Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή -Παρών!
Ο άντρας με το κοντομάνικο μαύρο πουκάμισο και το κοντοκουρεμένο γκρι μαλλί σηκώνεται όρθιος με το που ακούει το όνομα του από τον κατάλογο. Είναι το νούμερο «23».
-Δεν έχετε δικηγόρο; τον ρωτάει η Πρόεδρος και νομίζω ότι διακρίνω απορία στη φωνή της.
-Έχω, απαντά και ξανακάθεται στην καρέκλα του. Ίσα που πρόλαβα να δω ότι από κάτω φορούσε λαδί παντελόνι και μπλε αθλητικά παπούτσια. Καμία σχέση με την εικόνα που έχουμε για έναν κατηγορούμενο. Στις ταινίες, όλοι φοράνε κοστούμι.
Επίσης, ο δικηγόρος του, δεν εμφανίζεται ποτέ στο δικαστήριο.
Το νούμερο «23» είναι ένα από τα δεκαέξι στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ που κατηγορούνται για διατάραξη της ασφάλειας της σιδηροδρομικής συγκοινωνίας – με πρόθεση. Η ΕΡΓΟΣΕ είναι η εταιρεία που είχε αναλάβει το έργο της σύμβασης 717 με αντικείμενο την εγκατάσταση νέου συστήματος σηματοδότησης σε ολόκληρο τον σιδηροδρομικό άξονα, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος Λάρισα – Νέοι Πόροι που έγινε η σύγκρουση. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, αν η σύμβαση είχε ολοκληρωθεί και τα συστήματα ασφαλείας λειτουργούσαν, το δυστύχημα θα μπορούσε να είχε αποτραπεί.
Γιατί δεν έρχεται στο δικαστήριο ο δικηγόρος του; Και γιατί έρχεται εκείνος; Σε κάθε δικάσιμο;
Τις τελευταίες μέρες προσπαθώ να μάθω περισσότερα για τους κατηγορούμενους. Το κλητήριο θέσπισμα – ένα ογκώδες έγγραφο 996 σελίδων που θεωρητικά δεν θα έπρεπε να έχω διαβάσει, αλλά στο οποίο όλοι οι δημοσιογράφοι έχουμε πρόσβαση – δεν λέει πολλά. Μόνο την ιδιότητα του καθενός και τις κατηγορίες.
Όμως το νούμερο «23» είναι ιδιαίτερα δραστήριο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στο ανοιχτό προφίλ του κανείς μπορεί να δει ότι σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου και ότι ασχολείται πολύ με το motocross. Αυτό μπορεί να εξηγεί το πιο σπορ ντύσιμο, όχι όμως και την απουσία του δικηγόρου του.
Σε ένα από τα διαλείμματα της έδρας παραβαίνω τον άτυπο κανόνα που θέλει να μη μιλάμε με τους κατηγορούμενους και τον πλησιάζω.
-Είσαστε εδώ κάθε φορά, του λέω με κατάφαση – από αμηχανία – αντί να του θέσω ευθέως το ερώτημα.
-Δεν πρέπει; με ρωτάει εκείνος.
-Ο δικηγόρος σας;
Δεν απαντά.
-Είναι οικονομικοί οι λόγοι; διακινδυνεύω την εκτίμηση.
– Ε, ναι, μου λέει.
Η εμπλοκή σε μία δίκη κοστίζει ακριβά. Οι περίπου 30 συνήγοροι υπεράσπισης που κάθονται στα αριστερά της έδρας στην αίθουσα είναι από τους καλύτερους της χώρας. Ανάμεσα τους τέσσερις καθηγητές πανεπιστημίου που κάνουν κάθε εβδομάδα το ταξίδι Αθήνα-Λάρισα–Αθήνα και χρεώνουν ανάλογα.
Η σύγκριση είναι αναπόφευκτη. Από τη μία οι άδειες καρέκλες εκεί που θα έπρεπε να κάθονται οι 36 κατηγορούμενοι. Από την άλλη δεκάδες γκρι και μπλε κοστούμια. (Το 99% των δικηγόρων υπεράσπισης είναι γένους αρσενικού.)
Το δικαίωμα της απουσίας
Οι κατηγορούμενοι δεν υποχρεούνται να είναι παρόντες στο δικαστήριο. Ο νόμος τους δίνει το δικαίωμα να εκπροσωπούνται.
