Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν, Κατερίνα Χαρβάτη, θα τιμηθεί με το Παγκόσμιο Βραβείο Επιστήμης Albert Einstein 2026 (Albert Einstein World Award of Science), το οποίο απονέμεται από το Παγκόσμιο Πολιτιστικό Συμβούλιο (World Cultural Council).
Η διάκριση αναγνωρίζει το έργο της παλαιοανθρωπολόγου, το οποίο έχει μεταμορφώσει ριζικά την κατανόησή μας για την προέλευση του ανθρώπινου είδους.
Η Κατερίνα Χαρβάτη, μέλος του Ινστιτούτου Αρχαιολογικών Επιστημών και του Κέντρου Senckenberg για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον του Πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν, πρωτοστάτησε στην ανάπτυξη νέων τεχνικών, όπως η εικονική ανθρωπολογία (virtual anthropology) και η γεωμετρική μορφομετρία (geometric morphometrics).
Οι μέθοδοι αυτές επιτρέπουν την ποσοτική σύγκριση βιολογικών μορφών, καθώς και την εικονική ανακατασκευή απολιθωμάτων από θραύσματα.
Η έρευνά της έχει ρίξει νέο φως σε μακροχρόνια επιστημονικά ερωτήματα σχετικά με την εξέλιξη και τις προσαρμογές εξαφανισμένων ανθρώπινων ειδών, ενώ έχει φέρει επανάσταση στην κατανόησή μας για τις πρώιμες μετακινήσεις και την εξάπλωση των ανατομικά σύγχρονων ανθρώπων.
Το Παγκόσμιο Βραβείο Επιστήμης Albert Einstein απονέμεται από το 1984
Το Παγκόσμιο Βραβείο Επιστήμης Albert Einstein απονέμεται κάθε χρόνο από το 1984 σε επιστήμονες που έχουν επιδείξει εξαιρετικό και διαχρονικό έργο στην επιστημονική και τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη. Το βραβείο απονέμεται από το Παγκόσμιο Πολιτιστικό Συμβούλιο (World Cultural Council), έναν οργανισμό που ιδρύθηκε στο Μεξικό.
Η πρύτανης του Πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν, καθηγήτρια Karla Pollmann, χαιρέτισε με ενθουσιασμό την ανακοίνωση της βράβευσης.
«Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη που η καθηγήτρια Κατερίνα Χαρβάτη λαμβάνει μία ακόμη σημαντική αναγνώριση για το εξαιρετικό ερευνητικό της έργο, αυτή τη φορά με το Παγκόσμιο Βραβείο Επιστήμης Albert Einstein.
Η απολύτως άξια αυτή διάκριση αποτελεί ταυτόχρονα πηγή έμπνευσης για τις επόμενες γενιές, ώστε να συνεχίσουν να διευρύνουν τα όρια της έρευνας σε όλους τους επιστημονικούς κλάδους», δήλωσε η πρύτανης.
Η τελετή απονομής του βραβείου θα πραγματοποιηθεί στις 2 Νοεμβρίου στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Κόρδοβας (Universidad Nacional de Córdoba) στην Αργεντινή.
Η σπουδαία έρευνα της Κατερίνας Χαρβάτη
Στην ανακοίνωσή της, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων του Παγκόσμιου Πολιτιστικού Συμβουλίου εξηγεί ότι απένειμε το βραβείο στην Κατερίνα Χαρβάτη επειδή προσέφερε αδιάσειστα επιστημονικά τεκμήρια πως οι Νεάντερταλ και ο Homo sapiens αποτελούν διακριτά ανθρώπινα είδη. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η έρευνά της υπήρξε καθοριστική για την επιβεβαίωση της αφρικανικής προέλευσης του σύγχρονου ανθρώπου και για τη χαρτογράφηση των μεταναστευτικών του διαδρομών.
