Τι θέλουν πραγματικά οι αυτόχθονες της Γροιλανδίας απέναντι σε Τραμπ και Δανία

Ο αμερικανός πρόεδρος δείχνει πρόθυμος να διαρρήξει τις σχέσεις ΗΠΑ και Δανίας, δύο συμμαχικών χωρών, για την Γροιλανδία. «Πρέπει να την αποκτήσουμε για λόγους εθνικής ασφάλειας» δήλωνε λίγο πριν τα Χριστούγεννα, ενώ τις επόμενες ημέρες ακολούθησαν απανωτές παρεμβάσεις συνεργατών του που όμνυαν στην αμερικανική ανάγκη για τον έλεγχο του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο, που σήμερα ανήκει στη Δανία.

Αυτό που δείχνει ωστόσο να παραμένει αχαρτογράφητο ως σήμερα δεν είναι άλλο από την απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα: Τι θέλουν οι αυτόχθονες της Γροιλανδίας, γνωστότεροι ως Ινουίτ; Και ποια η σχέση τους με Ουάσιγκτον και Κοπεγχάγη;

Δεδομένα

Οι Ινουίτ αποτελούν ιθαγενικό πληθυσμό που απαντάται στις αρκτικές περιοχές της Αμερικής και της Ασίας. Σήμερα, οι περισσότεροι εξ αυτών διαβιούν σε Καναδά, Γροιλανδία, Δανία και Αλάσκα (αμερικανική και ρωσική). Στην Γροιλανδία υπολογίζονται σε 50.000, αποτελώντας τη συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων (άνω του 90%). Διαθέτουν δανεζική υπηκοότητα, αφού το νησί συνιστά αυτόνομη οντότητα εντός του Βασιλείου της Δανίας, μέρος του οποίου είναι από το 1814.

Αξίζει να σημειωθεί ότι με το δημοψήφισμα του 1979 αποδόθηκε στην Γροιλανδία το σημερινό καθεστώς αυτονομίας, που περιλαμβάνει πλήρης αρμοδιότητες στην τοπική κυβέρνηση (Naalakkersuisut) εκτός της ασφάλειας, της εξωτερικής πολιτικής και της δημοσιονομικής πολιτικής, πεδία στα οποία η Κοπεγχάγη εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο.

Στην πλειοψηφία τους διαβιούν στα νοτιοδυτικά παράλια της Γροιλανδίας, όπου το ηπιότερο κλίμα, το λιγότερο τραχύ έδαφος κι η εγγύτητα στις καναδικές ακτές δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες. Η βάση της τοπικής οικονομίας παραμένει απαράλλαχτη από τον 13o αιώνα, από όταν και το νησί κατοικήθηκε επί μόνιμης βάσης από την προγονική φυλή των Ινουίτ, τους Θούλους, και συνίσταται στην αλιεία και την κτηνοτροφία.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, το αυξημένο τουριστικό ενδιαφέρον για τις περιοχές του Αρκτικού Κύκλου, μετέτρεψε το νησί σε τουριστικό αξιοθέατο. Το πλούσιο υπέδαφός του, τόσο στις κρίσιμες για την σύγχρονη τεχνολογία σπάνιες γαίες (όπως λίθιο, νιόβιο, άφνιο και ζιρκόνιο) αλλά και σε παραδοσιακά καύσιμα προσέθεσε πολλαπλασιαστική αξία.

Αξία που πήρε ακόμη μεγαλύτερη δυναμική από τον κρίσιμο γεωστρατηγικό ρόλο της γροιλανδικής επικράτειας σε επίπεδο παγκόσμιας ισχύος, καθώς η γεωγραφική θέση του νησιού θεωρείται κομβική για την ασφάλεια της Ουάσιγκτον και της «συλλογικής Δύσης».

Συγκεκριμένα, το πέρασμα GIUK(Γροιλανδία-Ισλανδία-Ηνωμένο Βασίλειο) είναι ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει τον Αρκτικό Ωκεανό με τον Ατλαντικό, καθιστώντας τη Γροιλανδία στρατηγικά σημαντική για την παρακολούθηση των ρωσικών ναυτικών δραστηριοτήτων σε Ατλαντικό Ωκεανό και Αρκτική.

