Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Εχουν περάσει πάνω από 20 χρόνια από τότε που ο Στέφανος Ματθίας, εμβληματικός Πρόεδρος του Αρείου Πάγου, παρέμεινε στο τιμόνι της ηγεσίας της τακτικής Δικαιοσύνης τέσσερα ολόκληρα χρόνια, ενώ ο προκάτοχός του, ο Βασίλης Κόκκινος, που δίκασε με υποδειγματικό τρόπο στο Ειδικό Δικαστήριο τον Ανδρέα Παπανδρέου και την πολυσυζητημένη υπόθεση Κοσκωτά, παρέμεινε στην ηγεσία του Αρείου Πάγου για έξι ολόκληρα χρόνια.
Από τότε, όλοι οι υπόλοιποι Πρόεδροι ως σήμερα είχαν θητείες μονοετείς ή διετείς, κάτι που συνέβαινε γιατί συμπλήρωναν σύντομα μετά την επιλογή τους το 67ο έτος της ηλικίας τους, όριο το οποίο κατά το Σύνταγμα θέτει τους ανώτατους δικαστικούς εκτός υπηρεσίας.
Τώρα, με δεδομένο ότι θα επιβεβαιωθούν πλήρως οι πληροφορίες ότι ο σημερινός αντιπρόεδρος Παναγιώτης Λυμπερόπουλος θα επιλεγεί την προσεχή Τρίτη από το Υπουργικό Συμβούλιο ως νέος Πρόεδρος του Αρείου Πάγου μετά από σχετική πρόταση του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη, θα είναι ο τρίτος, μετά τους δύο προαναφερθέντες Προέδρους του Αρείου Πάγου, που θα μείνει στο τιμόνι της ηγεσίας της Δικαιοσύνης για τέσσερα ολόκληρα χρόνια, δηλαδή μέχρι τον Ιούνιο του 2030.
Η σημασία της διάρκειας
Η τετραετής θητεία Λυμπερόπουλου στη σημερινή σύνθετη και ρευστή πολιτική συγκυρία αποτελεί μια συνθήκη εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, όχι μόνο από δικαστικής αλλά και από πολιτικής πλευράς. Οπως έχει αποδειχθεί στην πράξη, η μακρά θητεία δίνει στους προέδρους των ανώτατων δικαστηρίων δυνατότητες να αναπτύξουν πολιτικές και να αφήσουν, εφόσον κριθούν στην πράξη ικανοί, έργο, κάτι που δεν μπορεί να συμβεί, όσο ικανός και να είναι κάποιος, σε μια μονοετή θητεία.
Το παράδειγμα άλλωστε της Αναστασίας Παπαδοπούλου, που αφυπηρετεί την προσεχή Τρίτη, ημέρα που επιλέγεται ο διάδοχός της, είναι ενδεικτικό. Κατά κοινή ομολογία, υπήρξε μια ικανότατη πρόεδρος με διοικητικές και δικαστικές δυνατότητες διαχείρισης κρίσεων, αλλά ο ένας χρόνος της θητείας της δεν ήταν εκ των πραγμάτων αρκετός για να αφήσει αποτύπωμα βαθύτερο εκείνου που ήδη άφησε.
Αλλά ας πάμε πάλι στις επιλογές της κυβέρνησης την προσεχή Τρίτη που αφορούν τον νέο Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, με την επιλογή του Π. Λυμπερόπουλου που ήρθε πρώτος στις ψηφοφορίες τόσο των συναδέλφων του όσο και της Βουλής, αλλά και στην επιλογή νέου Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου μετά την αποχώρηση του Κωνσταντίνου Τζαβέλλα, ενός ικανότατου και έμπειρου εισαγγελικού λειτουργού, του οποίου όμως η θητεία επισκιάστηκε από τις επικρίσεις για την αρχειοθέτηση από τον ίδιο της υπόθεσης των υποκλοπών για δεύτερη φορά.
Στη θέση του νέου Εισαγγελέα το Υπουργικό Συμβούλιο θα επιλέξει τον σημερινό αντεισαγγελέα Ευάγγελο Μπακέλα, ο οποίος επίσης ήρθε πρώτος στις ψηφοφορίες τόσο των συναδέλφων του όσο και της Βουλής.
Ιδιαίτερη συγκυρία
Η νέα ηγεσία στον Αρειο Πάγο, στην ποινική και πολιτική Δικαιοσύνη δηλαδή, που χειρίζεται χιλιάδες υποθέσεις κάθε χρόνο και αποτελεί τον κορμό του δικαστικού μας συστήματος, αναλαμβάνει καθήκοντα σε μια συγκυρία που, πέραν της πολιτικής πολυπλοκότητας που καθορίζεται και από τη μακρά προεκλογική περίοδο, συμπίπτει και με την ύπαρξη σημαντικών εκκρεμοτήτων στη Δικαιοσύνη.
