Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η σιωπηλή επιδημία του σακχαρώδη διαβήτη εξακολουθεί να εξαπλώνεται στην Ελλάδα, με τα νεότερα στοιχεία να αποτυπώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: περισσότεροι από 1,29 εκατομμύρια συμπολίτες μας, δηλαδή περίπου ένας στους οκτώ, ζουν σήμερα με τη νόσο. Μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, ο αριθμός των καταγεγραμμένων ατόμων με διαβήτη αυξήθηκε κατά 225.000 ανθρώπους, ενώ η συχνότητα της νόσου στον πληθυσμό ανέβηκε από το 10,2% το 2021 στο 12,3% το 2025.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων – Σωματείων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ) σε πρόσφατο συνέδριο, όπου κυρίαρχο θέμα αποτέλεσε ο ρόλος των δεδομένων υγείας στη χάραξη αποτελεσματικών πολιτικών.
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ΗΔΥΚΑ είναι σαφής: ο σακχαρώδης διαβήτης δεν αποτελεί πλέον μία νόσο που αφορά συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, αλλά μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας της χώρας. Παράλληλα, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν σταθερή ανοδική τάση και στους θανάτους που σχετίζονται με τη νόσο, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για καλύτερη πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των ασθενών.
Περισσότεροι από 56.000 νέοι ασθενείς κάθε χρόνο
Η αύξηση δεν είναι περιστασιακή αλλά σταθερή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αξιοποίησε η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ από την ΗΔΙΚΑ:
- το 2021 είχαν καταγραφεί 1.067.165 άτομα με διαβήτη
- το 2022 ο αριθμός αυξήθηκε σε 1.127.601,
- το 2023 έφτασε τα 1.189.712
- το 2024 ανήλθε σε 1.242.340
- ενώ το 2025 καταγράφονται πλέον 1.292.729 ασθενείς.
Η αύξηση παραμένει συνεχής κάθε χρόνο, έστω και με ελαφρά μικρότερο ποσοστό μεταβολής, γεγονός που δείχνει ότι το συνολικό φορτίο της νόσου εξακολουθεί να μεγαλώνει.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για τον διαβήτη τύπου 2, ο οποίος αποτελεί τη συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών. Κατά μέσο όρο προστίθενται 56.391 νέα περιστατικά κάθε χρόνο, γεγονός που εξηγεί γιατί η συνολική επιβάρυνση του συστήματος υγείας αυξάνεται διαρκώς.
Παράλληλα, καταγράφονται κατά μέσο όρο σχεδόν 21.000 νέες περιπτώσεις διαβήτη κύησης ετησίως, ενώ αυξάνονται και οι λιγότερο συχνοί τύποι της νόσου.
Ο διαβήτης τύπου 2 κυριαρχεί
Τα στοιχεία της ΗΔΙΚΑ για το 2025 δείχνουν ότι από τους συνολικά καταγεγραμμένους ασθενείς:
- 1.231.317 πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,
- 49.084 από διαβήτη τύπου 1,
- 26.457 αφορούν περιστατικά διαβήτη κύησης,
- ενώ περισσότεροι από 44.000 ασθενείς ανήκουν σε άλλες μορφές της νόσου.
Ουσιαστικά, σχεδόν το σύνολο του επιπολασμού οφείλεται στον διαβήτη τύπου 2, ο οποίος συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, τη γήρανση του πληθυσμού, την καθιστική ζωή και τους σύγχρονους τρόπους διατροφής.
Τα δεδομένα ως εργαλείο πολιτικής υγείας
Στο συνέδριο, ο πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ Χρήστος Δαραμήλας ανέδειξε έναν διαφορετικό τρόπο αξιοποίησης των στοιχείων της ΗΔΥΚΑ.
Όπως εξήγησε, η Ομοσπονδία λαμβάνει δεδομένα από το 2017, όμως δεν τα χρησιμοποιεί μόνο για να περιγράψει την επιδημιολογική εικόνα του διαβήτη. Στόχος είναι να μετατρέπονται σε τεκμηριωμένες προτάσεις προς την Πολιτεία, ώστε οι αποφάσεις να βασίζονται σε πραγματικές ανάγκες των ασθενών.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικές παρεμβάσεις.
Από τα στοιχεία στις αποφάσεις
Η αξιοποίηση των πραγματικών δεδομένων συνέβαλε, σύμφωνα με την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ:
- στην αποζημίωση εξετάσεων για την πρόληψη των επιπλοκών του διαβήτη,
- στη μηδενική συμμετοχή των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 στις διαγνωστικές απεικονιστικές εξετάσεις, στην αποζημίωση των
- συστημάτων συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM),
- στην τεκμηρίωση της ανάγκης επέκτασης της αποζημίωσης των CGM και στους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν εντατικοποιημένη ινσουλινοθεραπεία,
- στην ανάδειξη της ανάγκης αναθεώρησης του προϋπολογισμού που αφορά τον σακχαρώδη διαβήτη,
- καθώς και στην επανειλημμένη πρόταση για την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη.
Πρόκειται για χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς τα δευτερογενή δεδομένα υγείας μπορούν να μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των ασθενών.
«Τα δεδομένα δεν είναι αυτοσκοπός»
Ο πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ υπογράμμισε ότι η αξία των δεδομένων δεν βρίσκεται στην απλή καταγραφή τους.
«Τα δεδομένα δεν είναι αυτοσκοπός. Αποκτούν αξία μόνο όταν μετατρέπονται σε πολιτικές που βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων. Η Ελλάδα διαθέτει πλέον δεδομένα για τον σακχαρώδη διαβήτη. Το ζητούμενο είναι να τα αξιοποιούμε συστηματικά, ώστε κάθε απόφαση να βασίζεται σε τεκμηρίωση και όχι σε εκτιμήσεις. Δυστυχώς, υπάρχουν ακόμα και σήμερα δυσκολίες που σχετίζονται με την ευρεία αποδοχή τους, τόσο από την επιστημονική κοινότητα όσο και από την ίδια την Πολιτεία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει ολοένα περισσότερο στην αξιοποίηση των δευτερογενών δεδομένων υγείας μέσω του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας (European Health Data Space), με στόχο καλύτερο σχεδιασμό υπηρεσιών, ταχύτερη αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας και αποτελεσματικότερη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων.
Η μεγάλη πρόκληση των επόμενων ετών
Η συνεχής αύξηση των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη σημαίνει ότι μεγαλώνει παράλληλα και το βάρος για το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Ο διαβήτης δεν αφορά μόνο τη ρύθμιση του σακχάρου, αλλά συνδέεται με σοβαρές επιπλοκές όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η νεφρική ανεπάρκεια, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και οι ακρωτηριασμοί κάτω άκρων, οι οποίοι επιβαρύνουν σημαντικά τόσο τους ασθενείς όσο και τις δαπάνες υγείας.
Για τον λόγο αυτό, οι οργανώσεις ασθενών επιμένουν ότι η αξιοποίηση των πραγματικών δεδομένων πρέπει να αποτελέσει βασικό εργαλείο χάραξης πολιτικής. Η έγκαιρη πρόληψη, η καλύτερη παρακολούθηση των ασθενών, η πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες και η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου Δράσης θεωρούνται πλέον αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε η συνεχώς αυξανόμενη επιβάρυνση να μην εξελιχθεί σε ακόμη μεγαλύτερη κρίση δημόσιας υγείας τα επόμενα χρόνια.
Τα στοιχεία της ΗΔΥΚΑ δείχνουν ότι η χώρα διαθέτει πλέον μια σαφή εικόνα της έκτασης του προβλήματος. Το επόμενο βήμα, όπως επισημαίνει η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, είναι τα δεδομένα αυτά να αξιοποιούνται συστηματικά, ώστε κάθε νέα πολιτική για τον διαβήτη να στηρίζεται σε πραγματικές ανάγκες και όχι σε υποθέσεις. Σήμερα, με 1,29 εκατομμύρια καταγεγραμμένους ασθενείς, ο σακχαρώδης διαβήτης αφορά ουσιαστικά μία από τις μεγαλύτερες ομάδες χρονίως πασχόντων στην Ελλάδα και καθιστά επιτακτική την υιοθέτηση μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής για την πρόληψη, τη θεραπεία και τη μείωση των επιπλοκών της νόσου.
