Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Το κείμενο αυτό και κατ’ επέκταση το υπό έκδοση Δοκίμιό μου, έχει αναφορές σε πολλά Πρόσωπα, αλλά συμβολικά ως οφειλόμενος φόρος τιμής και μνήμης είναι αφιερωμένο στον αείμνηστο Ανδρέα Παπανδρέου, στον αείμνηστο Κωστή Μοσκώφ, στον αείμνηστο Γέροντα Βασίλειο Γοντικάκη, στον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο Γιαννουλάτο και στον αείμνηστο Διονύση Σαββόπουλο.

Πέντε αγαπημένα μου Πρόσωπα, που καθόρισαν και σημάδεψαν ως σηματωροί ο καθένας με το δικό του καταλυτικό τρόπο, το βίωμά μου, τις σχέσεις μου και το οδοιπορικό μου στο Άγιον Όρος και στην Αθωνική Πολιτεία.

Πρώτον

Κατά περιόδους η Ελληνική Πολιτεία για την προστασία των Μονών του Αγίου Όρους είχε χρηματοδοτήσει ορισμένες συγκεκριμένες παρεμβάσεις συντήρησης. Φορέας μελέτης, σχεδιασμού και διαχείρισης των αναγκαίων έργων ήταν το Κέντρο Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚΕΔΑΚ από την ίδρυσή του τον Σεπτέμβριο του 1981, νόμος 1198) σε συνεργασία με την Ιερά Κοινότητα και πάντα σύμφωνα με τη συνταγματική κατοχύρωσή της, με τη θεσμική αυτονομία της και τον Αυτοδιοικητικό καταστατικό της χάρτη.

Η προσπάθεια αυτή ήταν θετική αλλά ατελέσφορη. Όμως σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να αποσιωπάται ή να μηδενίζεται.  Όλες αυτές οι υπαρκτές και χρήσιμες παρεμβάσεις μπορούν να αξιολογηθούν ως σημαντικές αλλά αναντίστοιχες με τα χρόνια προβλήματα και τις έκδηλες μεγάλες ανάγκες του Αγίου Όρους, είτε γιατί είχαν σημειακό χαρακτήρα είτε γιατί ήταν ασυνεχείς και μικρής κλίμακας, είτε γιατί οι διαθέσιμοι πόροι ήταν περιορισμένοι και εποχιακοί.

  • Κατά γενική ομολογία το 1994 έχει καταγραφεί και αναδειχτεί ως μία χρονιά οριακή και σημαδιακή, ως μία χρονιά σταθμός και ορόσημο στο μακραίωνο γίγνεσθαι του Αγίου Όρους και της Αθωνικής Πολιτείας.

Το 1994 προβάλλει αδιαμφισβήτητα ως «σωτήριο έτος» με επίκεντρο το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ) γιατί συνδέεται άρρηκτα με ένα Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος. Ένα Πρόγραμμα με ενιαίο, συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχεδιασμό, με κλιμακούμενη ιεράρχηση στόχων και χρονοδιαγράμματος, με εξελισσόμενη και αποτελεσματική υλοποίηση όλων των έργων, των παρεμβάσεων και των δράσεων.

Δεύτερον

Θεωρώ σκόπιμο και αναγκαίο, για λόγους ιστορικής καταγραφής, να καταθέσω πολύ συνοπτικά τη γνώση και την εμπειρία μου αναφερόμενος σε γεγονότα, σε συναντήσεις, σε χρονολογίες, σε πρόσωπα και αποφάσεις, που συσχετίζονται με τη διαμόρφωση, την υιοθέτηση και την εφαρμογή αυτού του Προγράμματος.

Αξίζει να εξιστορήσω πολύ συνοπτικά, ανατρέχοντας σε συγκεκριμένα στοιχεία από το αρχείο μου το ιστορικό, το χρονικό αυτού του πρωτόγνωρου και κρίσιμου Προγράμματος.

Οι ουσιαστικές και συνεκτικές προσλαμβάνουσες παραστάσεις μου για το συμβολισμό και την αξία του Αγίου Όρους για την Ορθοδοξία, τον Ελληνισμό και τον Πολιτισμό ανάγονται χρονικά στη 10ετία του 1980. Εμπεριέχονται στους διαλόγους μου με τους αείμνηστους Κωστή Μοσκώφ, Γιώργο Στεφανάκη, Διονύση Σαββόπουλο και τους Γέροντες Βασίλειο Γοντικάκη και Γεώργιο Καψάνη και τον Πέτρο Ευθυμίου, ο οποίος διατηρούσε στενές σχέσεις με τον αξιοσέβαστο, δραστήριο, έγκυρο και πολύτιμο «Σύλλογο Φίλων του Αγίου Όρους».

Μέσα από το διάλογο και τις σχέσεις μου με αυτά τα Πρόσωπα είχα διαμορφώσει μία συνολική και εναργέστατη εικόνα για την κατάσταση, τα προβλήματα και τις ανάγκες του Αγίου Όρους.

Στο τρίτο 10ημερο του Οκτωβρίου 1993 προσδιορίστηκαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ δύο συναντήσεις με τον «Σύλλογο Φίλων Αγίου Όρους», που εκπροσωπούσαν ο Πρόεδρος Βασίλειος Κέκης (Ιατρός), ο Αντιπρόεδρος Γεώργιος Βελής (Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου), Κώστας Κούρτης (Ιατρός), με τη συμμετοχή του εμβληματικού και φλογερού Γέροντα της Μονής Ιβήρων Βασίλειου Γοντικάκη και του αδελφικού μου Φίλου Πέτρου Ευθυμίου (Δημοσιογράφος τότε και μετά Ευρωβουλευτής, Βουλευτής και Υπουργός του ΠΑΣΟΚ).  Ο Πέτρος Ευθυμίου με τους πνευματικούς και οργανικούς δεσμούς του με το Άγιον Όρος, είχε καταλυτική συμβολή και κομβικό ρόλο στην προετοιμασία ενός αξιόπιστου διαλόγου για το «όλον εγχείρημα» και τη θετική έκβασή του.

