Η πολιτεία έχει θεσπίσει μια σειρά από τελωνειακές και φορολογικές απαλλαγές, οι οποίες έχουν στόχο να διευκολύνουν σημαντικά τους Ελληνες του εξωτερικού στην απόφασή τους να μετοικήσουν στην Ελλάδα.
Η σχετική νομοθεσία βρίσκεται συνέχεια υπό αναμόρφωση, καθώς κατά καιρούς το βασικό πλαίσιο που διέπει τη διαδικασία της παροχής κινήτρων για μετοικεσία εμπλουτίζεται διαρκώς με νέα στοιχεία που προκύπτουν κυρίως από τις αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς.
Σύμφωνα λοιπόν με τις τελευταίες αλλαγές και τροποποιήσεις που έχουν γίνει, τα φυσικά πρόσωπα (αλλοδαποί ή και Ελληνες) που έχουν τη «συνήθη κατοικία» τους στο εξωτερικό και τη μεταφέρουν στην Ελλάδα για μόνιμη εγκατάσταση, μπορούν να εισάγουν με τις προβλεπόμενες απαλλαγές τα προσωπικά τους είδη, όπως οικοσκευές, αυτοκίνητο, σκάφος αναψυχής, ιδιωτικό αεροπλάνο κλπ. «Συνήθης κατοικία», όπως αναφέρει η νομοθεσία, είναι ο τόπος στον οποίο ενα άτομο διαμένει τουλάχιστον 185 ημέρες σε διάρκεια ενός χρόνου «λόγω προσωπικών και επαγγελματικών δεσμών», όπως ορίζει ο νομοθέτης θέλοντας να διακρίνει την περίπτωση της μόνιμης εγκαταστάσης από αυτήν της περιστασιακής λόγω σπουδών ή ταξιδιού. Η φοίτηση σε πανεπιστήμιο ή άλλη σχολή σε μία χώρα, δεν σημαίνει ότι στη χώρα αυτή το πρόσωπο έχει συνήθη κατοικία. Για να διαπιστωθεί επομένως αν ένα άτομο έχει τη συνήθη κατοικία του σ’ έναν τόπο στο εξωτερικό, θα πρέπει να αποδεικνύει ότι παραμένει στον τόπο αυτόν για το διάστημα που ορίζει ο νόμος.
*Τι ισχύει για τις συσκευές
Για να χορηγηθούν οι απαλλαγές, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει τη συνήθη κατοικία του στο εξωτερικό, τουλάχιστον κατά τα δύο τελευταία χρόνια προτού μετοικήσει, δηλαδή προτού πάρει πιστοποιητικό μετοικεσίας από την αρμόδια ελληνική προξενική αρχή. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δώσει αυτός που βρίσκεται σε διαδικασία μετοίκησης στο χρονικό διάστημα που θα περάσει από την ημερομηνία που εγκατέλειψε τη χώρα στην οποία εργαζόταν ή έμενε ως την κατάθεση της αίτησης στην αρμόδια ελληνική προξενική αρχή. Αν το χρονικό αυτό διάστημα υπερβεί τους 24 μήνες, τότε χάνεται και το δικαίωμα των απαλλαγών.
Τα προσωπικά είδη, για τα οποία προβλέπεται απαλλαγή, είναι τα είδη που προορίζονται για προσωπική χρήση του δικαιούχου και των μελών της οικογενείας του ή για τις ανάγκες του νοικοκυριού του. Σημειώνεται ότι οι μετοικούντες από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης μπορούν να μεταφέρουν τα είδη οικοσκευής τους, χωρίς τήρηση τελωνειακών διατυπώσεων κατά την είσοδό τους στην Ελλάδα.
Προσωπικά είδη είναι οι οικοσκευές, δηλαδή τα ατομικά αντικείμενα συμπεριλαμβανομένων του προσωπικού ηλεκτρονικού υπολογιστή, του ποδηλάτου, του οικιακού ρουχισμού, των ειδών επίπλωσης και του εξοπλισμού σπιτιού.
