Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Κατεπείγουσα εγκύκλιο για την πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα, εξέδωσε η ηγεσία του υπουργείου Υγείας, δίδοντας συγκεκριμένες οδηγίες προφύλαξης για το σύνολο του πληθυσμού, με ιδιαίτερη αναφορά σε βρέφη, ηλικιωμένους, χρονίως πάσχοντες και εργαζόμενους σε εξωτερικούς ή ζεστούς χώρους.
Σύμφωνα με την πρόσφατη πρόγνωση της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), η θερμοκρασία θα κυμανθεί σε υψηλά επίπεδα και στα ηπειρωτικά θα φτάσει τοπικά τους 39 με 40 βαθμούς Κελσίου. Ήδη από την Κυριακή σε πολλές περιοχές της χώρας ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα η ατμόσφαιρα να είναι ιδιαίτερα πνιγηρή και δυσάρεστη, καθιστώντας άμεση την ανάγκη της ορθής ενημέρωσης και καθοδήγησης του κοινού στο πλαίσιο της Δημόσιας Υγείας.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η κλιματική αλλαγή έχει δυσμενή επίπτωση στη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων, συμπεριλαμβανομένου του καύσωνα. «Ως καύσωνας ορίζεται μία περίοδος με ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες και πολύ χαμηλή ή πολύ υψηλή (ανάλογα με την περιοχή) σχετική υγρασία, χωρίς σαφώς καθορισμένη στιγμή έναρξης και παύσης, διάρκειας τουλάχιστον 2-3 ημέρες και σημαντική επίδραση στην ανθρώπινη δραστηριότητα και στα οικοσυστήματα», σημειώνεται στην εγκύκλιο.
Για τα δεδομένα των κλιματολογικών συνθηκών της χώρας, ο καύσωνας αποτελεί εποχιακό φαινόμενο που παρατηρείται κατά τους θερινούς μήνες. Το φαινόμενο αυτό γίνεται πιο έντονο στις πόλεις. «Για το σκοπό αυτό οι Δημόσιες Υπηρεσίες θα πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα», αναφέρεται.
Ο ρόλος των Δήμων
Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας κάνει αναφορά στη σημασία της συμβολής των Δήμων, οι οποίοι «… οφείλουν να μεριμνήσουν εγκαίρως για την οργάνωση και διάθεση δροσερών και κλιματιζόμενων χώρων για το κοινό με έμφαση τις ευάλωτα κοινωνικές ομάδες και γενικότερα για τη συνεργασία τους με τις Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων για την ενημέρωση του κοινού και για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων. Οι αρμόδιες Υπηρεσίες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο, εφόσον κριθεί αναγκαίο, εκτάκτων μεταβολών στα ωράρια λειτουργίας των διαφόρων υπηρεσιών του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, με έμφαση στον περιορισμό της μετακίνησης μεγάλου αριθμού ατόμων κατά τις θερμότερες ώρες».
Σημειώνει δε ότι πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα για τις ομάδες των εργαζομένων που ασκούν βαριά σωματική εργασία ή χειρίζονται μηχανήματα και είναι εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες.
Πότε κινδυνεύουμε
Όπως αναφέρουν οι ειδικοί, στον ανθρώπινο οργανισμό ο κυριότερος μηχανισμός ρύθμισης της θερμοκρασίας του σώματος είναι μέσω της εξάτμισης του ιδρώτα και έπονται η αναπνοή και η άμεση εκπομπή θερμότητας. Αντίστοιχα, ο κύριος μηχανισμός πρόσληψης θερμικής ενέργειας παραμένει η άμεση και έμμεση έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. Όταν η εξωτερική θερμοκρασία και η θερμοκρασία του σώματος έχουν μικρή διαφορά, η μείωση της θερμοβαθμίδας (διαφορά θερμοκρασίας σώματος και εξωτερικής θερμοκρασίας) μειώνει και το ρυθμό ανταλλαγής θερμότητας με το εξωτερικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η αποτελεσματική ρύθμιση της εσωτερικής θερμοκρασίας, το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει σε δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία.
Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος ανέλθει σε όρια μη ανεκτά από τον ανθρώπινο οργανισμό σε συνέργεια με άλλους παράγοντες (υγρασία, άπνοια, κλπ.), δημιουργούνται παθολογικές καταστάσεις ποικίλου βαθμού βαρύτητας, που μπορούν να οδηγήσουν σε βαριά νόσηση έως και στο θάνατο.
Τα συμπτώματα
Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να είναι: δυνατός πονοκέφαλος, ατονία, αίσθημα καταβολής, τάση για λιποθυμία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ναυτία, έμετοι και ταχυπαλμία.
Το σύνδρομο της θερμοπληξίας, εκδηλώνεται με ξαφνική αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος (μεγαλύτερη των 40.5 βαθμών Κελσίου), κόκκινο, ζεστό και ξηρό δέρμα (η εφίδρωση έχει σταματήσει), ξηρή πρησμένη γλώσσα, ταχυπαλμία, ταχύπνοια, έντονη δίψα, πονοκέφαλος, ναυτία, έμετος, ζάλη, σύγχυση, αδυναμία προσανατολισμού και καθαρής ομιλίας, επιθετική ή παράξενη συμπεριφορά, σπασμοί, απώλεια συνείδησης ή κώμα.