Παράλληλα πολύτιμες ήταν οι συμβουλές για την «ανθρωπογεωγραφία» και τη θεσμική διάταξη της Αθωνικής Πολιτείας του Αρίστου Κασμίρογλου και του Γιώργου Δαλακούρα (Ευρωβουλευτής και Βουλευτής της ΝΔ), οι οποίοι ευτύχησαν μετά να έχουν μία μακρά, ευδόκιμη, θετική και καταξιωμένη θητεία ως Διοικητές του Αγίου Όρους. Επίσης καθοριστική και εξόχως δημιουργική συμμετοχή είχε η Σύμβουλός μου στο ΥΠΕΧΩΔΕ Κυριακή Κατσάνου (Αρχιτέκνων – Μηχανικός), ως υπεύθυνη και ταυτισμένη όλα τα χρόνια με το συντονισμό και την εξέλιξη των προγραμμάτων για την Αθωνική Πολιτεία.

Οι συναντήσεις μας ήταν γόνιμες και παραγωγικές για την διαπίστωση «της  παρούσας δύσκολης και οριακής κατάστασης του Αγίου Όρους συνολικά» αλλά κυρίως για την «απαιτούμενη ολοκληρωμένη σωστική παρέμβαση» της Ελληνικής Πολιτείας.

Εξουσιοδότησα όλους τους συνομιλητές μου να αναλάβουν την πρωτοβουλία ενημέρωσης των Συλλογικών Θεσμών της Αθωνικής Πολιτείας για το θετικό ενδιαφέρον της Κυβέρνησης. Το επόμενο βήμα ήταν ο προσδιορισμός ξεχωριστών συναντήσεών μας στο ΥΠΕΧΩΔΕ με εκπροσώπους της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών για ένα ουσιαστικό και αποτελεσματικό διάλογο με υπόσχεση ένα ολοκληρωμένο Πρόγραμμα παρέμβασης.

Τρίτον

Μέσα από αυτές τις διεργασίες άνοιξαν διάπλατα για πρώτη φορά οι «πύλες» του ΥΠΕΧΩΔΕ στους «Μοναστές, Ασκητές και Στοχαστές» του Αγίου Όρους για έναν ανοιχτό, «κατακλυσμιαίο» ισότιμο, θεσμικό διάλογο και για μια γόνιμη θετική συνεργασία με την Ελληνική Πολιτεία, με το Ελληνικό Κράτος, με την Κυβέρνηση και τα Υπουργεία, μια συνεργασία με μεγάλες προσδοκίες και ευοίωνες προοπτικές.

Η Αθωνική Πολιτεία με τη συλλογική της εκπροσώπηση και όλες οι Ιερές Μονές κατέθεσαν τις περιγραφές και τις προτάσεις, τις Μελέτες και τα αιτήματά τους, εκπέμποντας S.O.S. για τη σωτηρία του Αγίου Όρους συνολικά και για την κάθε Μονή ξεχωριστά.

Τα «S.O.S.» του Αγίου Όρους (κατά τις δεκάδες συναντήσεις μας στο δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου το 1993) ήταν πολλαπλά, πολυσήμαντα και αδιαμφισβήτητα και συμπύκνωναν επιγραμματικά τις εξής επισημάνσεις και εκκλήσεις:

«….. Ο Χρόνος κάθε μέρα σε όλους τους Ναούς και τους Λατρευτικούς χώρους, σε όλα τα Κτίρια, σε όλες τις υποδομές αφήνει τα σημάδια μιας εμφανέστατης εγκατάλειψης και μιας επαπειλούμενης σταδιακής κατάρρευσης….».

«….. Ο Χρόνος κάθε μέρα αφήνει τα σημάδια μιας αργόσυρτης και επικίνδυνης φθοράς όλων των Κειμηλίων, των Χειρόγραφων, των Βιβλίων, των Κωδίκων, των Εικόνων, των Τοιχογραφιών και όλων των Θρησκευτικών και Πολιτισμικών Θησαυρών…..».

«….. Χωρίς την ενδεδειγμένη συντήρηση, θωράκιση, αναστήλωση και ανακαίνιση των Ναών και των Κτιριακών συγκροτημάτων, χωρίς την απαιτούμενη διαφύλαξη, συντήρηση και προστασία των «Θησαυρών», χωρίς ριζικές και δραστικές παρεμβάσεις για τα πάντα, οι κίνδυνοι της καταστροφής είναι υπαρκτοί και σωρευτικοί με μοιραία αποτελέσματα…..».

«…… Η Χερσόνησος του Άθω με την επίζηλη γεωγραφική της θέση και τη γεωμορφολογία της, βρίσκεται διαρκώς εκτεθειμένη, πάντα ευάλωτη και απροστάτευτη, σε ακραία φυσικά φαινόμενα όπως οι σεισμοί με συχνές έντονες σμηνοσειρές, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές, οι καταιγίδες, οι θαλασσοταραχές και οι τρικυμίες με «μανιασμένους Μαρδόνιους» κυματισμούς. Είναι επιτακτική ανάγκη να σχεδιαστούν σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές προστασίας…….».

«….. Η Ελληνική Πολιτεία έχει ιστορικό χρέος στο όνομα της Ορθοδοξίας και της Πολιτισμικής Κληρονομιάς, στο όνομα της Ελλάδας και του Ελληνισμού να αντιμετωπίσει ριζικά τα «εκρηκτικά» προβλήματα, με ένα σχέδιο ανατροπής της φθοράς και της εγκατάλειψης, με ένα σωστικό ολοκληρωμένο σχέδιο αποτροπής της νομοτελειακής κατάρρευσης με ριζικές λύσεις και προοπτική, ένα σχέδιο αντάξιο μιας χιλιόχρονης διαδρομής …..».

Τέταρτον

Οι Εκπρόσωποι του Αγίου Όρους και των Ιερών Μονών είχαν εκπληρώσει με σαφήνεια και αξιοπιστία το ιερό καθήκον τους, περιγράφοντας τα προβλήματα και την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καταθέτοντας Μελέτες και Προτάσεις και εκπέμποντας τα «S.O.S.» του Όρους.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.) ως θεσμικός φορέας της Ελληνικής Πολιτείας όφειλε με σοβαρότητα, ευθύνη και διαφάνεια να δώσει πειστικές απαντήσεις και ουσιαστικές Λύσεις.

