Νεκροφάνεια

«Πτυχώνω-εκπτυχώνω, ενελίσσω-εξελίσσω». Ιδού οι σταθερές, όχι μόνο του Μπαρόκ, αλλά και της σύγχρονης διακυβέρνησης. Και όπως η Αγία Θηρεσία του Μπερνίνι δεν απολαμβάνει από το βέλος του Ερωτιδέα που τη σκοπεύει αλλά από τις χρυσές ακτίνες του Θεού άνωθεν, έτσι και η σύγχρονη εξουσία χρειάζεται μια θεμελιώδη αρχή του Μπαρόκ για να πτυχωθεί και να εξελιχθεί.

Νεκροφάνεια | tovima.gr
«Πτυχώνω-εκπτυχώνω, ενελίσσω-εξελίσσω». Ιδού οι σταθερές, όχι μόνο του Μπαρόκ, αλλά και της σύγχρονης διακυβέρνησης. Και όπως η Αγία Θηρεσία του Μπερνίνι δεν απολαμβάνει από το βέλος του Ερωτιδέα που τη σκοπεύει αλλά από τις χρυσές ακτίνες του Θεού άνωθεν, έτσι και η σύγχρονη εξουσία χρειάζεται μια θεμελιώδη αρχή του Μπαρόκ για να πτυχωθεί και να εξελιχθεί. Την ακόλουθη: δεν είναι η παραίσθηση αυτή που προσποιείται την παρουσία, η παρουσία είναι παραισθητική. Πώς, δηλαδή, ένας άγνωστος πολιτευτής παρουσιαζόμενος και μόνον, κινεί σειρά παραισθήσεων – μέσω ενός άλλου άσημου ποιητή – σε όσους τον υφίστανται, επειδή συμβαίνει να τον φωτίζουν οι θεϊκές ακτίνες του Σαμαρά. Βέβαια, ούτε ο Κώστας Τζαβάρας, ούτε ο Δημοσθένης Δαβέττας είναι η Αγία Θηρεσία του Μπερνίνι. Πολλώ μάλλον ο Χατζάκης που κάνει ένα ολόκληρο θεατρικό σινάφι να τρέμει στους διαδρόμους του Εθνικού. Αγία Θηρεσία απλούστατα, είναι η Δημοκρατία, η ρόμπα της οποίας πτυχώνεται και εκπτυχώνεται, καθώς διαχειρίζεται τις μεταβλητές της νομιμότητας και της παρανομίας σε μία ακόμη πτυχή που την κάνει κυριολεκτικά «ρόμπα», τουλάχιστον στα δικά μου μάτια.
Πριν από μερικές μέρες σε μια θεατρική συνάντηση στο Παρίσι προς τιμήν του Δημήτρη Δημητριάδη έλεγα πως το Εθνικό μας Θέατρο (επί Χουβαρδά) δεν τόλμησε να ανεβάσει κανένα του έργο, ενώ το αντίστοιχο Εθνικό της Γαλλίας (το Οντεόν), τον φιλοξένησε στην κεντρική αλλά και στη δεύτερη σκηνή, στα ατελιέ Μπερτιέ.
Προχθές το βράδυ, που ο κυβερνήτης από τον θάλαμο διακυβέρνησης μας προετοίμαζε για τη διαδικασία καθόδου μας στην Ελλάδα, βλέποντας από το παραθυράκι της εξόδου κινδύνου του αεροπλάνου τα φωτάκια των οικισμών από ψηλά, είχα την παραίσθηση πως ήταν καντηλάκια τάφων. Η Ελλάδα ξαφνικά, εκτός από το «απέραντο φρενοκομείο» του Καραμανλή, μου φάνηκε και σαν απέραντο νεκροταφείο του Σαμαρά, του Βενιζέλου και του Κουβέλη. Πτυχωμένα καθώς ήταν τα φωτάκια κατά περιοχές, αντέστρεφαν τα επίγεια σε επουράνια δημιουργώντας το φαινόμενο του τρούλου, διάστικτου από ζωγραφισμένα αστέρια. Σκέφτηκα τότε τον «νόμο του τρούλου», όπως τον περιγράφει ο Ντελέζ στο βιβλίο του για το Μπαρόκ: όλα τείνουν προς μια κορυφή όπου τοποθετείται ο σταυρός σαν ένδειξη της πτύχωσης ζωής και θανάτου, ζώντων και νεκρών.
Το απέραντο νεκροταφείο από κάτω βρέθηκε τότε από πάνω μου. Ο νεκροζώντανος ήμουν εγώ. Η επιστροφή του Γεωργουσόπουλου σε μια κοινωνία φαντασμάτων ήταν η φυσική τάξη των πραγμάτων.
Ατακτος και άτοπος ήταν αυτός ο ονειροπαρμένος, που με κολλημένη τη μύτη του στο τζάμι, ζούσε ξανά την παραίσθηση του αναποδογυρίσματος.
Σκέφτηκα τότε, όχι μόνο το Εθνικό αλλά και όλους τους θεσμούς σαν την Ιερουσαλήμ όπου όταν ο Ιησούς αφήκε το πνεύμα, ανεώχθησαν τα μνημεία και πολλά σώματα των κεκοιμημένων εγέρθηκαν και εμφανίστηκαν σε πολλούς, όπως περιγράφει ο Ματθαίος την εισβολή των ζόμπι.
Οχι βέβαια πως τα πράγματα στους θεσμούς ήταν ποτέ αλλιώς, και όχι πως τόλμησαν ποτέ οι λεγόμενοι ζωντανοί να τα βάλουν με τους πεθαμένους κτήτορες των ναών τους. Ομως, αυτή η εικόνα του Ευαγγελίου ή αυτή η εικόνα από το παράθυρο του αεροπλάνου, αυτό το «τίποτα, παρά μία εικόνα ακριβώς» του Γκοντάρ, είναι το μέλλον της Ελλάδας πτυχωμένο στο παρελθόν. Και είναι επιπλέον η αλληγορική σχέση με ό,τι συμβαίνει στο παρόν υπό τις συνθήκες ενός νεομπαρόκ «τρόπου» της σιδερωμένης εικόνας που βλέπουμε τιμωρούμενοι τα βράδια στην τηλεόραση.
Αυτόν τον τρόπο του κολασμού πάλι στο Μπαρόκ τον οφείλουμε, επειδή συνέλαβε τον θάνατο εν ζωή, όχι σαν το αναμενόμενο, αλλά σαν αυτό που ζούμε διαρκώς χωρίς πτωματικές κηλίδες.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk