Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Επιμέλεια: Κατερίνα Μανιαδάκη
Σε ευθανασία υποβλήθηκε ένα σοβαρά άρρωστο παιδί κάτω των 12 ετών στην Ολλανδία, για πρώτη φορά μετά την αλλαγή της νομοθεσίας πριν από δύο χρόνια.
Σύμφωνα με το δίκτυο NOS, η Ολλανδή υπουργός Υγείας, Σόφι Χέρμανς, ανέφερε σε επιστολή της προς το κοινοβούλιο ότι το παιδί απεβίωσε πέρυσι, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει την ηλικία του, την ημερομηνία θανάτου ή την ασθένεια από την οποία έπασχε.
Με τη νομοθετική αλλαγή του 2024, η Ολλανδία επέκτεινε το δικαίωμα στην ευθανασία και για παιδιά κάτω των 12 ετών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα για έναν «αξιοπρεπή θάνατο» όταν δεν υπάρχει καμία άλλη διέξοδος από τον ακραίο πόνο και την ταλαιπωρία. Μέχρι τότε, η σχετική διαδικασία καλυπτόταν νομικά μόνο για τα νεογνά και τους ανήλικους άνω των 12 ετών, ενώ για οποιονδήποτε ασθενή κάτω των 18 ετών παραμένει απαραίτητη η έγκριση του γονέα ή του κηδεμόνα του.
Οι αυστηρές προϋποθέσεις του νόμου
Βάσει των νόμων περί ευθανασίας, ο ασθενής πρέπει να βρίσκεται σε κατάσταση ανυπόφορης ταλαιπωρίας χωρίς ρεαλιστική ελπίδα ανακούφισης, ενώ η διαδικασία εφαρμόζεται αποκλειστικά σε εξαιρετικές και ακραίες περιστάσεις.
Προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία, ο γιατρός πρέπει να πείσει τις αρχές ότι η ευθανασία είναι η ενδεδειγμένη λύση και ότι δεν υπάρχει άλλη ανθρώπινη εναλλακτική. Το όριο αυτό είναι εξαιρετικά υψηλό όταν η νομοθεσία εφαρμόζεται σε μικρά παιδιά.
Η Χέρμανς δήλωσε ότι η αρμόδια επιτροπή αξιολόγησης εξέτασε την υπόθεση και μίλησε με τον εμπλεκόμενο γιατρό, σύμφωνα με το NOS.
Η απόφαση της επιτροπής έχει διαβιβαστεί στην Εισαγγελία, η οποία πρέπει τελικά να αποφανθεί εάν ο γιατρός ενήργησε σύμφωνα με τον νόμο. Η εισήγηση της επιτροπής αξιολόγησης θα δημοσιοποιηθεί σύντομα, εξήγησε η υπουργός.
Όταν άλλαξε ο κανονισμός, αναμενόταν ότι θα αφορούσε περίπου πέντε παιδιά κάθε χρόνο.
«Ανυπόφορη ταλαιπωρία χωρίς προοπτική βελτίωσης»
«Η ευθανασία επιτρέπεται μόνο για ασθενείς των οποίων η ανυπόφορη ταλαιπωρία, χωρίς προοπτική βελτίωσης, έχει ιατρική διάσταση», αναφέρουν οι κυβερνητικές οδηγίες.
«Ο τερματισμός της ζωής επιτρέπεται μόνο εάν το παιδί βρίσκεται σε τελικό στάδιο και υποφέρει ανυπόφορα χωρίς προοπτική βελτίωσης. Αυτό σημαίνει ότι το παιδί βιώνει συνεχή, έντονο πόνο, δεν υπάρχει θεραπεία και καμία λογική εναλλακτική λύση για την ανακούφισή του, ακόμη και μέσω της παρηγορητικής φροντίδας.
Σε αυτή την κατάσταση, ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει, μαζί με τους γονείς, τον τερματισμό της ζωής του παιδιού. Αυτή η απόφαση λαμβάνεται πάντα σε συνεννόηση με τους γονείς και, αν είναι δυνατόν, και με το ίδιο το παιδί».
Τι συμβαίνει σε άλλες χώρες;
Αντίστοιχες νομοθετικές πρωτοβουλίες αναμένονται και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτόν τον Σεπτέμβριο, επιστρέφει στη Βουλή των Κοινοτήτων το νομοσχέδιο για τον υποβοηθούμενο θάνατο, το οποίο θα δίνει το δικαίωμα σε ενήλικες στην Αγγλία και την Ουαλία με προσδόκιμο ζωής κάτω των έξι μηνών να αιτηθούν τον τερματισμό της ζωής τους, κατόπιν έγκρισης από δύο γιατρούς και μια ειδική επιτροπή.