Η «Επιτελική Επιτροπή Ειδικού Σκοπού και Ταχύτατης Δράσης» του ΥΠΕΧΩΔΕ βασισμένη στα SOS, στις Μελέτες, τις προτάσεις και τα συναφή αιτήματα των Φορέων της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών           με γόνιμο διάλογο και αποτελεσματική συνεργασία με ικανά και έμπειρα Στελέχη του ΚΕ.Δ.Α.Κ. και με ορισμένες επιτόπιες διερευνητικές επισκέψεις κατάφερε σε χρόνο ρεκόρ (…. 10 εβδομάδες περίπου….) στις αρχές Ιανουαρίου του 1994 να διαμορφώσει και να συναρθρώσει ένα καινοτόμο και ολοκληρωμένο Σχέδιο.

Ένα συνεκτικό και ιεραρχημένο Σχέδιο – Πρόγραμμα με στόχους, παρεμβάσεις και έργα, με χρονοδιάγραμμα (κατά φάσεις), με θεσμικές και διάφανες διαδικασίες με ασφαλιστικές δικλείδες για την έγκριση των Μελετών και τον έλεγχο της εξέλιξης και της χρηματοδότησης των Έργων, με συνολικές προσεγγίσεις για τους προβλεπόμενους προϋπολογισμούς και τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους.

Αυτό το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα αποτελούσε μία ουσιαστική και απόλυτη δέσμευση για να καλυφθεί το ανεκπλήρωτο ιστορικό χρέος της Ελληνικής Πολιτείας προς την Αθωνική Πολιτεία συνολικά και προς τις 20 Ιερές Μονές ξεχωριστά, δίνοντας ριζικές και λυτρωτικές λύσεις στις ανάγκες, τα προβλήματα και τις προοπτικές τους.

Πέμπτον

Το ΥΠΕΧΩΔΕ είχε πια, «ως ένα μικρό ανθρώπινο θαύμα», δύο επεξεργασμένες και ιεραρχημένες εναλλακτικές προτάσεις, συναρτημένες με την οικονομική συγκυρία και τις δυνατότητες χρηματοδότησης.

Ως Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ είχα χρέος (στις αρχές Ιανουαρίου του 1994) να ενημερώσω με επιχειρήματα για την απόλυτη αναγκαιότητα, για την αυταπόδεικτη κρισιμότητα και για όλες τις πτυχές (Εθνικές, Θρησκευτικές, Πολιτισμικές και Περιβαλλοντικές) του πρωτόγνωρου Προγράμματος με τις δυνητικές δύο εναλλακτικές προτάσεις στους συναρμόδιους Υπουργούς (Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη και Θάνο Μικρούτσικο, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργο Γεννηματά και Γιώργο Ρωμαίο και Βορείου Ελλάδας Ντίνο Τριαρίδη).

Όλοι έδειξαν ανυπόκριτα τον ενθουσιασμό τους για το πρωτόγνωρο Πρόγραμμα δηλώνοντας ένθερμα τη σύμφωνη γνώμη τους και την αμέριστη υποστήριξή τους.

Θυμάμαι το έκδηλο παράπονο της Μελίνας γιατί με το «άβατο» δεν μπορούσε να προσκυνήσει, να επισκεφθεί και να γνωρίσει το Άγιον Όρος καθώς και την οφειλόμενη επισήμανση και ειδική μνεία ως προς το ύψος και τη ροή της χρηματοδότησης του Γιώργου Γεννηματά και του Γιώργου Ρωμαίου με την προτροπή τους να συζητηθεί και να κατοχυρωθεί το Πρόγραμμα ως απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.

Έκτον

Αμέσως μετά την ομόθυμη αποδοχή του Προγράμματος από τους Συναρμόδιους Υπουργούς επικοινώνησα με τον Πρωθυπουργό Ανδρέα Γ. Παπανδρέου,  με αίτημά μου μία μονοθεματική συνάντηση με τίτλο: «Άγιον Όρος :  Ένα κατεπείγον κρίσιμο και μείζον ζήτημα για τον Ελληνισμό, την Ορθοδοξία και την Ελλάδα».
Αιφνιδιάστηκε και απόρησε με το παράδοξο θεματολόγιο και το κατεπείγον του αιτήματός μου και έχοντας μία έκδηλη περιέργεια, προσδιόρισε αμέσως τη συνάντηση για την επόμενη ημέρα στο Μέγαρο Μαξίμου.
• Οφείλω για λόγους ιστορικούς, ανατρέχοντας (….. και πάλι ….) στο αρχείο μου, να καταθέσω συνοπτικά τη μαρτυρία μου, τους διαλόγους και το βίωμα μου γι’ αυτή την ξεχωριστή και κρίσιμη συνάντησή  μας.
Με δέχτηκε όπως πάντα με την ίδια οικειότητα αλλά με μια διερευνητική ματιά και ένα αινιγματικό χαμόγελο με τις προκαταρκτικές φράσεις :
 «….. Βλέπω έχεις έρθει προετοιμασμένος και αρματωμένος εάν κρίνω από τους φακέλους, τους χάρτες και τα φωτογραφικά άλμπουμ των Μονών. Αναμένω με ενδιαφέρον την εισήγησή σου, έχοντας αγωνία για την τύχη των προτάσεών σου…..».
 «….. Το θέμα μας είναι όντως μείζον και ζωτικής σημασίας…..  Διαισθάνομαι ότι χρειαζόμαστε αρκετό διαθέσιμο χρόνο, γι’ αυτό έχω κρατήσει ένα δίωρο χωρίς διακοπές …..».
 «….. Έχω προετοιμαστεί για τη συζήτησή μας.  Με ενδιαφέρει και με αφορά περισσότερο από όσο νομίζεις… Μην ξεχνάς ότι το επώνυμό μου παραπέμπει στην Ορθοδοξία και την Ιεροσύνη. Πολύτιμη κληρονομιά από το όνομα του παππού μου, ο οποίος ήταν ένας πιστός, αφοσιωμένος, προικισμένος Ιερέας (Παπα-Ανδρέας στο Καλέντζι Αχαΐας) με πνευματικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, με πλούσια κοινωνική δράση….».
 «….. Στο τέλος της συνάντησής μας θα φανεί ποιος από τους δύο μας θα εκπλαγεί περισσότερο με τις επιλογές μας και κυρίως με τις αποφάσεις μας….».
Με αιφνιδίασε με την εισαγωγή του, που ήταν εμφανώς και σκόπιμα αμφίσημη και ασυνήθιστη.  Ήταν όμως δηλωτική των υπερβατικών πολιτικών, πνευματικών και υπαρξιακών του αναζητήσεών του εκείνη την εποχή. Βεβαίως υπάρχει η εξήγηση για τις πολιτικές ιεραρχήσεις του και για την επιθυμία του να επιδιώκει ουσιαστικές συζητήσεις στρατηγικής και σχεδιασμού, έξω και πέρα από την τετριμμένη ατζέντα, την καθημερινότητα και τις χαμηλές πτήσεις της Πολιτικής.
Μετά την περιπέτεια της υγείας του αλλά και μετά την πολιτική και ηθική δικαίωσή του με τις αποφάσεις της Ελληνικής Δικαιοσύνης και με την εκλογική νίκη τον Οκτώβριο του 1993, είχε γυρίσει ως Ηγέτης και ως Πρωθυπουργός πιο στοχαστικός και πιο διορατικός, πιο φιλοσοφημένος και πιο οξυδερκής, πιο συναισθηματικός, γαλήνιος και ανθρώπινος και κυρίως πάντα ανοιχτός και πάντα ευαίσθητος για τις μείζονες προκλήσεις και για το μελλοντικό γίγνεσθαι της χώρας και της κοινωνίας μας.

