Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ο Dr. Pierre Chambon, επίτιμος διδάκτορας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (2009), ο οποίος απεβίωσε πρόσφατα, υπήρξε μία από τις εμβληματικότερες μορφές της σύγχρονης βιοϊατρικής επιστήμης· ένας αληθινός αρχιτέκτονας της μοριακής βιολογίας και της σύγχρονης ενδοκρινολογίας. Με το έργο του άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη λειτουργία των γονιδίων, των πυρηνικών υποδοχέων και της κυτταρικής σηματοδότησης, ανοίγοντας νέους δρόμους στην κατανόηση και θεραπεία πολυάριθμων νοσημάτων του ανθρώπου. Με τον Jean-Pierre Ebel ήταν συνιδρυτής της École supérieure de biotechnologie de Strasbourg, και αργότερα ηγήθηκε του Institut Clinique de la Souris, μιας εγκατάστασης που πρωτοπόρησε στην υπό συνθήκη και ιστoειδική σωματική μεταλλαξιγένεση στον ποντικό στην Ευρώπη.
Γεννημένος το 1931 στη Γαλλία, ο Pierre Chambon αφιέρωσε τη ζωή του στην επιστημονική αριστεία, συνδυάζοντας σπάνια δημιουργικότητα, πειθαρχία και διορατικότητα. Στο ιστορικό Ινστιτούτο Γενετικής και Μοριακής και Κυτταρικής Βιολογίας (IGBMC) στο Στρασβούργο δημιούργησε ένα διεθνές κέντρο αριστείας, όπου εκπαιδεύτηκαν γενιές νέων επιστημόνων από ολόκληρο τον κόσμο. Το εργαστήριό του υπήρξε φυτώριο ιδεών, ανακαλύψεων και ανθρώπων που διαμόρφωσαν τη βιοϊατρική έρευνα των τελευταίων δεκαετιών.
Το έργο του Pierre Chambon τα τελευταία 55 χρόνια αποτελεί μια λογική και αδιάλειπτη ακολουθία ανακαλύψεων στον τομέα του μεταγραφικού ελέγχου της γονιδιακής έκφρασης σε ανώτερα ευκαρυωτικά κύτταρα, συμπεριλαμβανομένων, κυρίως, της ανακάλυψης της polyADPribose (1963) και πολλαπλών RNA πολυμερασών (1969), της διαλεύκανσης της δομής της χρωματίνης που αποκάλυψε το νουκλεόσωμα το 1974, της ανακάλυψης του κανόνα διαχωρισμού γονιδίων (GT-AG Rule, Chambon’s Rule) (1977) και της ανακάλυψης πολλαπλών στοιχείων υποκινητών (1980-1993) και ενισχυτών (1981).
Η συμβολή του στην ανακάλυψη και λειτουργική κατανόηση των πυρηνικών υποδοχέων υπήρξε ιστορική. Με το έργο του κατέστη σαφές ότι οι ορμόνες, οι βιταμίνες και άλλοι βιολογικοί παράγοντες επιδρούν μέσω εξειδικευμένων μεταγραφικών ρυθμιστών, οι οποίοι ελέγχουν τη γονιδιακή έκφραση και τελικά τη λειτουργία ολόκληρου του οργανισμού. Οι ανακαλύψεις αυτές έθεσαν τα θεμέλια της σύγχρονης μοριακής ενδοκρινολογίας, της φαρμακολογίας και της εξατομικευμένης ιατρικής.
Ο Pierre Chambon δεν υπήρξε μόνο σπουδαίος επιστήμονας. Υπήρξε και ένας βαθιά καλλιεργημένος άνθρωπος, με ευγένεια, ανθρωπισμό και αστείρευτη πνευματική περιέργεια. Ενέπνεε τους συνεργάτες και μαθητές του όχι μόνο με τη διανοητική του δύναμη αλλά και με την πίστη του ότι η επιστήμη αποτελεί βαθιά ανθρώπινη αποστολή: μια διαρκή προσπάθεια κατανόησης της ζωής προς όφελος της ανθρωπότητας.
Για πολλούς από εμάς, ο Pierre Chambon υπήρξε επίσης προσωπικός μέντορας, φίλος και πνευματικός οδηγός. Με γενναιοδωρία μοιραζόταν ιδέες, ενθάρρυνε τους νέους ερευνητές και δημιουργούσε ένα περιβάλλον όπου η επιστημονική αριστεία συμβάδιζε με την ελευθερία της σκέψης. Η επίδρασή του εκτείνεται πολύ πέρα από τις δημοσιεύσεις και τις ανακαλύψεις του· ζει μέσα στους ανθρώπους που διαμόρφωσε και στις επιστημονικές παραδόσεις που θεμελίωσε.
Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο, η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή: στα εργαστήρια που συνεχίζουν το έργο του, στις θεραπευτικές προσεγγίσεις που γεννήθηκαν από τις ανακαλύψεις του, και κυρίως στη βαθιά πεποίθηση ότι η επιστήμη μπορεί να υπηρετεί ταυτόχρονα την αλήθεια, τη δημιουργικότητα και τον άνθρωπο.
Ο Pierre Chambon ανήκει πλέον στο πάνθεον των μεγάλων μορφών της βιοϊατρικής επιστήμης. Η μνήμη του θα παραμείνει φωτεινή, όπως φωτεινό υπήρξε και το πέρασμά του από τον κόσμο της γνώσης και της ανθρώπινης δημιουργίας.
Ο κ. Γεώργιος Π. Χρούσος είναι ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, επικεφαλής στην έδρα της UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής του ΕΚΠΑ και πρόεδρος στο Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur.
Η κυρία Ευμορφία Ρεμπούτσικα είναι ερευνήτρια στο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας, Παιδιού και Ιατρικής Ακριβείας του ΕΚΠΑ.
