Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Είναι διπλοπρόσωπο. Το νομοσχέδιο που κατέθεσε η κυβέρνηση στη Βουλή για την ΕΡΤ έχει μια όμορφη και μια άσχημη όψη. Η πρώτη σχηματίζεται ήδη από την επαναλειτουργία της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης, που αποτελεί ορόσημο στην αποκατάσταση της δημοκρατικής τάξης στον χώρο της επικοινωνίας, η δεύτερη από την επιστροφή στα κακώς κείμενα –τη γραφειοκρατία και τις ιεραρχικές δομές του παρελθόντος.
Η διπλοπροσωπία συνοδεύεται από διγλωσσία. Το νομοσχέδιο τονίζει από τη μια την πάσης φύσεως απεξάρτηση του ιδρύματος από τις δημόσιες και ιδιωτικές εξουσίες, από την άλλη όμως αφήνει τον τελευταίο λόγο στον υπουργό Επικρατείας με το να του αναθέτει την επιλογή των ατόμων που θα ψηφιστούν από τη Βουλή στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας.
Πιο συγκεκριμένα: Στα θετικά του νομοσχεδίου ανήκουν, μεταξύ άλλων:
- Η «συμφωνία αρχών» μεταξύ της ΕΡΤ και του Ελληνικού Δημοσίου «για την εδραίωση της ανεξαρτησίας της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης».
- Η αναφορά στις μεγάλες αξίες που θα εφαρμόζει η εταιρία: πολυφωνία, αμεροληψία, δημοκρατία, πολιτισμός και πάει λέγοντας.
- Η επαναπρόσληψη των απολυμένων –τουλάχιστον εκείνων που είχαν σχέση αορίστου χρόνου με την «πρώτη» ΕΡΤ.
- Η έλλειψη ρεβανσισμού: Οι συνάδελφοι που δούλεψαν στη ΔΤ και αργότερα στη ΝΕΡΙΤ εντάσσονται κανονικά στο προσωπικό της επανιδρυμένης εταιρείας.
Τα αρνητικά αρχίζουν ήδη με τις «γενικές αρχές» του νομοσχεδίου, όπως αυτές αποτυπώνονται στο άρθρο 3:
Απομονωμένες όπως είναι, οι «μεγάλες αξίες» μένουν αναποτελεσματικές. Και αυτό, επειδή δεν συμπυκνώνονται σε ένα επιχειρησιακό εργαλείο, σαν αυτό που διαθέτουν –υπό την επονομασία «public values» (δημόσιες αξίες) –όλοι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί της Δυτικής Ευρώπης τα τελευταία 10-15 χρόνια. Με αυτό, υπερασπίζονται σε πρώτη γραμμή εκείνο που δεν κάνουν οι ιδιωτικοί σταθμοί: τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία, την ισότητα, κ.λπ. –κι αυτό χωρίς κερδοσκοπία και μένοντας πάντα απέναντι (όχι οπωσδήποτε εναντίον!) στην εξουσία.
- Ο νέος στόχος της ΕΡΤ παραμένει ο παλιός: Ενα –ποιοτικά αναβαθμισμένο –πρόγραμμα για τα ήδη από δεκαετίες διαμορφωμένα ενδιαφέροντα και γούστα. Οι επαγγελματίες της ενημέρωσης και της κουλτούρας καλούνται πάλι να καλύψουν τις ανάγκες των ήδη καλώς ενημερωμένων και κουλτουριάρηδων. Οι αφανείς και άφωνοι, που είναι και η μεγάλη πλειοψηφία του κοινού, παραμένουν έξω από το κάδρο. Η ύπαρξή τους αναφέρεται μόνο παρεμπιπτόντως στο νομοσχέδιο. Η δημιουργία μιας «αντιδημοσιότητας», ενός νέου τύπου ραδιοτηλεόρασης, που θα διεισδύει και κάτω από την επιφάνεια της συμβατικής δημοσιότητας, δεν αποτελεί θέμα. Οι αφανείς παραμένουν στο σκοτάδι, οι άφωνοι σε κενό ήχου.
Υπάρχουν και χειρότερα. Με κυριότερο την πλήρη αγνόηση από τους συντάκτες του νομοσχεδίου του σημαντικότερου επιτεύγματος των απολυμένων, που συνέχισαν να δουλεύουν πρώτα στην «πειρατική» ΕΡΤ και ύστερα στην ertopen: την αυτοδιαχείριση. Υστερα από την άτακτη φυγή των αφεντικών, οι εργαζόμενοι πήραν τη διοίκηση στα χέρια τους και έστησαν, δουλεύοντας αμισθί, ένα μοναδικό στα ελληνικά και παγκόσμια ραδιοτηλεοπτικά χρονικά διοικητικό μοντέλο. Ενας λόγος παραπάνω έτσι, το μοντέλο αυτό να πρέπει να πάρει τώρα θεσμικό χαρακτήρα και να απαλλαγεί από τις ατέλειές του. Με πυρήνα τις συνελεύσεις των εργαζομένων, οι οποίες θα εκλέγουν τους προϊστάμενους και θα μοιράζουν τομείς και εργασία στη βάση αυστηρά προκαθορισμένων επαγγελματικών και διοικητικών κριτηρίων.
Το αντίθετο συμβαίνει. Η νέα ΕΡΤ θα είναι διοικητικά μια από τα ίδια –γραφειοκρατική και ιεραρχική, με πρώτο στην ιεραρχία αφεντικό τον διευθύνοντα σύμβουλο, ο οποίος θα καταρτίζει και το καταστατικό, το οργανόγραμμα και κάθε άλλη μορφή της λειτουργίας της. Το γεγονός ότι για τα παραπάνω θα πρέπει να «διαβουλεύεται» με τους εκπροσώπους των εργαζομένων είναι καλό, δεν μειώνει όμως ουσιαστικά την κυριαρχία του.
Το υπεραφεντικό θα είναι βέβαια ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς. Κι αυτό, πρώτον, επειδή θα μπορεί, όπως ειπώθηκε ήδη, να επιλέγει για το διοικητικό συμβούλιο ανθρώπους του χεριού του. Αλλά και επειδή, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, διατηρεί «οργανωτικές και ελεγκτικές εξουσίες», που στηρίζονται και στο γεγονός ότι ο μοναδικός μέτοχος στη γενική συνέλευση της εταιρείας είναι το κράτος, δηλαδή στην ουσία ο ίδιος υπουργός.
Αντί λοιπόν να εκμεταλλευθεί την ιστορική συγκυρία για να κάνει μια πρωτοποριακή και ανέξοδη μεταρρύθμιση, η οποία θα γινόταν το σήμα κατατεθέν μιας γενικότερης ριζικής αλλαγής στον εργασιακό τομέα, η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα προτιμά την αμήχανη σιγουριά του παλιού μοντέλου, που αποκτά όμως πλέον διπλό πρόσωπο –εκείνο της Μέδουσας.
Παρ’ όλα αυτά, η ΕΡΤ θα είναι σύντομα πάλι εδώ. Οι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν έτσι υπό πολύ καλύτερες συνθήκες τον αγώνα για τη μετατροπή της σε αυτό που ονομάζουν –«η ΕΡΤ που θέλουμε», «η ΕΡΤ της καρδιάς μας».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