Μαζί με την Ολλανδία, το Βέλγιο έχει από τα πιο ανοιχτά πλαίσια. Το 2014 έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που ήρε εντελώς τα ηλικιακά όρια, επιτρέποντας την ευθανασία σε ανήλικα παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας, αρκεί να έχουν νοητική αντίληψη της κατάστασής τους, να βρίσκονται σε τελικό στάδιο και να συναινούν οι γονείς.
Στο Λουξεμβούργο η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι νόμιμες για ενήλικες που υποφέρουν με ανίατες μη αναστρέψιμες ασθένειες
Στην Ισπανία επιτρέπεται από το 2021 τόσο η ευθανασία όσο και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία για ενήλικες με σοβαρές, ανίατες και εξουθενωτικές ασθένειες.
Στην Πορτογαλία, μετά από πολυετείς πολιτικές κόντρες, νομιμοποιήθηκε το 2023 η ευθανασία για ενήλικες που βιώνουν «ανυπόφορο πόνο» από ανίατη ασθένεια ή σοβαρό τραυματισμό.
Στην Ελβετία η ενεργητική ευθανασία -δηλαδή να σου χορηγήσει ο γιατρός την ένεση- απαγορεύεται. Ωστόσο, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι νόμιμη από το 1942, με μοναδικό όρο ο βοηθός να μην έχει κανένα προσωπικό ή οικονομικό όφελος. Μάλιστα, το γεγονός ότι το πλαίσιο καλύπτει και ξένους υπηκόους έχει μετατρέψει οργανώσεις όπως η Dignitas σε προορισμό του λεγόμενου «κλινικού τουρισμού».
Στην Ιταλία η ενεργητική ευθανασία παραμένει παράνομη. Αντίθετα, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι πλέον νόμιμη, αλλά μόνο για ασθενείς σε μηχανική υποστήριξη και με ανίατες παθήσεις, με τη διαδικασία όμως να παραμένει μια επίπονη γραφειοκρατική μάχη. Σημειώνεται ότι το ιταλικό κοινοβούλιο, λόγω των έντονων συντηρητικών αντανακλαστικών και της επιρροής του Βατικανού, δεν έχει ψηφίσει ακόμα έναν ξεκάθαρο εθνικό νόμο που να ρυθμίζει τις διαδικασίες στα νοσοκομεία.
Η Αυστρία και η Γερμανία έχουν νομιμοποιήσει την υποβοηθούμενη αυτοκτονία για ενήλικες, θέτοντας ωστόσο πολύ αυστηρές γραφειοκρατικές δικλίδες ασφαλείας. Η σχετική νομοθεσία ψηφίστηκε στην Αυστρία το 2022, ενώ στη Γερμανία εφαρμόστηκε μετά από απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου το 2020.
Από το 2016, ο Καναδάς επιτρέπει στους ενήλικες την πρόσβαση στην ιατρική υποβοήθεια στον θάνατο (MAID). Το σχετικό πλαίσιο έγινε ακόμη πιο ελαστικό το 2021, καθώς συμπεριέλαβε και ασθενείς με σοβαρές, χρόνιες παθήσεις, χωρίς αυτές να βρίσκονται υποχρεωτικά σε τελικό στάδιο. Πλέον, η χώρα βρίσκεται εν μέσω ενός έντονου δημόσιου διαλόγου για το αν το δικαίωμα αυτό πρέπει να επεκταθεί τόσο σε ανήλικους όσο και σε άτομα με ψυχικές ασθένειες.
Στις ΗΠΑ η ενεργητική ευθανασία απαγορεύεται ομοσπονδιακά. Ωστόσο, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι νόμιμη σε 11 πολιτείες (μεταξύ των οποίων το Όρεγκον, η Ουάσιγκτον, η Καλιφόρνια και το Κολοράντο) αποκλειστικά για ενήλικες με προσδόκιμο ζωής κάτω των 6 μηνών.
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα, η ενεργητική ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία θεωρούνται παράνομες και διώκονται ποινικά (βάσει του Ποινικού Κώδικα για ανθρωποκτονία με συναίνεση ή συμμετοχή σε αυτοκτονία).
Αυτό που είναι αποδεκτό στην ελληνική ιατρική πραγματικότητα είναι η λεγόμενη «παθητική ευθανασία» ή, πιο σωστά, η παρηγορητική φροντίδα: η διακοπή δηλαδή της τεχνητής υποστήριξης ή η χορήγηση ισχυρών αναλγητικών που ανακουφίζουν τον πόνο σε ασθενείς τελικού σταδίου, ακόμα κι αν αυτό επιταχύνει βιολογικά τον θάνατο.