7. Η εισήγησή μου ήταν αναλυτική κατανεμημένη σε 6 θεματικές ενότητες με συγκεκριμένα στοιχεία για τη μοναδικότητα, το συμβολισμό και τη διαχρονία του Αγίου Όρους. Παραθέτω πολύ συνοπτικά και επιγραμματικά τις διακριτές αναφορές μου μόνο για δύο και πολύ συνοπτικά για τις άλλες τέσσερις θεματικές ενότητες:

  • στο Άγιον Όρος ως «Κιβωτό» Ορθοδοξίας, ως «Πολιτισμικό και Οικολογικό απόθεμα» για τον Χριστιανισμό και τον Ελληνισμό, για την Ελλάδα, την Ευρώπη και την Οικουμένη, με αιχμή την αναγνώριση και την κήρυξή του ως «Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς» σύμφωνα με την απόφαση της UNESCO το 1988,
  • στο Άγιον Όρος ως τόπο Θρησκευτικής, Πολιτισμικής και Οικολογικής αναφοράς με υπαρκτά και ισχυρά Δίκτυα ακτινοβολίας και επιρροής στον Παν-Ορθόδοξο και Χριστιανικό χώρο, στον οικουμενικό Ελληνισμό και Φιλελληνισμό, στην Ευρώπη, στην Αμερική, στην Ασία, σε όλο τον Κόσμο.
  • Οι άλλες τέσσερις Θεματικές Ενότητες είχαν εστιαστεί στη μεταιχμιακή γεωγραφική θέση της Ελλάδας, της Ορθοδοξίας με αιχμή το Άγιον Όρος ως σταυροδρόμι Λαών, Πολιτισμών, Θρησκειών, Ιστοριών και Ταυτοτήτων στην Ανατολή και τη Δύση, στο Βορρά και το Νότο και στη Μεσόγειο ως κρίκου τριών Ηπείρων Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, στη συσχέτιση του Αγίου Όρους με τη γεωθρησκευτική, γεωπολιτισμική και γεωπεριβαλλοντική αναφορά της Ελλάδας, στους θρησκευτικούς και πολιτισμικούς Θησαυρούς του Αγίου Όρους ως συμβολικός και ανεκτίμητος «Εθνικός Πόρος – Θησαυρός» και «Εθνικό Κεφάλαιο», στον κομβικό ρόλο του Αγίου Όρους στο Πανορθόδοξο Τόξο και την ακατάλυτη σχέση του με το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Ορθοδοξίας, με τη διαχρονία του Ελληνισμού με εστιασμό στη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή ιστορική περίοδο, και στη συγκρότηση του Νεοελληνικού Κράτους, στην καταλυτική συμβολή του Αγίου Όρους ως διαχρονική αναφορά στην «Ελληνικότητα» και στην αναζήτηση μιας διαχρονικής οικουμενικής ταυτότητας της σύγχρονης Ελλάδας και ως επίκεντρο Θρησκευτικής και Πολιτισμικής αναφοράς στις στοχαστικές διεργασίες των ανθρώπων των Γραμμάτων και της Τέχνης, με προεξάρχουσα τη «Γενιά του ‘30» …… και το σύγχρονο ρεύμα της «Νέο-Ορθοδοξίας ……

Όγδοον

Κατά την αναλυτική περιγραφή αυτών των έξη Θεματικών Ενοτήτων προφανώς παρατηρούσε και κατανοούσε την εναγώνια προσπάθειά μου για την πειθώ των επιχειρημάτων μου.

• Σε κάποια στιγμή όμως με σταμάτησε με ευγένεια και χιούμορ λέγοντάς μου:

«….. Αναγνωρίζω και συμμερίζομαι το ιερό σου πάθος, όμως θα σε διακόψω για να πάρεις κάποιες ανάσες.  Όντως, η προσέγγισή σου είναι ριζοσπαστική και συνδυαστική, αναλυτική και ολοκληρωμένη και συμφωνώ απόλυτα.

Όμως δεν είμαστε δύο Διανοούμενοι, δύο Θεολόγοι, που διαλέγονται θεωρητικά για ένα τόσο κρίσιμο θέμα. Είμαστε δύο Πολιτικοί, εσύ Υπουργός και εγώ Πρωθυπουργός μιας Κυβέρνησης, που οφείλει να καταλήξει σε επιλογές και σε αποφάσεις και να πείσει τους πάντες για την ορθότητά τους, ακόμα και τους πιο δύσπιστους Οικονομέτρες…..».

