Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Οι επιχειρήσεις καλούνται σήμερα να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από διαρκείς ανατροπές και αυξανόμενη αβεβαιότητα. Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι περιφερειακές εντάσεις, οι οικονομικές αναταράξεις, οι κυβερνοεπιθέσεις και τα ακραία φυσικά φαινόμενα έχουν πάψει προ πολλού να αποτελούν τοπικά γεγονότα, αλλά επηρεάζουν πλέον τους οργανισμούς σε παγκόσμιο επίπεδο.
Αντίθετα, λειτουργούν ως ντόμινο, προκαλώντας ισχυρές αλυσιδωτές επιπτώσεις με συνέπειες που αποτυπώνονται στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις μεταφορές, στις τιμές της ενέργειας, στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τελικά στη λειτουργία κάθε επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον κλάδο δραστηριότητάς της.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του παγκόσμιου χάρτη συγκρούσεων, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με 8 ενεργές συγκρούσεις και 65 ζώνες έντασης παγκοσμίως.
Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά εύθραυστο περιβάλλον, όπου η αβεβαιότητα πρωταγωνιστεί, η Επιχειρησιακή Συνέχεια (Business Continuity) αναδεικνύεται στο πλέον κρίσιμο εργαλείο επιβίωσης και ανθεκτικότητας.
Γράφει ο ο κ. Θανάσης Μητσάκος, Head of Information Systems Inspection Division της TÜV AUSTRIA,
ISO27001, ISO27701, ISO22301, ISO20000, ISO9001 Lead Auditor
Τι σημαίνει όμως επιχειρησιακή ανθεκτικότητα (Business Resilience) για τις επιχειρήσεις;
Ορίζεται ως η θεμελιώδης ικανότητα των οργανισμών να προσαρμόζονται, να αντιδρούν και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε δύσκολα περιστατικά που απειλούν τη λειτουργία και τη δραστηριότητά τους, προτού μια κρίση οδηγήσει σε μη αναστρέψιμα αποτελέσματα. Πρόκειται ουσιαστικά για μια κουλτούρα που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προστατεύουν την αξία τους, να διατηρούν την εμπιστοσύνη των πελατών και να εξασφαλίζουν τη βιωσιμότητά τους σε έναν κόσμο όπου η κρίση αποτελεί πλέον πιθανό καθημερινό ενδεχόμενο.
Το απρόβλεπτο περιβάλλον των «Μαύρων Κύκνων»
Στη νέα εποχή, οι οργανισμοί καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, το οποίο χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση απρόβλεπτων γεγονότων, που έχουν τεράστιο αντίκτυπο, και αυτό αποτελεί τη γνωστή θεωρία των «Μαύρων Κύκνων» (Black Swan Theory). Η θεωρία αυτή, που εισήχθη από τον οικονομολόγο Nassim Nicholas Taleb, βασίζεται στο ιστορικό γεγονός ότι έως και τη δεκαετία του 1960 η ανθρωπότητα πίστευε πως υπήρχαν μόνο λευκοί κύκνοι, μέχρι που η ανακάλυψη μαύρων κύκνων στην Αυστραλία ανέτρεψε όλα τα μέχρι τότε δεδομένα.
Στο επιχειρηματικό πεδίο, ένας «Μαύρος Κύκνος» μεταφράζεται σε ασυνήθιστα και απρόσμενα συμβάντα, που επιφέρουν ακραίες αλλαγές, όπως οι τρέχουσες γεωπολιτικές εντάσεις που, όταν εκδηλωθούν, επιφέρουν δραματικές συνέπειες στο πεδίο, ανατρέποντας κάθε σχεδιασμό.
Η Επιχειρησιακή Συνέχεια ως αναγκαίο εργαλείο επιβίωσης
Η υιοθέτηση μιας στρατηγικής Επιχειρησιακής Συνέχειας δεν περιορίζεται στην ύπαρξη ενός σχεδίου αντιμετώπισης κρίσεων αλλά περισσότερο αποτελεί μια ολιστική προσέγγιση διαχείρισης κινδύνων, η οποία συνδυάζει την ασφάλεια πληροφοριών, τη λειτουργική ετοιμότητα και την ευελιξία. Η Επιχειρησιακή Συνέχεια, ως αναγκαίο εργαλείο επιβίωσης, δείχνει να είναι πιο αναγκαία από ποτέ, καθώς βοηθά τους οργανισμούς να προστατεύσουν με αποτελεσματικό τρόπο το πολυτιμότερο κεφάλαιό τους: το ανθρώπινο δυναμικό, τους πελάτες και τους συνεργάτες τους, τη φήμη και την αξιοπιστία του brand τους, καθώς και τις κρίσιμες λειτουργίες και υπηρεσίες τους.
Καθώς οι κρίσεις πυκνώνουν, η ύπαρξη ενός δομημένου πλάνου επιτρέπει την ταχύτερη δυνατή ανάκαμψη (recovery) μετά από ένα καταστροφικό συμβάν, διασφαλίζοντας τη διατήρηση των βασικών δραστηριοτήτων.
