Μία συγκλονιστική φωτογραφία την ώρα της εκτέλεσης των 200 Ελλήνων πατριωτών την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα το Υπουργείο Πολιτισμού, μετά από συνέντευξη τύπου στην οποία παρουσιάστηκαν περίπου 25 από τις συνολικά 262 φωτογραφίες της συλλογής Χέρμαν Χόιερ, η οποία έχει κηρυχθεί στο σύνολό της μνημείο και έχει περιέλθει στο ελληνικό κράτος. Οι υπόλοιπες δύο φωτογραφίες που είναι μέρος της συλλογής και αποτυπώνουν τον θάνατο των Ελλήνων εκτελεσθέντων κρατιούνται μακριά από τη δημοσιότητα για λόγους ηθικής και σεβασμού στη μνήμη των νεκρών.
Θυμίζουμε ότι το σύνολο των φωτογραφιών από την εκτέλεση των Ελλήνων στην Καισαριανή είναι 12 και έχουν τραβηχτεί από τον ίδιο τον υπολοχαγό της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας την περίοδο 1943-44. Ο ίδιος είχε την εντολή να παρακολουθήσει, ή και να συνδράμει στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.
@HEUER. Ο φωτογράφος Χέρμαν Χόιερ συμμετέχει στη μεταφορά των Ελλήνων πατριωτών από το Χαϊδάρι στην Καισαριανή, γιατί εμφανίζεται πάνω στο φορτηγό. Στο βάθος το στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Χαϊδάρι, τη στιγμή που φεύγει η φάλαγγα φορτηγών από το Χαϊδάρι στην Καισαριανή.
Όπως ειπώθηκε στη σημερινή συνέντευξη τύπου από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με την ελληνική πρεσβεία στο Βέλγιο, παρέλαβε συνολικά 262 φωτογραφίες, 16 έγγραφα και 4 παλαιά ελληνικά χαρτονομίσματα. Το υλικό είχε τεθεί προς πώληση από τον Βέλγο συλλέκτη Τιμ Ντε Κρεν στη διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών του eBay το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου προκαλώντας την άμεση κινητοποίηση των ελληνικών αρχών (στον πυρήνα αυτής της συλλογής είναι η εκτέλεση των 200 κρατουμένων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του ’44) ώστε μέσα σε ελάχιστο χρόνο – μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου – να έχει ολοκληρωθεί η όλη διαδικασία της ανάκτησής τους από το ελληνικό κράτος.
@HEUER. Οι όμηροι φτάνουν στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Βλέπουμε ένα μέρος των ρούχων κάτω, μάλλον γιατί η εντολή του γερμανικού στρατού προκειμένου να τρυπήσουν καλύτερα οι σφαίρες, ήταν να αφαιρέσουν το παλτό και τα χοντρά τους ρούχα.
Μια σπάνια πηγή για την ιστορία της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα
Οι εικόνες αυτές θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικές για την ιστορική μνήμη, καθώς καταγράφουν τις τελευταίες στιγμές των εκτελεσθέντων. Κατά πώς ειπώθηκε σήμερα, η ομάδα των εμπειρογνωμώνων του ΥΠΠΟ ήταν εξαρχής σίγουρη ότι οι φωτογραφίες, διαστάσεων μόλις 5Χ6, ήταν αυθεντικές εξαιτίας του εξαιρετικού χαρτιού που φαινόταν ότι είχε χρησιμοποιηθεί, γνωστό ως υλικό της εποχής που χρησιμοποιούσε η μηχανή προπαγάνδας των ναζί. Το σύνολο των ανακτηθέντων σήμερα από το ελληνικό δημόσιο, φωτογραφιών αποτελεί μια σπάνια και συνεκτική πηγή για την ιστορία της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
@HEUER. Ο Χέρμαν Χόιερ στη διώρυγα της Κορίνθου, στην οποία βρίσκεται η μονάδα του. Φαίνεται εδώ η φωτογραφική μηχανή του – από την ανάλυση των φωτογραφιών θα βρεθεί μέχρι και το μοντέλο της φωτογραφικής που είχε.
@HEUER. Eπίσκεψη με ξεναγό στην Ακρόπολη τις πρώτες ημέρες μετά την άφιξη της μονάδας του Χόιερ στην Αθήνα, στις αρχές του Δεκεμβρίου του ΄43.