«…. Για να προχωρήσουμε εποικοδομητικά με δεδομένη τη συμφωνία μου θα διατυπώσω ενισχυτικά ορισμένες επισημάνσεις για να προεκτείνουμε τις σκέψεις και τους συλλογισμούς μας.
Όντως, πρέπει να βρούμε τρόπους για να οδηγηθούμε ως Κυβέρνηση  σε επιλογές και σε αποφάσεις για το δέον γενέσθαι και κυρίως να βρεθούν οι απαιτούμενοι πόροι για να μπορούν αυτές να προωθηθούν και να γίνουν πραγματικότητα…..».

«…. Σύμφωνα με την εισήγησή σου μπορούμε να οδηγηθούμε σε ένα συμπέρασμα.  Η Ελληνική Πολιτεία και το Ελληνικό Κράτος, ο Ελληνισμός και η Ελλάδα έχουν στα χέρια τους μία κληρονομιά ανεκτίμητης αξίας και απήχησης, η οποία χειμάζει και φυτοζωεί.

Σύμφωνα με τις περιγραφές σου κρατάμε στα χέρια μας ένα Γεωπολιτισμικό, Γεωθρησκευτικό, Γεωπεριβαλλοντικό «Απόθεμα – Θησαυρό» με μοναδικότητα και με αναφορά σε ενεργά Δίκτυα, που προβάλλει πάντα ως ένας αέναος και αναντικατάστατος «Εθνικός πόρος …….».

«…… Η συσχέτιση και κυρίως η σύντηξη των διαχρονικών εκφράσεων της πολιτισμικής ταυτότητας και της ιστορίας του Ελληνισμού με την Ορθοδοξία μπορεί να παρομοιαστεί σαν ένα αναξιοποίητο «πυρηνικό όπλο» με ειρηνική γόμωση, με ειρηνικό δυναμισμό και τεράστιο βεληνεκές ……».

«…… Αυτό το διεθνώς αναγνωρισμένο «Απόθεμα – Θησαυρός» με τα δυνητικά του Πανορθόδοξα – Χριστιανικά και Πολιτισμικά – Οικολογικά  Οικουμενικά Δίκτυα μπορεί και πρέπει να αποτιμηθεί ως ανεξάντλητος πλούτος με ανεκτίμητη αξία, «ως ένα Συμβολικό και Άυλο Κεφάλαιο.
Αυτό το «Κεφάλαιο», αυτός ο «Εθνικός Πόρος» αποτελεί ένα απόλυτο προνόμιο, ένα αναντικατάστατο πλεονέκτημα για τη χώρα μας, που συγκριτικά δεν το διαθέτει άλλη χώρα…..».

«……. Οι Πολιτικοί και οι Οικονομολόγοι αξίζει να ξαναδιαβάσουμε με ανοιχτά μάτια και με γόνιμες σκέψεις, χωρίς δογματισμούς, παρωπίδες και ταμπού τόσο το «Κεφάλαιο» του Καρόλου Μαρξ όσο και τον «Πλούτο των Εθνών» και τη «Θεωρία των ηθικών συναισθημάτων» του Άνταμ Σμιθ…..».

«…… Είναι αναγκαίο να εμπλουτιστούν και να διευρυνθούν οι θεωρίες τους δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη σημασία, την αξία, την πρόσθετη αξία και κυρίως την υπεραξία του Συμβολικού και Άυλου Κεφαλαίου. Βεβαίως αυτό το Κεφάλαιο ως Εθνικό πόρο τον διαθέτουν ως κληρονομιά και προίκα μόνο Χώρες και Λαοί με μακραίωνες παραδόσεις και Μεγάλους Πολιτισμούς…..».

«…… Αυτό το Συμβολικό και Άυλο Κεφάλαιο εάν αξιοποιηθεί και προβληθεί δυναμικά θωρακίζει τη χώρα μας, γιατί μπορεί να συμβάλλει καταλυτικά, ουσιαστικά και πολλαπλασιαστικά στη Γεωστρατηγική επίδραση και στη Γεωπολιτική ισχύ της Ελλάδας και του Ελληνισμού, σε όλη την Ευρώπη, σε κάθε Ήπειρο και σε κάθε γωνιά του Πλανήτη…..».

Ένατον

Ενθαρρυμένος και εμψυχωμένος από το βάθος και την τροπή της διαλογικής συζήτησης σε αυτή τη «συνάντηση εργασίας και αποφάσεων», παρουσίασα αναλυτικά με στοιχεία και επιχειρήματα τις δύο επεξεργασμένες και ιεραρχημένες εναλλακτικές προτάσεις με «δαμόκλεια σπάθη» τη δυσμενέστατη οικονομική συγκυρία και τις δυνατότητες χρηματοδότησης.

Πολύ συνοπτικά κατέθεσα τις δύο διακριτές προτάσεις με τις εξής περιγραφές:

Η πρώτη πρόταση ακολουθούσε την «πεπατημένη οδό» και είχε μία αντιστοιχία με την πολύχρονη προσπάθεια και εμπειρία του Κέντρου Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς από το 1981 – 1993.

Ήταν μία πρόταση συνηθισμένη, αλλά σαφέστατα βελτιωμένη με τους διαφοροποιημένους σχεδιασμούς, με διευρυμένες παρεμβάσεις και έργα, με εντατικούς ρυθμούς εκτέλεσης, με σημαντικά αυξημένη, πολλαπλάσια χρηματοδότηση, με δέσμευση 100δων Εκατομμυρίων Δραχμών.

Η δεύτερη πρόταση ήταν ασυνήθιστη, ριζοσπαστική και υπερβατική. Αφορούσε ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό Πρόγραμμα (Μελετών, Παρεμβάσεων, Έργων και Δράσεων). Ένα Πρόγραμμα Ολικής ανασυγκρότησης και αναγέννησης, που κάλυπτε όλα τα SOS του Αγίου Όρους, όλες τις εκκλήσεις και τις προτάσεις των Ιερών Μονών, που ανέτρεπε ριζικά την εγκατάλειψη και τη φθορά του χρόνου, που απέτρεπε τη νομοτελειακή κατάρρευση αυτής της μοναδικής κληρονομιάς με τους συμβολισμούς και τις αξίες της.