Υπάρχουν πρόσφατα γεγονότα που καταδεικνύουν ότι η Επιχειρησιακή Συνέχεια λειτουργεί προληπτικά και μπορεί να αποτελέσει αναγκαίο εργαλείο επιβίωσης στο σημερινό κόσμο της αβεβαιότητας:
- Η υγειονομική κρίση της πανδημίας ήταν ένα περιστατικό «μαύρου κύκνου», καθώς απέδειξε ότι οι προηπάρχουσες εκτιμήσεις διάρκειας μιας τέτοιας κρίσης μπορεί να ξεπεραστούν από τη πραγματικότητα, καθώς ενώ αρχικά στη διεθνή βιβλιογραφία υπήρχαν καταγραφές διάρκειας 6 – 12 μηνών, στο τέλος η πανδημία διήρκησε περισσότερο από 2 χρόνια.
- Το παγκόσμιο χάος που προκλήθηκε στα αεροδρόμια και τις εταιρείες πληροφορικής από το σφάλμα λογισμικού της CrowdStrike ή η διατάραξη, σε παγκόσμιο επίπεδο, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της αύξησης των τιμών μεταφοράς, από την προσάραξη πλοίου στη Διώρυγα του Σουέζ το 2021, καταδεικνύουν την ανάγκη ύπαρξης προληπτικών ελέγχων ασφαλείας και την ανάγκη επιλογής εναλλακτικών προμηθευτών.
- Το γενικό μπλακάουτ στην Ιβηρική Χερσόνησο αναδεικνύει την ανάγκη ύπαρξης προληπτικής προσέγγισης και επιχειρησιακής συνέχειας στη λειτουργία κρίσιμων υποδομών.
Τι πρέπει να κάνουν σήμερα οι επιχειρήσεις
Μπροστά σε αυτή την απρόβλεπτη πραγματικότητα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να περάσουν από την παθητική στάση στην ενεργή δράση. Το πρώτο βήμα απαιτεί τη συστηματική παρακολούθηση των γεωπολιτικών εξελίξεων και την έγκαιρη αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεών τους στο επιχειρηματικό τους μοντέλο. Η διοίκηση των οργανισμών πρέπει να ενημερώνεται τακτικά και τεκμηριωμένα για τους αναδυόμενους κινδύνους που σχετίζονται με την ενέργεια, την εφοδιαστική αλυσίδα και την κυβερνοασφάλεια.
Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητη η στενή συνεργασία με τους αρμόδιους κρατικούς και θεσμικούς φορείς, προκειμένου να διασφαλίζεται έγκυρη πληροφόρηση και υποστήριξη. Σε εσωτερικό επίπεδο, οι επιχειρήσεις οφείλουν να προχωρήσουν άμεσα στη δημιουργία εξειδικευμένων Ομάδων Διαχείρισης Κρίσεων (Crisis Management Teams) και στην ανάπτυξη, αλλά και συνεχή επικαιροποίηση, ολοκληρωμένων Σχεδίων Επιχειρησιακής Συνέχειας (Business Continuity Plans).
Σημειώνεται ότι η επιτυχία βασίζεται πρωτίστως στη δέσμευση, το όραμα και την υποστήριξη της ίδιας της ηγεσίας, η οποία οφείλει να εφαρμόζει τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, περνώντας τη φιλοσοφία της ανθεκτικότητας στους υπαλλήλους και εντάσσοντάς την οργανικά στην εταιρική κουλτούρα. Η εμπειρία άλλωστε έχει αποδείξει ότι οι οργανισμοί που επενδύουν έγκαιρα στην πρόληψη και στην προετοιμασία ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα σε κάθε κρίση, μειώνοντας τις οικονομικές απώλειες και προστατεύοντας τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητά τους.
Ενέργειες ενίσχυσης της Ανθεκτικότητας
Για να μπορέσει να προστατευτεί ένας οργανισμός στην πράξη, ιδίως σε περιπτώσεις γεωπολιτικών αναταράξεων και συγκρούσεων, απαιτείται η υλοποίηση στοχευμένων ενεργειών:
- Πρώτον, είναι αναγκαία η λεπτομερής χαρτογράφηση των κρίσιμων προμηθευτών και η αυστηρή αξιολόγηση της έκθεσής τους σε γεωπολιτικούς κινδύνους. Οι επιχειρήσεις πρέπει να μεριμνήσουν για την εξεύρεση εναλλακτικών προμηθευτών και διαφοροποιημένων διαδρομών logistics, προχωρώντας παράλληλα στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων υλικών όπου αυτό είναι εφικτό.
- Στη συνέχεια, τα πλάνα Επιχειρησιακής Συνέχειας δεν πρέπει να μένουν στα χαρτιά καθώς η διεξαγωγή τακτικών ασκήσεων και δοκιμών ετοιμότητας είναι ο μόνος τρόπος για να εντοπιστούν κενά.