Οι εκκρεμείς υποθέσεις, όπως τα Τέμπη, η δίκη στη Λάρισα δηλαδή, αλλά και οι έρευνες στον Αρειο Πάγο με βάση τον νόμο περί ευθύνης υπουργών για τους Χρήστο Τριαντόπουλο και Κώστα Αχ. Καραμανλή, αλλά και η υπόθεση των υποκλοπών που παραμένει ανοικτή, παρά την πρόσφατη, δεύτερη κατά σειρά αρχειοθέτησή της, αποτελούν κρίσιμες αποφάσεις που θα ληφθούν από τους αρμόδιους δικαστικούς λειτουργούς και εισαγγελείς επί των ημερών της νέας ηγεσίας, η οποία αναλαμβάνει σε μια περίοδο, έτσι κι αλλιώς, σύνθετη και ρευστή από πολλές πλευρές.
Οι προτεραιότητες
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες από δικαστικές πηγές που πρόσκεινται κυρίως στον αναμενόμενο νέο Πρόεδρο του Αρείου Πάγου (που διαθέτει πέραν της συνδικαλιστικής εμπειρίας και επιστημονική κατάρτιση στη διοίκηση επιχειρήσεων και οργανισμών), αλλά και στον νέο Εισαγγελέα, οι προκλήσεις που εκτιμάται ότι θα προτεραιοποιήσει η νέα ηγεσία του ανώτατου δικαστηρίου περιγράφονται σε έναν μακρύ κατάλογο με βασικότερες τις ακόλουθες:
- Σε πρώτο πλάνο βρίσκεται η ανάκτηση, κατά το δυνατόν, του κύρους της Δικαιοσύνης, που εμφανίζει ιδιαίτερα πτωτικές τάσεις στις δημοσκοπικές αποτυπώσεις, με την εμπιστοσύνη των πολιτών να εμφανίζεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
- Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος», πέραν της ανάκτησης του κύρους της Δικαιοσύνης, ο νέος Πρόεδρος του Αρείου Πάγου, σε συνεργασία και με τον νέο Εισαγγελέα, αναμένεται να δώσει προτεραιότητα στην ορθή διοικητική οργάνωση της Δικαιοσύνης. Ειδικότερα, από τον προσεχή Σεπτέμβριο ένα μεγάλο κομμάτι των δήμων της παραλιακής ζώνης (αφορούν χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις) περνούν στη δικαστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων του Πειραιά και φεύγουν από τα δικαστήρια της Αθήνας. Η εν λόγω μεταβολή, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, από την πρώτη ημέρα ανάληψης καθηκόντων για τον νέο Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, θα σημάνει οργανωτικό συναγερμό προκειμένου να μεταχθούν οι ανθρώπινοι πόροι (δικαστές και υπάλληλοι) που θα εξυπηρετήσουν τη σημαντικότατη αυτή αλλαγή στον δικαστικό χάρτη της Αττικής, ένα εγχείρημα εξαιρετικά σύνθετο και δύσκολο.
- Η διαφάνεια και η λογοδοσία, που εμφανίζονται προς το παρόν ως άγνωστες έννοιες στην ποινική και πολιτική Δικαιοσύνη, σε αντίθεση με το Συμβούλιο της Επικρατείας που τις έχει εισαγάγει τα τελευταία χρόνια, θα αποτελέσουν επίσης προτεραιότητες της νέας ηγεσίας του Αρείου Πάγου. Στόχος, η δημοσίευση κάθε χρόνο στατιστικών δεδομένων αλλά και σημαντικών αποφάσεων του ανώτατου δικαστηρίου ώστε οι πολίτες να ενημερώνονται για την απόδοση των δικαστικών και μάλιστα όχι μόνο στο επίπεδο του Αρείου Πάγου, αλλά των ποινικών και πολιτικών δικαστηρίων.
- Η ενίσχυση των σχέσεων της ελληνικής Δικαιοσύνης με δικαστικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς επίσης θα αποτελέσει προτεραιότητα του νέου ηγετικού σχήματος του Αρείου Πάγου, σε μια κατεύθυνση καλύτερης και αποδοτικότερης συνεργασίας.
- Τέλος, ως άμεση προτεραιότητα από τη νέα ηγεσία εκτιμάται και η ουσιαστική αξιολόγηση του συνόλου των δικαστών προκειμένου να προάγονται ικανοί δικαστικοί και εισαγγελείς, με την προοπτική της αναβάθμισης της λειτουργίας και του Αρείου Πάγου, όπου για χρόνια ολόκληρα συγκροτείτο από επιλογές κατά βάση από την επετηρίδα.
Κόντρα στην αδράνεια
Ωστόσο το εγχείρημα των αλλαγών δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς εκτιμάται από δικαστικούς παράγοντες που μίλησαν στο «Βήμα» ότι εμπεδωμένες νοοτροπίες και συνήθειες του δικαστικού σώματος για δεκαετίες έχουν δημιουργήσει συμφύσεις αδράνειας που λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες στις όποιες αλλαγές. Πάντως η νέα ηγεσία (ο Π. Λυμπερόπουλος έχει μπροστά του τέσσερα χρόνια, χρόνος θηριώδης για μια τέτοια βαριά θεσμική θέση, ενώ ο κ. Μπακέλας, κατά τα συνήθη, δύο χρόνια) θα δοκιμαστεί στην πράξη και εκεί θα κριθούν όλα.