Αυτό το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα για να είναι αξιόπιστο και εφικτό πρότασσε ως προϋπόθεση τη δεσμευτική αναφορά σε απαιτούμενους οικονομικούς πόρους ύψους 10δων Δις Δραχμών.
Βεβαίως η εκταμίευση θα ήταν σταδιακή ανάλογα με την εξέλιξη του Προγράμματος κατά χρονικές φάσεις με βραχυπρόθεσμες – μεσοπρόθεσμες – μακροπρόθεσμες ροές χρηματοδότησης.

Η χρηματοδότηση θα ακολουθούσε ένα χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα μιας 15ετίας με διακριτές αλλά αρθρωμένες χρονικές φάσεις του Ολοκληρωμένου Προγράμματος ως ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ.

Η χρηματοδότηση θα μπορούσε να αντληθεί σε αυτή τη μακρά χρονική περίοδο τόσο από Εθνικούς πόρους όσο και από Ευρωπαϊκούς πόρους είτε με συνδυασμούς και συνέργειες αυτών.

Δέκατον

«….. Μου επιτρέπεις να σε διακόψω για μία ακόμη φορά.  Θέλω να σου απευθύνω τρεις λογικές ερωτήσεις.

Γιατί διατυπώνεις και περιγράφεις δύο εναλλακτικές προτάσεις; .……

…… Φαντάζομαι τις απαντήσεις σου, αλλά θέλω να τις ακούσω…..

…… Εσύ ως Εισηγητής ποιά πρόταση πιστεύεις, ποιά πρόταση επιθυμείς και υιοθετείς; Με ποιά πρόταση ταυτίζεσαι; …..».

Με τις ερωτήσεις του δεν αποσκοπούσε να με παγιδεύσει.

Σε κάθε περίπτωση δεν προσπάθησα να υπεκφύγω, άλλωστε θεσμικά δεν αποφάσιζα μόνος μου. Επιστράτευσα δύο σημαδιακές λέξεις «Ρεαλιστής» και «Αιθεροβάμων».

Ως ρεαλιστής, γνωρίζοντας τα δεδομένα της δυσμενέστατης και ασφυκτικής οικονομικής συγκυρίας, καταθέτω την πρώτη πρόταση ως περιορισμένη και εφικτή αλλά όχι ως επιθυμητή. Ως λύση έσχατης ανάγκης μοιάζει με μια συνταγή παρηγοριάς, με «ασπιρίνες» σε έναν πάσχοντα από τη φθορά του χρόνου ζωντανό οργανισμό, με «σταγόνες στον ωκεανό» που βελτιώνει οριακά την κατάσταση.

Όμως σε καμμία περίπτωση δεν την ανατρέπει και δεν αποτρέπει οριστικά τις απειλές μιας κατάρρευσης.

Ως «αιθεροβάμων», ταυτίζομαι με τη δεύτερη πρόταση, που προβάλλει ως απολύτως αναγκαία και επιθυμητή. Γιατί αλλάζει ριζικά την χρόνια προβληματική κατάσταση, γιατί είναι μία λύση υπερβατική και λυτρωτική, γιατί μόνον έτσι η Ελληνική Πολιτεία εκπληρώνει εις το ακέραιο το οφειλόμενο και επιβεβλημένο ιστορικό χρέος της προς την Αθωνική Πολιτεία.

«…… Η απάντησή σου είναι σαφέστατη. Πιστεύεις και υιοθετείς τη δεύτερη πρόταση. Συμφωνώ απολύτως. Κατά συνέπεια «δια της ατόπου» απορρίπτουμε την πρώτη πρόταση με τις «ασπιρίνες» και τις «σταγόνες στον ωκεανό…..».

«…. Θέλω να ξέρεις ότι τα δικά μου κριτήρια δεν είναι μόνο αυτονόητα Εθνικά, Θρησκευτικά, Πολιτισμικά και Οικολογικά.  Μπορεί να ηχεί παράδοξα αλλά είναι και οικονομικά. Για έναν «αιρετικό Οικονομολόγο» η πίστη του «στο συμβολικό και άυλο Κεφάλαιο», «στον Εθνικό Πόρο-Θησαυρό» φωτίζει τη σκέψη του και δείχνει το δρόμο για να βγουν οι Πολιτικοί έξω από τους λαβύρινθους της καταναγκαστικής υποταγής στην οικονομική συγκυρία…..».

«……. Για το Άγιον Όρος η ρεαλιστική προσέγγιση απαιτεί υψιπετείς επιλογές, σχεδιασμούς με τη μέγιστη υπέρβαση, αποφάσεις που ξεπερνούν το φαινομενικά και συγκυριακά αδύνατο……».

«…… Σύμφωνα με τις Εισηγήσεις και τις προτάσεις σου, αλλά και με τις δικές μου προσεγγίσεις, οι επιλογές μας είναι μονοσήμαντες και οι αποφάσεις μας μονόδρομος…… (…… Βεβαίως θα ενημερώσουμε τα συναρμόδια Υπουργεία και κυρίως τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας, τον Γιώργο Γεννηματά και τον Γιώργο Ρωμαίο, που άλλωστε έχουν εκφράσει τη συμφωνία τους και την υποστήριξή τους ….).

…… Για όλους τους λόγους αυτούς αναλαμβάνω με τη θεσμική μου ευθύνη ως Πρωθυπουργός εις το ακέραιο και εξ’ ολοκλήρου αυτές τις δεσμεύσεις. Μην ανησυχείς για την εξεύρεση, τη διασφάλιση και τη διαρκή διάθεση των οικονομικών πόρων….».