Οι Πρώτες Βοήθειες
Η θεραπεία των ατόμων που παρουσιάζουν τα παραπάνω συμπτώματα, όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλή, πρέπει να γίνεται κατά προτίμηση σε Νοσοκομεία. Ωστόσο, μέχρι να μεταφερθούν στο κοντινότερο Νοσοκομείο, καλό είναι να παρασχεθούν οι Πρώτες Βοήθειες.
Αυτές είναι:
– Μεταφορά του θερμόπληκτου άμεσα σε μέρος δροσερό, ευάερο, σκιερό κατά προτίμηση κλιματιζόμενο.
– Πλήρης έκδυση από τα ρούχα.
– Τοποθέτηση παγοκύστεων ή κρύων επιθεμάτων στον τράχηλο, τις μασχάλες και τη βουβωνική περιοχή.
– Εμβάπτιση σε μπανιέρα με κρύο νερό ή ντους ή ψεκασμό με κρύο νερό.
– Παροχή μικρών γουλιών δροσερών υγρών (νερού ή αραιωμένου χυμού φρούτων, 1 μέρος χυμού σε 4 μέρη νερού) αν μπορεί να καταπιεί κλπ.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Τα άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τις υψηλές θερμοκρασίες είναι:
– Οι ηλικιωμένοι.
– Τα μωρά και τα μικρά παιδιά.
– Οι έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες.
– Τα άτομα που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα.
– Τα άτομα που εργάζονται ή ασκούνται έντονα σε ζεστό περιβάλλον.
– Τα άτομα με χρόνιες παθήσεις (καρδιαγγειακές παθήσεις, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, πνευμονοπάθειες, αιμοσφαιρινοπάθειες, νεφροπάθειες, ηπατοπάθειες, ψυχική νόσο, άνοια, αλκοολισμό ή κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών κλπ.).
– Τα άτομα με οξεία νόσο, όπως λοίμωξη με πυρετό ή γαστρεντερίτιδα (διάρροια ή / και έμετο).
– Τα άτομα που για καθαρά ιατρικούς λόγους παίρνουν φάρμακα για τα χρόνια νοσήματά τους, όπως π.χ. διουρητικά, αντιχολινεργικά, ψυχοφάρμακα, ορμονούχα (συμπεριλαμβανομένης της ινσουλίνης και των αντιδιαβητικών δισκίων). Ιδιαίτερα κατά την περίοδο των υψηλών θερμοκρασιών θα πρέπει να συμβουλεύονται το γιατρό τους για την ενδεχόμενη τροποποίηση της δοσολογίας.
Τα άτομα αυτά καλό είναι να αποφεύγουν τις άσκοπες μετακινήσεις και την έκθεση στη ζέστη.
Γενικές οδηγίες προφύλαξης
– Παραμονή σε χώρους που κλιματίζονται.
– Ντύσιμο ελαφρύ και άνετο με ανοιχτόχρωμα ρούχα από πορώδες υλικό, ώστε να διευκολύνεται ο αερισμός του σώματος και η εξάτμιση του ιδρώτα.
– Χρήση καπέλου από υλικό που να επιτρέπει τον αερισμό του κεφαλιού.
– Χρήση μαύρων ή σκουρόχρωμων γυαλιών ηλίου με φακούς που προστατεύουν από την ηλιακή ακτινοβολία.
– Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο, ιδίως για τα βρέφη και τους ηλικιωμένους.
– Αποφυγή βαριάς σωματικής εργασίας.
– Αποφυγή πολύωρων ταξιδιών με μέσα συγκοινωνίας που δε διαθέτουν κλιματισμό.
– Τα μέσα μαζικής μεταφοράς πρέπει να φροντίζουν για την καλή λειτουργία του κλιματισμού τους.
– Πολλά χλιαρά ντους κατά τη διάρκεια της ημέρας και τοποθέτηση δροσερών επιθεμάτων στο κεφάλι και στο λαιμό.
– Μικρά σε ποσότητα και ελαφριά γεύματα φτωχά σε λιπαρά, με έμφαση στη λήψη φρούτων και λαχανικών.
– Λήψη άφθονων υγρών (νερού και χυμών φρούτων), ιδιαίτερα από τα βρέφη και τους ηλικιωμένους και αποφυγή του αλκοόλ. Αν η εφίδρωση είναι μεγάλη, συστήνεται η πρόσθετη λήψη μικρών δόσεων αλατιού.
– Άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα θα πρέπει να συμβουλευτούν τον θεράποντα ιατρό τους, από τον οποίο θα λάβουν επιπρόσθετες οδηγίες ανάλογα με την κατάστασή τους καθώς και οδηγίες για την πιθανή αλλαγή της δοσολογίας της φαρμακευτικής τους αγωγής.
– Οι ηλικιωμένοι να μην εγκαταλείπονται μόνοι τους αλλά να εξασφαλίζεται κάποιο άτομο για την καθημερινή τους φροντίδα.
– Οι χώροι εργασίας πρέπει να διαθέτουν κλιματιστικά μηχανήματα ή απλούς ανεμιστήρες, κατά προτίμηση οροφής, και σε κάθε περίπτωση φυσικό αερισμό των χώρων. Το ίδιο ισχύει και για τα Ιδρύματα, που περιθάλπουν νεογνά, βρέφη, παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με ειδικές ανάγκες.