«Η αξία της συλλογής είναι πολύ μεγάλη, το είπαμε από την πρώτη στιγμή. Οι φωτογραφίες, ιδιαίτερα της Καισαριανής, αλλά όχι μόνον, είναι ανεκτίμητες, καθώς δίνουν εικόνα και πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος, το φρόνημα και τον πατριωτισμό των Ελλήνων», ανέφερε μεταξύ άλλων στη ομιλία της η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
Εθνικό Φωτογραφικό Αρχείο Μνημείων
Καθώς το υλικό έχει περιέλθει στο Ελληνικό Δημόσιο και προστατεύεται από τον Αρχαιολογικό Νόμο 4858/2021, με στόχο πάντα να διαφυλαχθεί θεσμικά η ιστορική μνήμη και το αρχείο να παραμείνει προσβάσιμο για τις επόμενες γενιές, δρομολογείται πλέον η ίδρυση ενός Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου Μνημείων με ειδική διάταξη που θα εισαχθεί στον υπάρχοντα νόμο (ως παράρτημα του Εθνικού Αρχείου Μνημείων και στη διαχείριση της Διεύθυνσης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού).
@HEUER
@HEUER Μπάνιο στον Σαρωνικό.
Το Εθνικό Φωτογραφικό Αρχείο Μνήμειων θα περιλαμβάνει και φωτογραφίες της συλλογής από το πρώην βασιλικό κτήμα Τατοϊου, το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας καθώς και φωτογραφίες που έχουν παραχωρηθεί από πρόσφυγες.
Το ερευνητικό έργο γύρω από τη Συλλογή Χόιερ έχει ήδη αναλάβει και έχει ξεκινήσει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών στο πλαίσιο της προγραμματικής Σύμβασης Πολιτιστικής Ανάπτυξης με το Υπουργείο Πολιτισμού, με την επιστημονική ευθύνη του Βαλεντίν Σνάιντερ και των συνεργατών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Η διαδικασία η οποία προβλέπεται για τη συλλογή Χόιερ είναι αυτή που απαιτείται για τα μνημεία που προστατεύονται από το ελληνικό κράτος: προστασία, συντήρηση, διαφύλαξη, επιστημονική τεκμηρίωση και εν τέλει η δημόσια ανάδειξή τους μέσα από ένα επιστημονικό συνέδριο ή μία έκθεση.
@HEUER
@HEUER. Ο Χέρμαν Χόιερ στο Αρσάκειο Ψυχικού με το εκκλησάκι της Αγίας Αναστασίας στο βάθος. Χειμώνας 1944.
@HEUER. Ενδεικτικές φωτογραφίες μεταφοράς της Μονάδας του Χόιερ από τη Γερμανία προς την Ελλάδα το φθινόπωρο του ΄43 με τρένο. Η Μονάδα αυτή δημιουργείται τον Σεπτέμβριο του ΄43 και μεταφέρεται μέσω Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα, όπου φτάνει αρχές Δεκεμβρίου του ΄43.
@HEUER
Το πρώτο στάδιο είναι η ψηφιοποίηση του συνόλου του υλικού και των 12 φωτογραφιών της Καισαριανής. Σύμφωνα με την υπουργό Πολιτισμού: «Ψηφιακά αντίγραφα, υπό όρους και προϋποθέσεις θα μπορούσαν να δοθούν από το Υπουργείο Πολιτισμού σε συγκεκριμένους αποδέκτες. Αναγκαία προϋπόθεση είναι η ιστορική τακτοποίηση θεμάτων, τόπων, προσώπων, χρονολόγησης και η ένταξη της συλλογής στα ιστορικά συμφραζόμενα. Προφανώς ιδιαίτερη θα είναι η αντιμετώπιση των φωτογραφιών της εκτέλεσης».
Το τίμημα της εξαγοράς της συλλογής Χόιερ από τον Βέλγο συλλέκτη επιβεβαιώθηκε σήμερα ότι ανήλθε στα 100.000 ευρώ από πόρους που προήλθαν από το Υπουργείο Πολιτισμού. Σήμερα υπολογίζεται ότι πάνω από 40 εκατομμύρια φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί από στρατιώτες της Βέρμαχτ και πάνω από 2 εκατομμύρια φωτογραφίες από τις Μονάδες Προπαγάνδας που είχε ιδρύσει ο Γκέμπελς.