Αποικιοκρατία και Τραμπ

Παρά τις αλλαγές σε οικονομία και γεωπολιτική πάντως μια σταθερή νόρμα που χαρακτηρίζει την ιστορία των ιθαγενών Γροιλανδών είναι η δυσπιστία προς το δανεζικό κέντρο. Η συνύπαρξη με τη Δανία έχει συνοδευτεί από τις συνήθεις αποικιοκρατικές πρακτικές, που στο παρελθόν περιλάμβαναν την αρπαγή νεογνών για λόγους κοινωνικού πειραματισμού (το διαβόητο πρόγραμμα «Μικροί Δανοί» του 1951) έως την υποχρεωτική αντισύλληψη χιλιάδων γυναικών μεταξύ των δεκαετιών του 1960-90.

Στις αρχές Δεκεμβρίου μάλιστα, το Υπουργείο Υγείας της Δανίας ανακοίνωσε στις γυναίκες που υπέστησαν αντισύλληψη εν πλήρη ή μερική αγνοία τους ότι μπορούν να υποβάλουν αίτηση για ατομικές πληρωμές ύψους περίπου 40.200 ευρώ από τον ερχόμενο Απρίλιο. Ενδεικτικό της ψυχρότητας των Ινουίτ προς την «μητέρα» Δανία είναι ότι σχεδόν 94% των εδρών του Κοινοβουλίου καταλαμβάνεται από κόμματα που προκρίνουν την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας, με τις διαφωνίες να εξαντλούνται στον χρόνο και τον τρόπο που θα επιτευχθεί αυτή.

Πως αντιμετωπίζουν όμως οι ίδιοι οι Ινουίτ την προοπτική της ένταξής τους στις ΗΠΑ; Βλέπουν θετικά ένα τέτοιο σενάριο ή προτιμούν την πλήρη χειραφέτηση; Και πως αποτιμούν τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ; Η πιο πρόσφατη δημοσκοπική έρευνα αφορά το 2025, έδειξε ότι το 85% των Γροιλανδών δεν επιθυμεί το νησί να γίνει τμήμα των ΗΠΑ. Το 45% των ερωτηθέντων βλέπει τα σχέδια του Τραμπ ως απειλή, με το 43% να διαβλέπει ωστόσο οικονομικές δυνατότητες.

Είναι ακριβώς αυτό το ενδιαφέρον στοιχείο, που αφορά την προσδοκία βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου ζωής, εκείνο που επανακαθορίζει την στάση των νησιωτών προς Κοπεγχάγη και Ουάσιγκτον, δημιουργώντας περιθώρια μόχλευσης υπέρ τους. Καθόλου παράξενο, δεδομένου ότι παραδοσιακά τα ποσοστά φτώχειας και κοινωνικής περιθωριοποίησης στη Γροιλανδία είναι μεγαλύτερα της Δανίας (17,4% κάτω από το όριο της φτώχειας στη Γροιλανδία έναντι 12% στη Δανία, για το 2023).

Σε αυτό πλαίσιο, στις βουλευτικές εκλογές του Μαρτίου 2025, επικράτησε το κεντροδεξιό κόμμα Demokraatit (29,9%), το οποίο υποστηρίζει μια σταδιακή και οικονομικά βιώσιμη πορεία προς την ανεξαρτησία, σε συνεννόηση με την Κοπεγχάγη.

Η κοινή στάση του επικεφαλής του και Γροιλανδού πρωθυπουργού, Γενς Φρεντρικ Νίλσεν, με την Δανή ομόλογό του, Μέτε Φρέντρικσεν, θα πρέπει να ερμηνευτεί ακριβώς ως προσπάθεια να οριοθετηθεί η επιθετική ρητορική του Λευκού Οίκου, που χαρακτηρίζεται από έμμεσες ή και άμεσες απειλές χρήσης στρατιωτικής βίας. Αλλά και από το δέλεαρ της πρόσδεσης στην μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, γεγονός που εντείνει το άγχος της Δανίας. Δεν είναι τυχαίο που λίγους μήνες πριν ο δανός βασιλιάς Φρειδερίκος έφτασε να υμνεί «τη δύναμη και την περηφάνια» των Ινουίτ, εξαγγέλλοντας παράλληλα νέα προγράμματα στρατιωτικής εκπαίδευσης για την άμυνα του νησιού.