«…… Άλλωστε γνωρίζεις πολύ καλά από την εμπειρία σου και τη συμμετοχή σου στα συλλογικά όργανα της Κυβέρνησης και κυρίως από την πολύχρονη συνεργασία μας, ότι η δέσμευση και η διαχείριση των οικονομικών πόρων (Εθνικών και Ευρωπαϊκών πόρων) για τέτοια Προγράμματα μείζονος Εθνικής σημασίας ακολουθούν οικονομικά και πολιτικά «τη μέθοδο και την τέχνη του Ακορντεόν». Αυτή η μέθοδος βασίζεται στη συνάρτηση του Χρόνου με τη Χρηματοδότηση. Όταν υπάρχει μεγάλη ροή οικονομικών πόρων πυκνώνεις το χρόνο και εντείνεις τους ρυθμούς των έργων στο πεδίο.  Όταν περιορίζεται η ροή χρηματικών πόρων διαστέλλεις το χρόνο και μειώνεις τους ρυθμούς των έργων.

Όμως σε κάθε περίπτωση το Πρόγραμμα δεν αναστέλλεται ποτέ και πολύ περισσότερο δεν ακυρώνεται ποτέ……».

Ενδέκατον

11. «…… Νοιώθω μία ιδιαίτερη χαρά αφού συμφωνούμε απολύτως και αφού υιοθετούμε και ταυτιζόμαστε με τη Δεύτερη Πρόταση, με τη μέγιστη υπέρβαση για την αναγκαιότητα και χρησιμότητα του Ολοκληρωμένου Προγράμματος Άθως Ι, Άθως ΙΙ, Άθως ΙΙΙ με τον χρονικό ορίζοντα 15ετίας, που αντιστοιχούν για τα τρία επόμενα 5ετή Κυβερνητικά Προγράμματα, εκφράζω τη συμπαράταξή μου με 3 Προτροπές – Συμβουλές…..».

«….. Η Πρώτη Προτροπή – Συμβουλή αφορά το όνομα και τη χρονική διάρκεια του Προγράμματος. Η λέξη «Ολοκληρωμένο» και ο προσδιορισμός του χρόνου «σε μια 15ετία» παραπέμπει σε συνηθισμένους Κυβερνητικούς σχεδιασμούς και εξαγγελίες και σε πεπερασμένους στόχους. Αν θέλουμε να δώσουμε μεγαλύτερη αξιοπιστία στις δεσμεύσεις μας πρέπει να διαφοροποιήσουμε και το Όνομα και το Χρόνο.

Να αντικαταστήσουμε τη λέξη «Ολοκληρωμένο» με τη λέξη «Ολιστικό».        Η πρώτη λέξη συνδέεται με στόχους προσδιορισμένους για ενάριθμα έργα. Η λέξη «Ολιστικό» συμπεριλαμβάνει όλες τις ανάγκες, όλα τα προβλήματα, όλα τα SOS των Ιερών Μονών με τις συνακόλουθες δράσεις και λύσεις.

Επίσης ο Χρόνος των δεσμεύσεων τής Ελληνικής Πολιτείας σε μια 15ετία έχει μία ημερομηνία λήξης. Άρα στις αναφορές ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ οφείλουμε να προσθέσουμε ως τέταρτη αναφορά το ΑΘΩΣ + (plus).

Αυτό σημαίνει ότι το «Ολιστικό Πρόγραμμα» είναι αέναο, αρχίζει, εξελίσσεται κατά φάσεις και κλιμακώνεται στο διηνεκές, έχει διαχρονική συνέχεια και κλιμάκωση χωρίς τέλος…..».
«….. Η Δεύτερη Προτροπή – Συμβουλή αφορά το ΥΠΕΧΩΔΕ και εσένα προσωπικά για την ευθύνη σας για τους σχεδιασμούς σας και τις δράσεις σας.

Το «Ολιστικό Πρόγραμμα» οφείλει να έχει δυναμική εκκίνηση, κεκτημένη ταχύτητα και να δημιουργεί μία τετελεσμένη κατάσταση με γεγονότα, είτε ως προς τις προσδοκίες, είτε ως προς τις παρεμβάσεις και τα έργα στο πεδίο του Αγίου Όρους. Αν συμβεί αυτό δεν θα μπορεί κανένας Υπουργός, καμμία Κυβέρνηση και κανείς Πρωθυπουργός, να μπει στον πειρασμό να αθετήσει και να ανακόψει το Ολιστικό σωτήριο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος…..».

«…… Η Τρίτη Προτροπή – Συμβουλή τόσο το ΥΠΕΧΩΔΕ όσο και εσύ προσωπικά ως εκπρόσωπος της Ελληνικής Πολιτείας να δείξετε απόλυτο σεβασμό και ευαισθησία στο Ειδικό Αυτοδιοικητικό STATUS της Αθωνικής Πολιτείας. Η  αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη είναι λυδία λίθος για την απαιτούμενη γόνιμη συνεργασία ανάμεσα στην Ελληνική Πολιτεία και την Αθωνική Πολιτεία…..».
(…… Οι παρεμβάσεις του Ανδρέα Παπανδρέου στο διάλογό μας είχαν συνέχεια με προεκτάσεις στο Βυζάντιο, στο Άγιον Όρος, στην Αναγέννηση της Ευρώπης, στη «Γενιά του ‘30», στον Ελληνοκεντρισμό και την Ελληνικότητα, στον «Ελληνικό Ελληνισμό» του Σεφέρη, καθώς και σε άλλα θέματα ….).

Δωδέκατον

Με αυτή τη μαρτυρία και με αυτό το βίωμά μου, αναπαριστώντας μετά λόγου γνώσεως και εμπειρίας, το ιστορικό και το χρονικό των συμβάντων, θέλω να καταθέσω μία αδιαμφισβήτητη αλήθεια για να αποτίσω φόρο τιμής και μνήμης στον αείμνηστο Ανδρέα Παπανδρέου.

Είναι σαφές και αδιαμφισβήτητο ότι το Ολιστικό Πρόγραμμα    ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ, ΑΘΩΣ + (plus) φέρει την προσωπική σφραγίδα του και το συλλογικό αποτύπωμα των Κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ (1994 – 1996 με Πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου και στη συνέχεια με Πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη 1996 – 2004).

Είχα την τύχη, την τιμή και την ευθύνη να εκπροσωπήσω ως Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ), την Ελληνική Πολιτεία και τις Κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ για μία μακρά και κρίσιμη χρονική περίοδο (1993 – 2002).

