Η «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη

Παγκοσμίως γνωστός για μυθιστορήματά του όπως ο «Αλέξης Ζορμπάς», ο «Καπετάν Μιχάλης» και ο «Τελευταίος πειρασμός», ο Νίκος Καζαντζάκης πίστευε ότι η «Οδύσσεια»,

Παγκοσμίως γνωστός για μυθιστορήματά του όπως ο «Αλέξης Ζορμπάς», ο «Καπετάν Μιχάλης» και ο «Τελευταίος πειρασμός», ο Νίκος Καζαντζάκης πίστευε ότι η «Οδύσσεια», η «πνευματική αυτοβιογραφία» του με ποιητική μορφή όπως την έχουν αποκαλέσει, είναι το σημαντικότερο έργο του. Αυτό το επικό ποίημα 33.333 στίχων κυκλοφόρησε το 1938 σε 3.000 αντίτυπα, υπογεγραμμένα και αριθμημένα.
Οι περιπέτειες, φυσικές και πνευματικές, και τα ταξίδια τού Οδυσσέα αφότου επέστρεψε στην Ιθάκη και έφυγε ξανά, ως τον θάνατό του στον Νότιο Παγωμένο Ωκεανό, σε 33.333 στίχους. Ολα αυτά και πολλά ακόμη κάνει γνωστά το ντοκιμαντέρ του Μένιου Καραγιάννη «33.333 – Η Οδύσσεια του Νίκου Καζαντζάκη» που προβάλλεται στις αίθουσες.

«Μέχρι πρόσφατα είχα κι εγώ, όπως οι περισσότεροι, την εντύπωση πως όταν αναφερόμαστε στην «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη εννοούμε τη μετάφραση της «Οδύσσειας» του Ομήρου»
είπε στο «Βήμα» ο Μένιος Καραγιάννης, ο οποίος ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το έργο όταν άκουσε να το διαβάζει δυνατά μια φίλη του. Του έκαναν μεγάλη εντύπωση η δύναμη του λόγου, οι εικόνες και οι πολλές λέξεις που άκουγε για πρώτη φορά. «Ετσι άρχισα κι εγώ να διαβάζω το έργο του Νίκου Καζαντζάκη. Η γραφή ήταν συναρπαστική, αλλά εύκολα με έδιωχνε και σταματούσα. Δεν ξέρω αν οφείλεται στο ασυνήθιστο μέτρο ή στον κατακλυσμό των λέξεων. Συνέχισα να διαβάζω την «Οδύσσεια» αποσπασματικά, κι ακόμη δεν την έχω ολοκληρώσει». Η απόφαση να γυρίσει το ντοκιμαντέρ για την «Οδύσσεια» ήταν του ίδιου του Μ. Καραγιάννη και αφορμή στάθηκε ο 102 ετών σουηδός μεταφραστής της «Οδύσσειας» Γκότφριντ Γκρούνεβαλντ, o οποίος μάλιστα εμφανίζεται στο ντοκιμαντέρ και είναι ίσως το ωραιότερο highlight του. Ο Γκρούνεβαλντ αποφάσισε σε μεγάλη ηλικία να μάθει ελληνικά για να μεταφράσει την «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη! «Προσπαθώντας ο ίδιος να διαβάσω το έργο και ξέροντας τις δυσκολίες μού φάνηκε απίστευτο ότι κάποιος θα ήθελε και θα μπορούσε να το μεταφράσει» μας είπε ο σκηνοθέτης ο οποίος ήρθε σε επαφή μαζί του. «Δέχτηκε με χαρά να συμμετάσχει στο ντοκιμαντέρ και γελώντας είπε: Μην το καθυστερείς όμως, καταλαβαίνεις γιατί…». Το ντοκιμαντέρ δεν μένει φυσικά μόνο στη Σουηδία, αλλά φτάνει στην Αμερική, στην Κρήτη, στην Τήνο και στην Αθήνα σε μια προσπάθεια να ρίξει φως τόσο στις πτυχές του άγνωστου αυτού έργου όσο και στην προσωπικότητα και στη σκέψη του συγγραφέα.
Η μεγαλύτερη δυσκολία για την πραγματοποίηση του «33.333» ήταν οικονομικής φύσεως. «Παρά τη θετική υποδοχή της ιδέας» μας είπε ο Μ. Καραγιάννης «κανείς δεν θέλησε να την υποστηρίξει οικονομικά και έτσι η ταινία έγινε αποκλειστικά χάρη στη βοήθεια φίλων και συνεργατών». Σε ό,τι αφορά το δημιουργικό κομμάτι της ταινίας, οι δυσκολίες ήταν δύο: πώς το έργο θα παρουσιαστεί πολύπλευρα και πώς η ταινία θα έχει κινηματογραφικό ενδιαφέρον. Ο Μ. Καραγιάννης μίλησε με πολλούς προτού καταλήξει στους 15 ανθρώπους που μιλούν στην ταινία. Στόχος του ήταν να ακουστεί μια μεγάλη γκάμα απόψεων, ακόμη και αρνητικών, και όχι μόνο από ανθρώπους του πνεύματος αλλά και από γιατρούς ή ψυχαναλυτές. «Οι εικόνες που περιβάλλουν τις συνεντεύξεις είναι καθαρά δικής μου επιλογής, θέλοντας να δω την «Οδύσσεια» σαν κάτι που δεν τελειώνει, κάτι που είναι δίπλα μας, δικό μας» είπε ο σκηνοθέτης. «Είναι πάντα ένα τολμηρό εγχείρημα να προσεγγίσεις το έργο του Νίκου Καζαντζάκη, καθώς ο ίδιος πέρασε από πολλές ιδεολογίες, χωρίς να υιοθετήσει καμία». Ηταν λοιπόν και λίγο φυσικό ο σκηνοθέτης να φοβηθεί μην προδώσει το πνεύμα του συγγραφέα, γι’ αυτό και θέλησε πρώτα απ’ όλα να τον καταλάβει ως άνθρωπο και δημιουργό. Και επέλεξε να φωτίσει το έργο του φιλολογικά, ιστορικά, φιλοσοφικά, ψυχολογικά κ.λπ., δηλαδή να προβάλει τις κυριότερες σύγχρονες οπτικές.
Στόχος του σκηνοθέτη ήταν η ταινία να εγείρει ερωτήματα που αφορούν την έννοια της Οδύσσειας, το δύσκολο ταξίδι ζωής που έχουμε όλοι μας μπροστά μας και πώς θα σταθούμε απέναντι σε αυτό. «Η «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη, αλλά και του ανθρώπου, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά, μας φέρνει αντιμέτωπους με μεγάλα διλήμματα. Τι είναι ελευθερία, τι είναι ευθύνη, τι είναι θάνατος, τι είναι πνεύμα και τι ύλη, και πώς αυτά συνδέονται;».

πότε & πού:

Το ντοκιμαντέρ «33.333 – Η Οδύσσεια του Νίκου Καζαντζάκη» προβάλλεται στον κινηματογράφο Δαναό την Κυριακή 15 Μαΐου στις 16.00, τη Δευτέρα 16 και την Τρίτη 17 Μαΐου στις 22.15 και το Σάββατο 21 και την Κυριακή 22 Μαΐου στις 16.00.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk