαρέλι, με απαίτηση δήλωσης στοιχείων φορτίου, προορισμού και ιδιοκτησίας πριν από τη διέλευση.

Το Ιράν συλλέγει τα πρώτα του διόδια

Σε αυτό το πλαίσιο, όπως αποκάλυψε η Τεχεράνη, έχουν ήδη καταγραφεί τα πρώτα έσοδα από τέλη διέλευσης, τα οποία κατατέθηκαν στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράν. Στην σχετική ανακοίνωση δεν υπήρξε αναφορά σε συγκεκριμένο ποσό.

Όπως πάντως σημειώνεται -όχι φυσικά από την ιρανική πλευρά- το σύστημα αυτό συγκρούεται με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία προβλέπει ελεύθερη διέλευση από διεθνή στενά όπως του Ορμούζ. Αν και περίπου 170 χώρες και η ΕΕ έχουν υπογράψει τη σύμβαση, ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ την έχουν επικυρώσει, ενώ η Ουάσινγκτον απορρίπτει ρητά κάθε ιρανική αξίωση ελέγχου.

Η αμερικανική άρνηση, το αδιέξοδο και οι συνέπειες

Τα παραπάνω προκαλούν εύλογα ερωτήματα σχετικά με το τι μέλλει γενέσθαι στην περιοχή καθώς μπορεί ο Τραμπ να έδωσε ουσιαστικά μια παράταση στην εκεχειρία με ανοιχτή ημερομηνία λήξης (έως ότους επιτευχθεί συμφωνία) όμως την ίδια στιγμή οι κινήσεις εκατέρωθεν, αλλά και οι απαιτήσεις για να υπάρξει διάλογος, δεν στοχεύουν ουσιαστικά στην αποκλιμάκωση, αντίθετα παρατείνουν το αδιέξοδο.

Είναι ακριβώς αυτό το αδιέξοδο που είναι άκρως επικίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία, καθώς το πετρέλαιο συνεχίζει να κινείται και σήμερα ανοδικά, αρκετά ψηλότερα από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα του Guardian, οι αναλυτές εκτιμούν πως ένας παρατεταμένος περιορισμός στις ποσότητες που διακινούνται θα διατηρήσει τις τιμές της αγοράς πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ορισμένοι δε, εκτιμούν πως η τιμή των περίπου 100 δολαρίων το βαρέλι θα μπορούσε να παραμείνει για το μεγαλύτερο μέρος του τρέχοντος έτους, με τις υψηλότερες τιμές να επιμένουν έως και το 2027.

Αυτό, όπως σημειώνουν οφείλεται στο γεγονός ότι, ενώ μέρος του πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κόλπου ξεκίνησε να διακινείται μέσω των όχι και τόσο μεγάλων αγωγών της περιοχής, υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με το εάν τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη της περιοχής θα καταφέρουν να φτάσουν ξανά τις ποσότητες που παρήγαγαν και διακινούνται πριν από τον πόλεμο, καθώς οι υποδομές τους έχουν υποστεί ζημιές και θα χρειαστεί χρόνος για την επαναλειτουργία των εγκαταστάσεων άντλησης και επεξεργασίας.