Προκειμένου για είδη οικοσκευής που λειτουργούν με ηλεκτρισμό, η απαλλαγή παρέχεται για ένα κομμάτι από κάθε είδος. Παρέχεται απαλλαγή και για δεύτερο κομματι, ανάλογα με τα μέλη της οικογενείας που μετοικούν, όπως δεύτερη τηλεόραση, δεύτερο πλυντήριο κλπ.
Ειδικά για τις συσκευές κλιματισμού παρέχεται απαλλαγή για όσα κομμάτια δικαιολογούνται για τον συγκεκριμένο χώρο του σπιτιού στο οποίο διαμένει το δικαιούχο πρόσωπο στην Ελλάδα. Θα πρέπει να έχει, πάντως, κάποιος υπόψη του ότι οι τελωνειακές αρχές δεν εξαντλούν την αυστηρότητα σε ό,τι αφορά τον ακριβή αριθμό των συσκευών που μπορούν να εισαχθούν αφορολόγητες.
Τα είδη οικοσκευής μπορεί να είναι και καινούργια, με τον όρο ότι αποκτήθηκαν από τον δικαιούχο στη χώρα από την οποία μετοικεί πριν από την έκδοση του πιστοποιητικού μετοικεσίας και αναγράφονται αναλυτικά στο εν λόγω πιστοποιητικό.
*Αφορολόγητα αυτοκίνητα
Τα μέσα μεταφοράς, τα οποία μπορεί να φέρει κάποιος στην Ελλάδα με απαλλαγή, είναι ένα επιβατικό αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα θέσεων ή ένα αυτοκινούμενο τροχόσπιτο, ένα ρυμουλκούμενο τροχόσπιτο (δεν επιτρέπεται η ταυτόχρονη εισαγωγή αυτοκινούμενου τροχόσπιτου και ρυμουλκούμενου τροχόσπιτου), ένα μοτοποδήλατο ή μία μοτοσικλέτα, ένα σκάφος αναψυχής ή ένα ιδιωτικό αεροπλάνο.
Ο νόμος είναι ιδιαίτερα σαφής και αναλυτικός σε ό,τι αφορά το τι μπορεί να φέρει κάποιος, αφού σημειώνει ότι ο ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα να εισαγάγει χωρίς καταβολή δασμών οικιακές προμήθειες, οικόσιτα ζώα, ιππευόμενα ζώα, φορητά όργανα μηχανικών ή ελεύθερων τεχνών που είναι σχετικά και απαραίτητα για την άσκηση του επαγγέλματος του δικαιούχου, δηλαδή πρόκειται για ελαφριά εργαλεία και όργανα που είναι φορητά και η χρησιμοποίησή τους δεν εξαρτάται από την εγκατάστασή τους στον συγκεκριμένο χώρο.
Για τα μέσα μεταφοράς παρέχεται απαλλαγή, όταν εισάγονται τα συγκεκριμένα μέσα μεταφοράς που είχε στην κυριότητά του ο δικαιούχος και χρησιμοποίησε στον τόπο της προηγούμενης κατοικίας του επί έξι τουλάχιστον μήνες πριν από την έκδοση του πιστοποιητικού μετοικεσίας και αναγράφονται σε αυτό.
Η κυριότητα αποδεικνύεται από τον τίτλο ιδιοκτησίας και την άδεια κυκλοφορίας του μέσου μεταφοράς που ισχύει σε κάθε κράτος και καλύπτει την απαιτούμενη περίοδο των έξι μηνών πριν από τη μετοίκηση.
Τα πρόσωπα που μετοικούν από χώρα της ΕΕ και εισάγουν τα συγκεκριμένα μέσα μεταφοράς πρέπει να έχουν πληρώσει κανονικά τους φόρους που ισχύουν για την κανονική κυκλοφορία τους στη χώρα αυτή και να μην τυγχάνουν απαλλαγής ή επιστροφής των φόρων, επειδή εξάγονται από τη χώρα αυτή για να εισαχθούν στην Ελλάδα.