Η επιτροπή αναφέρεται επίσης στην ανακάλυψη του απολιθώματος Apidima-1 στην Ελλάδα –του αρχαιότερου απολιθώματος Homo sapiens που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στην Ευρασία–, με την οποία η Χαρβάτη απέδειξε ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι έφτασαν στην Ευρώπη περίπου 150.000 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πίστευε μέχρι τότε η επιστημονική κοινότητα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ανασκαφές της Κατερίνας Χαρβάτη στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια έδειξαν ότι η περιοχή λειτούργησε ως καταφύγιο και μεταναστευτικός διάδρομος για ανθρώπους και ζώα κατά τις ιδιαίτερα ψυχρές περιόδους της Εποχής των Παγετώνων, στο Πλειστόκαινο.
Επιπλέον, η ανακάλυψη των αρχαιότερων αρχαιολογικών θέσεων στην Ελλάδα τεκμηριώνει την ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή ήδη από περίπου 700.000 χρόνια πριν. Πρόσφατα, η ερευνητική ομάδα της Χαρβάτη εντόπισε στην Ελλάδα και τα αρχαιότερα γνωστά ξύλινα χειροποίητα εργαλεία, ηλικίας περίπου 430.000 ετών.
Η μεγάλη ανακάλυψη στη Μεγαλόπολη
Η Χαρβάτη είχε μιλήσει αποκλειστικά στο ΒΗΜΑ και την Ιωάννα Σουφλέρη με αφορμή τη μεγάλη ανακάλυψη στη Μεγαλόπολη στην οποία εντοπίστηκαν τα αρχαιότερα ξύλινα εργαλεία του κόσμου.
«Πρόκειται για δύο ξύλινα τέχνεργα με εμφανή τα σημάδια της ανθρώπινης παρέμβασης, αλλά και της χρήσης» είχε αναφέρει η Κατερίνα Χαρβάτη στο ΒΗΜΑ εξηγώντας ότι «το πρώτο είναι ένα κομμάτι κορμού σκλήθρου το οποίο φέρει σαφή σημάδια της επεξεργασίας που έχει υποστεί προκειμένου να λειτουργήσει ως εργαλείο, αλλά και σημάδια φθοράς από τη μετέπειτα χρήση του.
Εικάζουμε ότι θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί είτε για να διευκολύνει την αφαίρεση φλοιού δένδρων, είτε ως σκαπτικό εργαλείο. Το δεύτερο είναι ένα πολύ μικρό κομμάτι ξύλου ιτιάς, ή ίσως λεύκας, και φαίνεται πως επεξεργάστηκε έτσι ώστε να μπορεί κανείς να το κρατά στο χέρι. Πρόκειται για ένα εντελώς νέο τύπο εργαλείου που παρατηρείται για πρώτη φορά, και ως εκ τούτου δεν είναι ακόμα γνωστό ποια μπορεί να ήταν η χρήση του».
Η Κατερίνα Χαρβάτη γεννήθηκε στην Ελλάδα. Απέκτησε πτυχίο Ανθρωπολογίας από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, μεταπτυχιακό τίτλο από το City University of New York και διδακτορικό στην εξελικτική βιολογία των πρωτευόντων από το ίδιο πανεπιστήμιο και το New York Consortium. Από το 2009 κατέχει την έδρα Παλαιοανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τίμπινκεν, ενώ από το 2026 είναι εκπρόσωπος του ερευνητικού συμπλέγματος αριστείας Human Origins.
Το Παγκόσμιο Βραβείο Επιστήμης Albert Einstein, που απονέμεται κάθε χρόνο από το Παγκόσμιο Πολιτιστικό Συμβούλιο, τιμά προσωπικότητες για την εξαιρετική συμβολή τους στην πρόοδο της επιστήμης.
Η διάκριση αναγνωρίζει τόσο την επίδραση του έργου τους στον επιστημονικό τους κλάδο όσο και στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα σε έρευνες που έχουν προσφέρει ουσιαστικό όφελος και ευημερία στην ανθρωπότητα. Ο νικητής ή η νικήτρια επιλέγονται από τη Διεπιστημονική Επιτροπή του Συμβουλίου, η οποία απαρτίζεται από διεθνούς κύρους επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και αρκετοί βραβευμένοι με Νόμπελ.