Από αυτή τη θεσμική μου Θέση είχα τη δυνατότητα και την υποχρέωση με καθοριστική και καταλυτική συμμετοχή να διαμορφωθεί με αυτοτελή ταυτότητα, να προωθηθεί και να υλοποιηθεί με όρους δυναμικής εκκίνησης, εξέλιξης και ολοκλήρωσης το πρωτόγνωρο «Ολιστικό Πρόγραμμα Ανασυγκρότησης και Αναγέννησης του Αγίου Όρους με τις 4 εκφάνσεις και χρονικές προεκτάσεις του, «Άθως Ι, Άθως ΙΙ, Άθως ΙΙΙ, Άθως + (plus)».

Είχα την τύχη, την τιμή και την ευθύνη να συμβάλλω αποφασιστικά για να κατοχυρωθεί διττά το «Ολιστικό Πρόγραμμα» με την υπογραφή Προγραμματικής Δεσμευτικής Σύμβασης τόσο ως αδιαμφισβήτητο κεκτημένο για την Αθωνική Πολιτεία όσο και ως διαχρονική δεσμευτική υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας.

Αυτό το ζωτικής σημασίας Πρόγραμμα αφορούσε συνολικά τη Χερσόνησο του Άθω και το Άγιον Όρος, αφορούσε τις 20 Ιερές Μονές, τις 12 Σκήτες και τα 500 Εξαρτήματά τους, χωρίς αποκλεισμούς και διαχωρισμούς, δίχως επιλεκτικές και άδικες ιεραρχήσεις. Περιλάμβανε Μελέτες, Σχεδιασμούς, Παρεμβάσεις, Δράσεις και Έργα με τις εξής συνοπτικές ενδεικτικές αναφορές:

  • (α.) Αντισεισμικές και δομικές θωρακίσεις των Ναών, των Λατρευτικών Χώρων και των Κτιρίων διαμονής, διακονημάτων και φιλοξενίας,
  • (β.) Εκτεταμένες συντηρήσεις, υποδειγματικές αναστηλώσεις και ανακαινίσεις όλων των Ιερών Μονών και των Κτιριακών συγκροτημάτων τους,
  • (γ.) Παρεμβάσεις και ειδικές δράσεις συντήρησης, προστασίας και ανάδειξης των θρησκευτικών Κειμηλίων και των πολιτισμικών «Θησαυρών»,
  • (δ.) Προληπτικές προστατευτικές υποδομές από φυσικές καταστροφές, πλημμύρες, τρικυμίες, κεραυνούς, έντονους κυματισμούς,
  • (ε.) Υποδομές αντιπυρικών ζωνών και δίκτυα πυρασφάλειας, υποδομές δίκτυα και δράσεις προστασίας και ανάδειξης της Οικολογικής Ισορροπίας, της Βιοποικιλότητας και του τοπίου άπειρου φυσικού κάλλους,
  • (στ.) Υποδομές και δίκτυα ενέργειας, υποδομές μεταφορών, επικοινωνίας και συγκοινωνίας,
  • (η.) Υποδομές και δίκτυα ύδρευσης και διαχείρισης των απορριμμάτων, γιατί στο Άγιον Όρος φιλοξενούνται κάθε χρόνο 350 χιλιάδες προσκυνητές, επισκέπτες και περιηγητές.
  • (θ.) Όλες οι Μελέτες, οι Παρεμβάσεις και τα Έργα είχαν αξιολόγηση με αντικειμενικά κριτήρια με χρονοδιάγραμμα, με συνέχεια και συνέπεια πραγμάτωσης, με επιστημονική επίβλεψη, με Διαφανείς διαδικασίες και συστηματικούς ελέγχους, με υπαρκτούς και δεσμευμένους πόρους, με απρόσκοπτη ροή χρηματοδότησης.

Δέκατον τρίτον

Είναι σαφές και αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι αυτό το «σωτήριο» πολυσχιδές και πρωτόγνωρο Πρόγραμμα για το Άγιον Όρος σχεδιάστηκε, άρχισε, εξελίχθηκε, κλιμακώθηκε και δυναμικά ολοκληρώνεται μέσα σε συνθήκες διαλόγου και αμοιβαίων σχέσεων αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης ανάμεσα στους εκπροσώπους της Ελληνικής και της Αθωνικής Πολιτείας.

Το στέρεο θεμέλιο αυτών των σχέσεων ήταν ο απόλυτος σεβασμός τόσο στο ιδιαίτερο και συνταγματικά κατοχυρωμένο STATUS, όσο και στον Αυτοδιοικητικό Καταστατικό Χάρτη και στους Αυτόνομους Θεσμούς λειτουργίας του Αγίου όρους.

Αξίζει να θυμίσω, με έμφαση και θετική αναφορά, ότι το «Ολιστικό Πρόγραμμα» με την καθολική αναγνώρισή του και με την εμβέλειά του κατοχυρώθηκε ως Πυξίδα πλεύσης, ως Υποθήκη συνέχειας για όλες τις μετέπειτα από το 2004 Κυβερνήσεις.

Το Πρόγραμμα συνεχίστηκε με Κυβέρνηση Ν.Δ. και Πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή (2004 – 2009), με Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ και Πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου (2009 -2012), με Κυβέρνηση Συνεργασίας και Πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά (2012 – 2015), με Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και Πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα (2015 – 2019), με Κυβέρνηση Ν.Δ. και Πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη (2019 – 2026).

«ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ» το «Ολιστικό Πρόγραμμα» ΑΘΩΣ Ι, ΑΘΩΣ ΙΙ, ΑΘΩΣ ΙΙΙ, ΑΘΩΣ + (plus) για την ανασυγκρότηση, την επαναθεμελίωση και την αναγέννηση του Αγίου Όρους, που σύμφωνα με την προφητική πρόβλεψη και την ισχύουσα ρήση ενός εμβληματικού, αξιοσέβαστου και σοφού Γέροντα το Πρόγραμμα αυτό ως Θεόσταλτο δώρο ισοδυναμεί  «…… με το φιλί της ζωής και της ακμής της Αθωνικής Πολιτείας και των Ιερών Μονών για την επόμενη χιλιετία …..».