Αλλά αυτό ακριβώς το θέμα τέθηκε από την πλευρά της υποστήριξης της κατηγορίας, δηλαδή από την πλευρά των συγγενών των θυμάτων, αυτή την εβδομάδα. Είμαστε πια στην 12η δικάσιμο και, εκτός από το νούμερο «23», μόνο άλλος ένας έρχεται στο δικαστήριο κάθε φορά: ο πρώην πρόεδρος του ΟΣΕ που παραιτήθηκε την επόμενη του φοβερού δυστυχήματος. Άλλα δύο στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ εμφανίζονται περιστασιακά: ο προϊστάμενος της διεύθυνσης έργων και ένας πρώην διευθύνων σύμβουλος.
Τι είναι αυτό που τους φέρνει εδώ κάθε εβδομάδα όταν θα μπορούσαν να είναι σπίτι τους; Να ελπίζουν σε μία ευνοϊκότερη μεταχείριση, έχοντας επιδείξει έμπρακτο ενδιαφέρον για τη δικαστική διαδικασία; Να το νιώθουν ηθικό χρέος;
Δεν μπορούμε να ξέρουμε. Είναι συνέχεια ανέκφραστοι.
«Η αναζήτηση της αλήθειας υπερτερεί του δικαιώματος του κατηγορουμένου να παρίσταται δια συνηγόρου», αγόρευσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, συνήγορος των οικογενειών Ρούτσι, Παπαγγελή και Δουρμίκα. «Αν και η αυτοπρόσωπη παρουσία δεν επιβάλλεται γενικά, το σχετικό δικαίωμα μπορεί να καμφθεί σε συγκεκριμένα στάδια της διαδικασίας όταν αυτό προβλέπεται δικονομικά», τόνισε ο συνήγορος της οικογένειας Βλάχου, πρώην υπουργός, Μιχάλης Καλογήρου.
Το ερώτημα για το αν οι κατηγορούμενοι πρέπει να είναι παρόντες στη δίκη ή όχι είναι, από ό,τι καταλαβαίνω, περισσότερο θέμα στάσης παρά νομικής υποχρέωσης. Γι’ αυτό και απαντιέται διαφορετικά από κάθε πλευρά της αίθουσας.
Αντίθετα με τους συνηγόρους των συγγενών των θυμάτων, οι δικηγόροι υπεράσπισης έχουν συμβουλεύσει οι ίδιοι τους εντολείς τους να μην εμφανίζονται στο δικαστήριο που δικάζει την υπόθεση τους και επικαλούνται το «κρέμασμα στα μανταλάκια» που αναπόφευκτα θα φέρει η δημόσια παρουσία τους. Ενώ – το τονίζουν αυτό – ακόμα δεν έχουν καταδικαστεί και συνεπώς ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας.
Οι λόγοι είναι φυσικά και πρακτικοί. Πόσοι μπορούν να μετακινούνται χιλιόμετρα κάθε εβδομάδα επί δύο ή τρία χρόνια; Οι περισσότεροι δεν μένουν καν εντός των γεωγραφικών ορίων της Θεσσαλίας.
Αυτό ισχύει για όλους. Η αίθουσα έχει πια σχεδόν αδειάσει. Οι δικηγόροι είναι λιγότεροι. Οι δημοσιογράφοι είμαστε λιγότεροι. Οι αστυνομικοί είναι – πολύ – λιγότεροι. Οι συγγενείς των θυμάτων είναι λιγότεροι. Άδειες καρέκλες παντού.
Κανείς δεν μπορεί να δίνει το παρόν για τόσους μήνες, σκέφτομαι και την ίδια στιγμή ελπίζω προσωπικά να αντέξω.
Το δικαστήριο θα απαντήσει την επόμενη εβδομάδα για το εάν οι κατηγορούμενοι θα υποχρεωθούν να εμφανίζονται στη δίκη.
Αλλά σε κάτι έχει ήδη απαντήσει.
Μια απρόβλεπτη απόφαση
Αυτή την εβδομάδα η έδρα εξέδωσε απόφαση για το ποιοι θα μπορούν να συμμετέχουν στη δίκη ως διάδικοι. Το νομικό μας σύστημα δεν επιτρέπει στον καθένα να παραστεί προς υποστήριξη της κατηγορίας εναντίον αυτών που κατηγορούνται· πρέπει να αποδείξει ότι έχει πληγεί προσωπικά ή, με νομικούς όρους, ότι έχει υποστεί «άμεση ζημία».
Το όλο θέμα, που απασχόλησε επί ώρες το δικαστήριο από την πρώτη μέρα, έληξε με μια κρίση της έδρας που αιφνιδίασε σχεδόν τους πάντες μέσα στην αίθουσα: απέκλεισε από τη δίκη τους δικηγορικούς συλλόγους και την Πανελλήνια Ένωση Μηχανοδηγών Έλξης, αλλά επέτρεψε στο ελληνικό Δημόσιο να παραμείνει.