Οταν το δικαιούχο πρόσωπο μετοικεί από την Αμερική, την Αφρική, την Αυστραλία, καθώς και από το Ιράκ, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα και, ανεξάρτητα αν είχε στην κυριότητα και χρήση του αυτοκίνητο στον τόπο της προηγούμενης κατοικίας του, μπορεί να αποκτήσει επιβατικό αυτοκίνητο ή αυτοκινούμενο τροχόσπιτο από οποιαδήποτε χώρα εκτός Ελλάδος ή να απευθυνθεί σε κάποια εισαγωγική εταιρεία στην Ελλάδα.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει ακόμη και μετά την έκδοση του πιστοποιητικού μετοικεσίας, με τον όρο ότι ο τελωνισμός θα γίνει μέσα σε 12 μήνες από την έκδοση του πιστοποιητικού και με την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος έχει άδεια οδήγησης αυτοκινήτου που ισχύει κατά την έκδοση του πιστοποιητικού και θα καταβάλει στην Ελλάδα το Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Στην περίπτωση αυτή, όταν το αυτοκίνητο έχει αποκτηθεί σε άλλη χώρα της ΕΕ, δεν είναι απαραίτητο να έχουν καταβληθεί ο ΦΠΑ και άλλοι φόροι στη χώρα της ΕΕ όπου αποκτήθηκε, γιατί θα καταβληθεί στην Ελλάδα ο εν λόγω φόρος οπωσδήποτε.
*Πότε πληρώνετε
Για την παροχή της απαλλαγής το επιβατικό αυτοκίνητο απαιτείται να είναι εντελώς καινούργιο, νέας αντιρρυπαντικής τεχνολογίας και ως 2.000 κυβ. εκ. Αν το αυτοκίνητο που πρόκειται να εισαχθεί είναι πάνω από 2.000 κυβ. εκ., τότε καταβάλλεται ο ΦΠΑ και το 1/3 του συνολικού ειδικού φόρου κατανάλωσης. Επισημαίνεται ότι η ειδική εισφορά για τις πινακίδες κυκλοφορίας του αυτοκινήτου στην Ελλάδα καταβάλλεται στο ακέραιο.
Σημειώνεται ότι δεν παρέχεται απαλλαγή για:
* Οχήματα δημοσίας χρήσης (επιβατικό αυτοκίνητο 10 θέσεων και άνω συμπεριλαμβανομένου και του οδηγού, φορτηγό-αυτοκίνητο για μεταφορά εμπορευμάτων κλπ.).
* Τα είδη που παρουσιάζουν οποιοδήποτε εμπορικό ενδιαφέρον ή προορίζονται για οικονομική – επαγγελματική δραστηριότητα (με εξαίρεση τα φορητά όργανα).
Για την κατηγορία των ελλήνων υπηκόων με συνήθη κατοικία στην Ελλάδα, που αποχώρησαν απ’ αυτήν για να βρουν εργασία στο εξωτερικό, όπου παραμένουν εργαζόμενοι με σχέση εξαρτημένης ή όχι εργασίας πάνω από δύο συνεχόμενα χρόνια και με τη λήξη της εργασίας τους επιστρέφουν για οριστική εγκατάσταση, η απαλλαγή περιορίζεται μόνο στα είδη οικοσκευής και όχι στα μέσα μεταφοράς.