- Επιπλέον, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των assets μια επιχείρησης, όπως η ενίσχυση της κυβερνοανθεκτικότητας και της προστασίας των δεδομένων πρέπει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα, ενώ ταυτόχρονα, η προστασία των εργαζομένων και η διασφάλιση της ευημερίας τους, ιδιαίτερα όταν δραστηριοποιούνται σε περιοχές υψηλού κινδύνου (συγκρούσεων ή πολέμων), αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε ολοκληρωμένης στρατηγικής ανθεκτικότητας.
Ο ρόλος του διεθνούς Προτύπου ISO 22301
Η κατάσταση λοιπόν επιβάλλει στις επιχειρήσεις να εγκαταλείψουν τη λογική της αποσπασματικής διαχείρισης κινδύνων και να υιοθετήσουν μια συστηματική στρατηγική πρόληψης και ετοιμότητας. Και σε αυτό το σημείο, έρχεται το ISO 22301 που αποτελεί το διεθνώς αναγνωρισμένο πρότυπο για τα Συστήματα Διαχείρισης Επιχειρησιακής Συνέχειας (BCMS), προσφέροντας έναν δομημένο οδηγό για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση, την παρακολούθηση, τη συντήρηση και τη συνεχή βελτίωση των σχετικών διαδικασιών.
Κύριος στόχος του προτύπου είναι η διασφάλιση της αδιάλειπτης παροχής υπηρεσιών και προϊόντων, ακόμη και υπό τις πιο αντίξοες συνθήκες μιας σοβαρής κρίσης. Μαζί με το ISO 27001, που επικεντρώνεται στην ασφάλεια των πληροφοριών, το ISO 22301 προσφέρει τα κατάλληλα εργαλεία και τις βέλτιστες πρακτικές ώστε οι οργανισμοί να μπορούν να αντιμετωπίζουν ανθρωπογενή, τεχνολογικά ή φυσικά συμβάντα, μετατρέποντας τη θεωρητική ετοιμότητα σε μια απτή, καθημερινή πρακτική.
Η TÜV AUSTRIA στην Ελλάδα
Σε αυτό το σημείο είναι απαραίτητο να αναδειχθεί ο ρόλος ενός αξιόπιστου συνεργάτη για την εφαρμογή τέτοιων προτύπων στην πράξη. Η TÜV AUSTRIA στην Ελλάδα αποτελεί έναν ολοκληρωμένο Όμιλο παροχής υπηρεσιών Πιστοποίησης, Τεχνικών και Βιομηχανικών Ελέγχων, Αειφορίας, Εκπαίδευσης (μέσω του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης), Πιστοποίησης Επαγγελματικών Προσόντων, Νομοκανονιστικής Συμμόρφωσης, Εργαστηριακών Αναλύσεων και Δοκιμών.
Παράλληλα, πρωτοπορεί προσφέροντας σύγχρονες Τεχνολογικές Λύσεις για Ψηφιακή Εκπαίδευση, καθώς και εξειδικευμένες Υπηρεσίες Κυβερνοασφάλειας, υποστηριζόμενες από ένα υπερσύγχρονο Security Operations Center (SOC).
Με σταθερή και επιτυχημένη παρουσία άνω των 30 ετών στην ελληνική αγορά, η εταιρεία καταγράφει μια συνεχή ανοδική και αναπτυξιακή πορεία, επενδύοντας συνεχώς στην καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών ώστε να ανταποκρίνεται πλήρως στις σύγχρονες κοινωνικές και επιχειρηματικές ανάγκες.
Ως οργανικό μέλος του διεθνούς TÜV AUSTRIA Group –ενός παγκόσμιου ηγέτη με ιστορική διαδρομή από το 1872, παρουσία σε πάνω από 40 χώρες και περισσότερους από 4.000 εξειδικευμένους επαγγελματίες– μεταφέρει τεράστια τεχνογνωσία 150 και πλέον ετών.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις, προσπαθώντας να ανταπεξέλθουν στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον, έρχονται αντιμέτωπες με αυστηρές απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας, όπως η ευρωπαϊκή οδηγία NIS 2 και ο ελληνικός εφαρμοστικός νόμος 5160/2024 για τις κρίσιμες υποδομές. Σε αυτό το πλαίσιο, η TÜV AUSTRIA στην Ελλάδα στέκεται ως αρωγός, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η πιστοποίηση δεν αποτελεί μια γραφειοκρατική υποχρέωση, αλλά, όπως πρεσβεύει η ίδια, έναν αληθινό «πολιτισμό» ασφάλειας και αξιοπιστίας.
Σε έναν κόσμο όπου οι κρίσεις διαδέχονται η μία την άλλη, η Επιχειρησιακή Συνέχεια παύει πλέον να είναι επιλογή και αποτελεί την απόλυτη προϋπόθεση για κάθε σύγχρονη επιχείρηση (ανεξαρτήτως μεγέθους) που επιθυμεί να διασφαλίσει τη βιωσιμότητά της, να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια αγορά και να συνεχίσει να υπάρχει στο μέλλον.