Παραξενεύτηκα ακούγοντας την πρόταση του Δημοσίου.
Για να θεμελιώσει ότι υπέστη «άμεση ζημία», κατέφυγε στο ιδιοκτησιακό καθεστώς του σιδηροδρόμου.
Είναι η γλώσσα του νόμου, φυσικά. Αλλά εδώ έχουν χαθεί 57 άνθρωποι. Και το Δημόσιο εμφανίζεται στη δίκη επικαλούμενο τις ζημιές στην περιουσία του. Νομικά μπορεί να στέκει. Αρκεί όμως και για το κοινό περί δικαίου αίσθημα;
Και γιατί μόνο εναντίον τεσσάρων από τους 36 κατηγορούμενους; Των σταθμαρχών πάνω στους οποίους έχει επικεντρωθεί η συζήτηση για το ανθρώπινο λάθος;
Να υπάρχει διάθεση πολιτικής παρέμβασης; Μπορεί ναι, μπορεί όχι. Δεν έχω τρόπο να το γνωρίζω. Και οι δικαστές, όπως μου υπενθυμίζουν συχνά όσοι τους ξέρουν καλύτερα, έχουν την κακή συνήθεια να είναι απρόβλεπτοι.
Διάλειμμα για τσιγάρο
Σε ένα διάλειμμα της δίκης, καθώς όλοι ξεχυνόμαστε έξω για να προλάβουμε να πάρουμε καφέ από το κυλικείο του πανεπιστημίου πριν η έδρα επιστρέψει, είδα το νούμερο «23» να μιλάει με τον άλλο κατηγορούμενο από την ΕΡΓΟΣΕ, έξω από το κοντέινερ που έχει στηθεί για τους δημοσιογράφους στον περίβολο του Συνεδριακού Κέντρου «Γαιόπολις» και που σχεδόν ποτέ δεν χρησιμοποιείται γιατί δεν έχει Wi-Fi.
Τι να έλεγαν; Το «23» κουνούσε τα χέρια του, όπως κάνουμε όλοι όταν θέλουμε να ενισχύσουμε τον λόγο μας. Ο άλλος κατηγορούμενος τον παρακολουθούσε καπνίζοντας.
Ίσως να είχαν συμπέσει στην ΕΡΓΟΣΕ την ίδια περίοδο.
Στάθηκα για να παρατηρήσω λίγο την εικόνα. Ήταν περίεργη και γνώριμη μαζί. Θα μπορούσε να είχε συμβεί μεταξύ συναδέλφων, σε οποιοδήποτε εργασιακό χώρο, ένα καλοκαιρινό πρωινό σε ώρα διαλείμματος. Να είχαν βγει για τσιγάρο. Όχι όμως και σε δικαστήριο.
Και επειδή μπορεί να αναρωτιέστε γιατί δεν αναφέρω τα ονόματα των παρόντων κατηγορουμένων – παρότι ο νόμος το επιτρέπει – είναι γιατί νιώθω ότι, για λόγους ισότητας, θα έπρεπε να αναφέρω και τα ονόματα των 32 απόντων – κάτι που φυσικά δεν θα ήταν κάθε φορά πρακτικό. (Το tovima.gr τα έχει δημοσιεύσει.)
Υποθέτω ότι δεν θέλω να κρεμάσω μόνο τέσσερις στα μανταλάκια, ενώ θα ήταν δικονομικά σωστό.
Η εξέλιξη της δίκης
11η δικάσιμος – 16 Ιουνίου 2026
Το δικαστήριο εξέδωσε απόφαση για τις δηλώσεις παράστασης: απέκλεισε τους δικηγορικούς συλλόγους και την Πανελλήνια Ένωση Προσωπικού Έλξης (σωματείο μηχανοδηγών), αλλά επέτρεψε στο ελληνικό Δημόσιο να παραμείνει στη δίκη. Από την πλευρά της υποστήριξης της κατηγορίας τέθηκαν νέα αιτήματα: να επιτραπεί η τηλεοπτική μετάδοση της δίκης – εκτός από δύο οικογένειες θυμάτων που δήλωσαν ότι δεν το επιθυμούν – και να υποχρεωθούν από το δικαστήριο οι κατηγορούμενοι να εμφανίζονται αυτοπροσώπως στο ακροατήριο. Οι συνήγοροι υπεράσπισης εξέφρασαν αντιρρήσεις και για τα δύο.
12 δικάσιμος – 17 Ιουνίου 2026
Η εισαγγελέας απέρριψε τα δύο αιτήματα που υπέβαλαν οι συνήγοροι υποστήριξης της κατηγορίας για τηλεοπτική μετάδοση της δίκης και αυτοπρόσωπη παρουσία των κατηγορουμένων.