Οσοι δημόσιοι υπάλληλοι (εκπαιδευτικοί, στρατιωτικοί κλπ.) είχαν αποσταλεί σε χώρα του εξωτερικού για εκτέλεση υπηρεσίας και έχουν συμπληρώσει δύο χρόνια παραμονής και εργασίας στη χώρα αυτή και επιστρέφουν με μετάθεση στην Ελλάδα, υπάγονται σε ειδική κατηγορία, η οποία καθορίζεται από το σχέδιο νόμου: «Ρυθμίσεις δασμολογικού και φορολογικού περιεχομένου και άλλες διατάξεις», που κατατέθηκε πρόσφατα στη Βουλή και αναμένεται να ψηφισθεί σύντομα.
Από 1.1.97 στην εν λόγω κατηγορία ατόμων δεν δίνεται καμία απαλλαγή, μπορούν ωστόσο, εφόσον είχαν στην κυριότητά τους αυτοκίνητο στο εξωτερικό πριν από τις 31.3.98, να το τελωνίσουν με τους συντελεστές ειδικών φόρων κατανάλωσης που ισχύουν για τα καινούργια αντιρρυπαντικής τεχνολογίας αυτοκίνητα υπό την προϋπόθεση ότι ο τελωνισμός θα γίνει μέχρι τις 31.12.98.
Αξίζει να σημειωθεί, τέλος, ότι με βάση τον νόμο, όσοι έχουν εισαγάγει επιβατικό αυτοκίνητο λόγω μετοικεσίας απαλλάσσονται από το τεκμήριο του αυτοκινήτου για το έτος που έγινε ο εκτελωνισμός, καθώς και για τα δύο επόμενα έτη, ενώ απολαμβάνουν μείωση κατά 50% της τεκμαρτής δαπάνης και για τα δύο επόμενα έτη από τη λήξη της απαλλαγής, εφόσον ο δικαιούχος εξακολουθεί και κατά τα έτη αυτά να κατοικεί στην Ελλάδα.
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις
Από τα δικαιολογητικά τα οποία θα προσκομίσει ανάλογα με την περίπτωση ο ενδιαφερόμενος για να θεμελιωθεί δικαίωμα μετοικεσίας θα πρέπει να προκύπτει ότι αυτός:
* Είναι εγκατεστημένος με την οικογένειά του στον τόπο αυτόν (στοιχεία διαμονής – εργασίας και λοιπών μελών της οικογενείας).
* Εχει υπηκοότητα της χώρας ή, αν είναι Ελληνας, έχει άδεια μόνιμης διαμονής και εργασίας από τις αρμόδιες αρχές.
* Είναι φορολογούμενος πολίτης της χώρας αυτής.
* Εχει ιδιόκτητη ή μισθωμένη οικία στη χώρα αυτή.
* Εχει κοινωνική ασφάλιση στη χώρα αυτή.
* Είναι δημότης της πόλης στην οποία είναι εγκατεστημένος.
* Εχει στοιχεία εκπαίδευσης παιδιών (αν υπάρχουν).
* Εχει στοιχεία διαφόρων συναλλαγών, όπως είναι λογαριασμοί ηλεκτρισμού, τηλεφώνου κλπ.
Κατά περίπτωση, είναι ενδεχόμενο να ζητηθούν και άλλα στοιχεία από τα οποία προκύπτουν στενοί δεσμοί του ατόμου με τον τόπο αυτόν.
ΑΦΟΡΟΛΟΓΗΤΑ ΙΧ
Παρέχεται απαλλαγή όταν εισάγονται τα συγκεκριμένα μέσα μεταφοράς που είχε στην κυριότητά του ο δικαιούχος και χρησιμοποιούσε στον τόπο της προηγούμενης κατοικίας του επί έξι τουλάχιστον μήνες πριν από την έκδοση του πιστοποιητικού μετοικεσίας
ΠΡΟΣΟΧΗ!
Για να χορηγηθούν οι απαλλαγές ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει τη συνήθη κατοικία του στο εξωτερικό τουλάχιστον κατά τα δύο τελευταία χρόνια προτού μετοικήσει, δηλαδή προτού πάρει πιστοποιητικό μετοικεσίας από την αρμόδια ελληνική προξενική αρχή
